АҚШ ФРЖ негізгі мөлшерлемені үшінші рет қатарынан төмендетті. Енді не болады?
АҚШ-тың Федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) негізгі мөлшерлемені 0,25 пайыздық пунктке төмендетті. Енді ол 3,5–3,75% аралығында. Бұл шешім қыркүйек пен қазандағы ұқсас шешімдерден кейінгі үшінші реткі ақша-несие саясатын жұмсарту кезеңі болды.
Егжей-тегжейі
АҚШ ФРЖ жанындағы Ашық нарық комитеті (FOMC) негізгі мөлшерлемені 25 базистік пунктке төмендетті. Енді ол 3,5–3,75% деңгейінде. Бұл шешім 9–10 желтоқсан күндері өткен екі күндік отырыс нәтижесінде қабылданды. Бұл шешім CME Group-тың FedWatch құралы көрсеткендей, экономистер мен нарық қатысушыларының күтуіне толық сәйкес келді.
«Экономикалық белсенділік орташа қарқынмен өсіп жатыр. Биыл жұмыс орындарының өсуі баяуласа, қыркүйектен бері жұмыссыздық сәл артты. (…) Жыл басымен салыстырғанда инфляция өсті және әлі де жоғары деңгейде қалып отыр. Комитет ұзақ мерзімді перспективада барынша толық жұмыспен қамтуды және 2% деңгейіндегі инфляцияны қамтамасыз етуге ұмтылады. Экономикалық болжамға қатысты белгісіздік әлі де жоғары. Комитет мандаттың екі жағына да әсер ететін қауіптерге назар аударады және соңғы айларда жұмыспен қамтудың төмендеу қаупі артқанын мойындайды», — делінген ФРЖ баспасөз хабарламасында.
Мөлшерлеменің бұл жолғы төмендеуі ФРЖ ішіндегі пікірталастың нәтижесі болды. Өңірлік резерв банктерінің кейбір басшылары (олардың кейбірі дауыс беру құқығына ие емес) жұмсартуды жалғастыруды қолдаса, басқалары инфляцияның жоғары деңгейіне байланысты бұл экономикалық белсенділікке кері әсер етуі мүмкін деп алаңдады, деп жазды Bloomberg.
ФРЖ бұл шешімді жаңа экономикалық деректерсіз қабылдады. Себебі қазан және қараша айларында АҚШ үкіметінің жұмысы уақытша тоқтаған. Қараша айына қатысты еңбек нарығы деректері тек 16 желтоқсанда жарияланады. Ал инфляция көрсеткіштері екі күннен кейін ғана шығады.
ФРЖ тағы не болжайды?
АҚШ-тың 2026 жылғы ЖІӨ өсімі бойынша орташа болжам айтарлықтай артты. Қыркүйектегі алдыңғы болжамда 1,8% деп көрсетілсе, қазір бұл көрсеткіш 2,3% деп бағаланған. 2027 жылы ФРЖ болжамынша, ел экономикасы 2% өседі — бұл бұрын күтілген 1,9%-дан жоғары. Ал инфляция келесі жылы 2,6% емес, 2,4% болады деп болжанып отыр.
ФРЖ төрағасы Джером Пауэлл егер АҚШ президенті Дональд Трамп енгізген баж салығының әсерін есепке алмаса, инфляция 2 пайыздық мақсатқа жақын екенін айтты. Оның айтуынша, сауда шектеулерінің ең жоғары әсері 2026 жылдың бірінші тоқсанына тұспа-тұс келіп, содан кейін әлсіреуі тиіс. Пауэллдің сөзіне қарағанда, бұл баж салығы тек бір реттік баға өсімін тудырады. «Біз үшін басты міндет — солай болуын қамтамасыз ету», — деді ол.
ФРЖ ішіндегі келіспеушіліктер мен деректер тапшылығы
10 желтоқсандағы шешім ФРЖ ішіндегі тартысты тепе-теңдіктің нәтижесі болды. Өңірлік резервтік банктердің кейбір басшылары (олардың кейбірі дауыс беру құқығына ие емес) ақша-несие саясатын жұмсартуды қолдаса, басқалары инфляцияның жоғары деңгейі аясында мұның экономикалық белсенділікке кері әсерін тигізуінен қорықты, деп жазды Bloomberg.
