Апта жаңалықтары: «Үлкен әрі керемет» заң, Трамптың хаттары және жылаған министр
АҚШ президенті Дональд Трамп «Үлкен әрі керемет» заңға қол қойды. Бұл құжат шығындардың ұлғаюын және мемлекеттік бюджеттің тапшылығының артуын көздейді. Сонымен қатар, Трамп әкімшілігі 1 тамыздан бастап жаңа кедендік тарифтерді енгізу туралы ескерту хаттарын жолдауды бастағанын мәлімдеді. Бұл тарифтер АҚШ жаңа сауда келісімін жасамаған елдерге қатысты болады. 30 маусым мен 4 шілде аралығындағы маңызды оқиғалар шолу.
Трамп «Үлкен әрі керемет» заңға қол қойды
3 шілде, бейсенбі күні АҚШ Өкілдер палатасы «Үлкен әрі керемет» заң жобасын мақұлдады. Ал келесі күні, 4 шілдеде Трамп оған ресми түрде қол қойды. Құжат салықтық жеңілдіктер, шекараны қорғауға арналған шығындардың көбеюі және Medicaid медициналық сақтандыру бағдарламасымен қоса, басқа да әлеуметтік бастамаларға бөлінетін қаржыны қысқартуды қарастырады. Бұл заң Трамптың салық саясатына қатысты сайлауалды уәделерін жүзеге асыруға жол ашты.
Демократтар бұл бастамаға қарсы шықты. Олар бұл заң жобасы ауқаттыларға ғана тиімді болады деп есептейді және ол аз қамтылған миллиондаған азаматты медициналық сақтандырудан айыруы мүмкін дейді. Ал республикашылдар керісінше, Medicaid бағдарламасындағы өзгерістер алаяқтық пен мақсатсыз шығындарды қысқартуға көмектеседі деп отыр. АҚШ Конгресінің Тәуелсіз бюджеттік басқармасы (CBO) заң жобасы алдағы он жылда бюджет тапшылығын 3,4 триллион долларға дейін ұлғайтуы мүмкін екенін ескертті. Ақ үй бұл болжаммен келіспей, агенттікті біржақты қарады деп айыптады.
Жаңа заң кімге тиімді, кімге тиімсіз екенін Oninvest редакторы Ринат Таиров «Конгресс Трамптың “Үлкен әрі керемет” заңын мақұлдады. Кім ұтады, кім ұтылады?» атты материалында жазды.
АҚШ-тағы еңбек нарығы маусым айында күткеннен жақсы нәтиже көрсетті
3 шілде, бейсенбіде жарияланған маусым айына арналған еңбек нарығы туралы есеп АҚШ-та жұмыссыздық деңгейі 4,1 пайыз болғанын көрсетті. Бұл — нарықтағы орташа болжамнан (4,3%) төмен көрсеткіш. Ауыл шаруашылығын есептемегенде, маусымда АҚШ-та 147 мың жаңа жұмыс орны ашылды. Ал Dow Jones сауалнамасына қатысқан экономистер бұл көрсеткіш 110 мың болады деп болжаған.
RSM компаниясының бас экономисі Джо Брусуэлас Yahoo Finance-ке берген сұхбатында: «Сауда тарифтері мен сауда шиеленістерінің кері әсерін байқап отырған жоқпыз», — деді. Оның айтуынша, экономиканың баяулау белгілері болғанымен, ол әлі де тұрақты күйінде тұр.
Осы деректерден кейін нарық АҚШ Федералдық резерв жүйесінің шілдеде пайыздық мөлшерлемені төмендету ықтималдығын қайта бағалап, бұл мүмкіндік 24%-дан 5%-ға дейін азайды. Қыркүйектегі мөлшерлемені төмендету туралы болжам да 94%-дан 78%-ға дейін төмендеді.
Доллар 1973 жылдан бергі ең ірі құлдырауға ұшырады
2025 жылдың алғашқы жартысында доллар индексі 10,8%-ға төмендеді. Яғни, доллардың алты негізгі валютаға (соның ішінде еуро, фунт және иена) қатынасындағы бағамы осындай болды. Бұл — 1973 жылдан бергі ең нашар нәтиже. Ол кезде әлем Бреттон-Вудс жүйесінен бас тартып, алтын мен доллар байланысын үзген еді. Сол кезде доллар 15%-ға құлдыраған.
ING компаниясының валюталық нарықтар бойынша стратегы Франческо Песоле: «Трамптың 2.0 хаостық саясаты дәуірінде доллар соққыға жығылатын валютаға айналды» деді. Оның айтуынша, тарифтердің жиі өзгеруі, АҚШ-тың шамадан тыс қарыз алуы және ФРЖ-ның тәуелсіздігіне қатысты алаңдаушылық инвесторлар үшін долларды сенімді актив ретінде тартымсыз ете түскен.
