АҚШ пен Иран арасындағы соғыс бірнеше айға созылуы мүмкін — Bloomberg

АҚШ пен Иран арасындағы әскери қақтығыс бірнеше айға созылуы мүмкін, деп хабарлайды Bloomberg-пен сөйлескен АҚШ, Иран және Еуропа елдерінің бірнеше қазіргі және бұрынғы шенеуніктері. Агенттік хабарлауынша, мәселе мынада: қақтығыс тараптары Хорезм бұғазындағы кеме қатынасы мәселесіндегі келіспеушіліктерін шешіп, тұрақты атысты тоқтату келісіміне келе алмай отыр.

Орта Шығыстағы оқиғалар қалыптасқан үлгі бойынша жалғасады: қақтығыстар тыныштыққа ұласады, кейін қайтадан қақтығыстар басталады. Бұл – АҚШ пен Иран үкіметтеріндегі жоғары лауазымды шенеуніктермен байланыста тұрған және Bloomberg-ге мәлімдеме жасаған дереккөздердің пікірі.

Иран, әскери шығындарына қарамастан, АҚШ-тың теңіз блокадасына әлдеқайда ұзақ төтеп бере алатынына сенімді, дейді бір ирандық шенеунік. Тегеранда АҚШ президенті Дональд Трамп ірі эскалациядан аулақ болуға тырысады деп есептейді. Bloomberg жазуынша, себебі Иран Парсы шығанағы елдерінің инфрақұрылымына ауыр зиян келтіре алады, ал Ақ үй мұнай бағасының әрі қарай өсуіне жол бергісі келмейді.

Өткен аптада мұнай бағасының бір баррелі 100 доллардан асқан өсуі Трамптың Иранға қарсы күнделікті әуе соққыларын тоқтатып, дипломатияға оралуының бір себебі болды, – деп түсіндірді Bloomberg-тің бір дереккөзі. Агенттіктің бір дереккөзіне сүйенсек, Иран АҚШ-тың стратегиялық мұнай қорының қазіргі уақытта 1980 жылдардан бері ең төменгі деңгейде екенін біледі. Bloomberg жазғандай, Ақ үй жанармай бағасын бақылауда ұстау үшін осы қорларды пайдаланып келеді.

Иран Хормуз бұғазы арқылы жүк тасымалдауды бақылау және танкерлер мен басқа да кемелерден алым алу құқығын талап етеді. Тыныш кезеңде әлемдік мұнай мен сұйытылған табиғи газдың шамамен бестен бір бөлігі осы бұғаздан өтеді. Агенттік дереккөздеріне сәйкес, Трамп Иран осы мәселеде бас июге дейін шегінуге ниетті емес.

«Президент Трамптың жоспарлары туралы ақпарат бардай көрінетін анонимді дереккөздердің пікірлерін тек қана болжам ретінде қабылдау керек», – деп цитаталайды Bloomberg Ақ үйдің баспасөз хатшысы Анна Келлиді. «Тек Бас қолбасшы ғана оның келесі қадамы қандай болатынын біледі».

Ұзақ мерзімді тұрақтылыққа оралу жақын арада күтілмейді. АҚШ Иранның берілуін талап етуді жалғастырып отыр, ал Тегеран американдық эскалацияға жауап беруге деген ниеті мен қабілетін көрсетуде», – деді Bloomberg Economics сарапшылары Дина Эсфандиари мен Бека Вассер.

29 шілде түнінде Иранның Исламдық революцияны қорғаушылар корпусы Иорданиядағы АҚШ әскери қызметкерлеріне оқ жаудырды, АҚШ пен Сауд Арабиясы Иранның қолдауымен Ирактағы қарулы топтарға соққылар жасады, олар соңғы күндері корольдіктің мұнай нысандарына шабуыл жасауға тырысқан. Трамп Fox News телеарнасына берген сұхбатында Иранның Иорданиядағы шабуыл үшін қатаң жауапқа ұшырайтынын мәлімдеді. Bloomberg мәліметі бойынша, бұл соңғы шиеленіс Трамп келіссөздердің болашағына үмітпен қарайтынын айтқаннан бірнеше сағат өткен соң орын алды.

Bloomberg мәліметі бойынша, Оман Иранмен бұғаздан өтетін кемелер санын арттыруға және Тегеран мен Вашингтон арасындағы ресми келіссөздерді қайта жандандыруға мүмкіндік беретін қысқа мерзімді келісімге қол жеткізуге тырысуда. Алайда, бұл келіссөздер тұрасаға айналды: Иран Парсы шығанағына кіретін кемелерге жалғыз өзі бақылау жүргізуді талап етеді.

Дағдарыс жалғасқанына қарамастан, тараптар делдалдар арқылы байланысты сақтап отыр, деп агенттіктің бір дереккөзі атап өтті. Оның айтуынша, қақтығыстар белгілі бір дәрежеде жалғасса да, бұл ақырында дипломатиялық келісімге әкелуі мүмкін.

Трамп сондай-ақ америкалық саясаткерлердің қысымында: көптеген республикалықтар қараша айындағы аралық сайлауға дейін қақтығысты аяқтағысы келеді. Өкілдер палатасының спикері Майк Джонсон шамамен бір апта бұрын: «Біз бұны аяқтауымыз керек», – деді.