Нәтижесінде мөлшерлемені 0,25 пайыздық пунктке төмендетуді кеңестің тоғыз мүшесі қолдады. Бір адам мөлшерлемені одан да көбірек төмендетуді жақтаса, екеуі мөлшерлемені өзгеріссіз қалдыруды қолдады.
Бұл келіспеушілікке түсініктеме берген Пауэлл ФРЖ-ның екі негізгі мақсаты қазір бір-біріне қайшы келіп отырғанын айтты. Ол мұндай жағдай сирек кездесетінін атап өтті.
ФРЖ шешімді жаңа экономикалық деректерсіз қабылдады. Себебі қазан мен қарашаның көп бөлігінде АҚШ үкіметінің жұмысы уақытша тоқтап тұрған. Қараша айындағы еңбек нарығына қатысты ресми деректер тек 16 желтоқсанда жарияланады. Пауэллдің бағалауынша, жұмыс орындарының өсуі теріс болуы мүмкін.
Нарық қалай жауап берді?
АҚШ-тың негізгі қор индекстері ФРЖ шешіміне оң реакция танытты. Баспасөз хабарламасы жарияланғаннан кейін S&P 500 шамамен 0,2 пайызға өсті, технологиялық Nasdaq Composite таңертеңгі құлдырауды азайтып, минус 0,2% деңгейінде қалды, ал Dow Jones индексі 0,5 пайызға көтерілді. Пауэлл сөз сөйлей бастағанда үш негізгі индекс те күрт өсуді жалғастырды.
Шағын капитализациялы компаниялар индексі Russell 2000 1,8 пайызға өсіп, рекорд жаңартты.
Bloomberg хабарлауынша, доллар индексі күн ішіндегі ең төменгі деңгейге түсіп, шамамен 0,4 пайызға арзандады. Екі жылдық мемлекеттік облигациялар кірістілігі де сессиядағы ең төменгі шекке жақындап, 3,55 пайыз болды. Он жылдық облигация кірістілігі 4,14 пайызға дейін төмендеді.
ФРЖ-ның келесі мөлшерлеме төмендету ықтималдығы қаңтардағы отырыс үшін 26 пайыз шамасында бағалануда. Ал наурызда жұмсарту жалғасады деп 40 пайыз нарық қатысушылары күтуде (FedWatch деректері бойынша).
Сарапшылар не дейді?
Standard Chartered сарапшылары Стив Инглендер мен Джон Дэвис отырыс алдында-ақ, ФРЖ төрағасы ауысқалы жатқанын (Джером Пауэллдің өкілеттігі мамырда аяқталады) және регулятор ішіндегі көзқарастардың әртүрлі екенін ескеріп, ақша-несие саясаты туралы нақты айту қиындайды деген пікір айтқан. Олардың пікірі Reuters сайтында жарияланды.
«Желтоқсанда ФРЖ саясатына қатысты қандай да бір белгі беру нарық үшін қиын болады. Себебі FOMC ішіндегі көзқарастардың ала-құлылығы, ФРЖ-ның жүйесіз байланысы, үкімет жұмысының тоқтауы салдарынан деректердің болмауы, Пауэллдің мерзімінің аяқталуы, оның орнына кім келетіні белгісіздігі және комитет мүшелерінің құрамы өзгеруі ықтимал», — деп жазды сарапшылар. «Осының бәрін ескере отырып, нарықтар ФРЖ-ның кез келген мәлімдемесіне күмәнмен қарауға толық негізге ие».
Контекст
Қазанда да ФРЖ үкімет жұмысы тоқтаған кезеңде мөлшерлеме туралы шешім қабылдаған. Бұл кезде орталық банк еңбек нарығы мен тұтынушылық шығындар бойынша толық статистикаға ие болмаған, соның ішінде жеке тұтыну шығындары индексі (PCE) де болмаған.
Қыркүйек айына арналған PCE деректері тек желтоқсан басында жарияланды. Бұл көрсеткіш сарапшылар күткеннен төмен болды. Негізгі индекс (тамақ пен энергия бағасындағы өзгерістер есепке алынбайды) айлық есеппен 0,2%, жылдық есеппен 2,8% өсті. Бұған дейінгі мәлімет 2,9% болған.
ФРЖ қызметкерлері PCE индексін инфляцияны бақылаудың басты құралы ретінде қолданады.