Еуро керісінше, биыл долларға қатысты 14%-ға өсті. Еуроның долларға балама бола алатыны жайлы қаржыгер Сергей Романчук «Еуро үшін тарихи сәт: ол долларды ығыстыра ала ма?» атты мақалада пікір білдірген.
Meta кадрлар нарығында бәсекені күшейтті
Meta компаниясының бас директоры Марк Цукерберг Meta Superintelligence Labs атты жаңа бағытқа мамандар жинап жатыр. Бұл жобаны Scale AI-дің бұрынғы бас директоры Александр Ван мен GitHub-тың экс-басшысы Нэт Фридман басқарады. Бас ғылыми қызметкер әлі тағайындалған жоқ. Wired мәліметінше, Meta жетекші жасанды интеллект мамандарына төрт жылда 300 млн долларға дейін өтемақы ұсынуда. Оның ішінде алғашқы жылы 100 млн доллардан астам қаржы беріледі.
Компания OpenAI-ден кемінде жеті қызметкерді өзіне тартқан. Meta кем дегенде 10 маманға ұсыныс жасаған. Бұл жағдай OpenAI басшысы Сэм Альтманның сынына себеп болды. Ол Meta-ның әрекетін ашық айыптап, өз компаниясы да мамандардың өтемақысын қайта қарастырып жатқанын айтты. Алайда Meta бұл деректерді жоққа шығарып, өтемақы мөлшері бұрмаланып көрсетілген деді.
Wired-пен сөйлескен аға инженер Meta-дағы жалақысының жылына 850 мың доллар екенін айтқан. Бірақ бұл сома қазіргі ұсыныстармен салыстырғанда төмен көрінеді. Жоғары деңгейлі қызметкерлер жылына орта есеппен 1,54 млн доллар табады. Салыстыру үшін: 2024 жылы Microsoft басшысы Сатья Наделла — 79,1 млн, Uber басшысы Дара Хосровшахи — 39,4 млн доллар табыс тапқан.
Трамп кедендік баж салығына қатысты ескерту хаттарын жіберуді бастады
The Guardian-ның жазуынша, Дональд Трамп АҚШ жаңа сауда келісімін жасамаған серіктес елдерге кедендік баж салығы туралы ескерту хаттарын жіберетінін хабарлады. Бұл тарифтер 1 тамыздан бастап күшіне енеді. Президенттің айтуынша, бұл хаттар 9 шілдеге дейін жолданады. Себебі бұл күн — АҚШ енгізуді жоспарлап отырған «айна баждарының» 90 күндік кідірісінің аяқталу мерзімі.
Жаңа тарифтер 10%-дан 70%-ға дейін болуы мүмкін. Алайда нақты қандай елдер мен тауарлар қамтылатыны әлі белгісіз. Қазіргі уақытта АҚШ Ұлыбританиямен, Вьетнаммен және Қытаймен келісімге қол қойған. 3 шілдеде Қаржы министрі Скотт Бессент АҚШ пен Еуроодақ аясында шекті келісімге жақындап қалғанын айтты.
2 сәуірде Трамп бүкіл импортқа 10%-дық тариф енгізетінін және ондаған елге қатысты баж мөлшерлемесін өсіретінін жариялады. Ол бұл күнді «Тәуелсіздік күні» деп атады. Кейін бұл шешім 90 күнге кейінге шегерілді. Дегенмен 10% мөлшерлеме күшінде қалды.
Министр көз жасына байланысты Ұлыбритания нарығы құлдырады
2 шілдеде Ұлыбритания қаржы нарығында ірі құлдырау болды. Мемлекеттік облигациялар бағасы 2022 жылдың қазан айынан бергі ең төменгі деңгейге түсіп, олардың кірістілігі артты. Фунт долларға қатысты әлсіреді.
Бұл жағдай парламенттегі эмоционалды сәтпен байланысты болды. Қаржы министрі Рэйчел Ривз әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесін реформалау туралы қызу пікірталас кезінде көз жасына ерік берді. Бұл сәт онлайн көрсетілім кезінде тіркелді. Премьер-министр Кир Стармер 2029 жылға дейін 5,5 млрд фунт стерлинг (7,5 млрд доллар) үнемдеуді көздейтін реформа жобасын қорғап жатқан. Оппозициялық Консервативтік партияның жетекшісі Кеми Баденох бұл реформаны сынап, Ривздің келесі сайлауға дейін өз орнында қалуына күмән келтірді.
Нәтижесінде нарықтағы дүрбелең британдық компаниялардың нарықтық құнын 3 млрд фунт стерлингке азайтты. Осы жағдайдан кейін премьер-министр Ривздің лауазымын сақтап қалатынын айтты. Ал 3 шілде күні британдық облигациялар мен фунт алдындағы күнгі құлдырауды ішінара қалпына келтірді.
Тағы оқыңыз:
Oninvest ұсынған «Министрдің көз жасы салдарынан құлдыраған британдық бондар мен фунт қайта қалпына келе бастады» атты мақалада бюджеттік жоспарлау барысындағы қиындықтар туралы кеңірек жазылған.
