Диверсификация туралы: портфель қандай болуы керек?
Кейінгі үш жылда дәстүрлі 60/40 портфелі (60% акция, 40% облигация) өзін-өзі ақтамады. Бұрын сенімді деп саналған бұл үлгі енді шығын әкелуде. Жалпы шешім жоқ, бірақ әлемдік капитал қалай бөлінгенін зерттейтін жобалар арқылы бағыт алуға болады. Мысалы, Goldman Sachs-тың «Әлемдік портфель» атты жаңа зерттеуі – тарихта алғаш рет әлемдегі бүкіл активтердің құрылымы (акциялар, облигациялар, алтын, криптовалюта т.б.) зерттелді.
Goldman Sachs-тың Әлемдік портфелі
Ғалымдар 1950 жылдан бері активтердің құны қалай өзгергенін жинақтаған. Қазір әлемдік инвестициялық портфельдің жалпы көлемі $261 триллионға бағаланады. Бұл – жаһандық капиталдың картасы. Онда акциялар үлесінің қалай өскені, 70-жылдары алтынның неге танымал болғаны, 80-90 жылдары акциялар қайтадан басымдық алғаны және соңғы 10 жылда криптовалюта, жылжымайтын мүлік, жеке инвестициялар үлесінің артқаны көрінеді.
Бұл зерттеу 60/40 жайлы пікірталастан кеңірек. Ол «қандай портфель құру керек?» емес, «әлем капиталы қалай бөлінген?» деген сұраққа жауап береді. Сондықтан бұл теория емес, нақты бағыт.
Инвестициялық формуланы іздеу
Инвестициялық портфель жасау қағидаты алғаш рет Талмудта айтылған: үштен бірі – жылжымайтын мүлікке, үштен бірі – тауарларға, қалғаны – өтімді активтерге. Бірақ бұл идеяны ғылыми негіздеген Гарри Марковиц болды. Ол 1950-жылдары активтерді дұрыс араластыру арқылы тәуекелді азайтып, табысты арттыруға болатынын дәлелдеді. Кейін бұл идея қарапайым тілге түсіп, 60% – акция, 40% – облигация деген үлгіге айналды. 1980-1990 жылдары бұл модель кең тарады, өйткені ол тұрақты табыс әкеліп отырды.
Алайда бұл модель екі жағдайға сүйенген: облигация табыстарының төмендеуі және облигация мен акциялардың бір-біріне кері әсер етуі. 2022 жылы бұл екеуі де бұзылды – инфляция екі активке бірдей соққы берді. Инвесторлар алғаш рет 60/40 портфелінен үлкен шығын көрді. Сол кезден бастап «60/40 өлді ме?» деген сұрақ туындады.
60/40 — тек тыныш заманға арналған үлгі
CFA Institute зерттеуінде 60/40 үлгісінің осалдығы көрсетілген: егер бір фактор екі активке бірдей әсер етсе, мұндай диверсификация пайдасыз. Бірақ тыныш кезеңдерде бұл үлгі жақсы жұмыс істейді. Мысалы, бумерлер (соғыстан кейін туғандар) нарықтағы өсімді пайдаланып, 1950 жылдан бері акциялардан жылына 6,7% табыс тапты. Ал 60/40 портфелі 5,6% табыс берген. Ал X ұрпағы мен миллениалдар үшін бұл көрсеткіш төмен – 5,2% және 4,2%.
60/40 өлді. Бірақ әлі де пайдалы
Ірі инвестициялық компаниялар бұл үлгіден бас тартпайды. Vanguard компаниясы оның болашағы бар дейді, себебі қазіргі купондар жоғары және табыс тартымдырақ. BlackRock 60/40 үлгісін негіз ретінде ұсынса да, оны қосымша активтермен толықтыруды ұсынады – тауарлар, инфрақұрылым, жеке инвестициялар. Ал Resonanz Capital бұл үлгінің енді жарамсыз екенін айтады – бүгінде барлық тәуекелдер бір бағытта дамуда, сондықтан кеңірек портфель қажет.
Қорытындылай келгенде: 60/40 жойылған жоқ, бірақ енді жалғыз дұрыс үлгі емес.
Шынайы бағыт
Goldman Sachs зерттеуі көрсеткендей, капитал тек акция мен облигацияда емес, алтын, жылжымайтын мүлік, жеке нарықтар мен криптовалютада да бар. Сондықтан жеке инвесторлар тек АҚШ нарығына сүйенбей, портфельдерін әлемдік құрылыммен салыстырып отыруы керек. Morningstar осылай дейді: АҚШ-қа ғана сенбе, облигацияны елеме, баламалы активтерге сақ бол, әлемдік портфельге қарап отыр.
