Джаред Кушнер: АҚШ сыртқы саясаты қалай оның жеке бизнесіне айналды?
Сербияда АҚШ президентінің күйеу баласы Джаред Кушнердің $500 млн тұратын жобасына қарсы наразылық өтіп жатыр. Ал Таяу Шығыста – оның өзі маңызды рөл атқаруы мүмкін бейбіт жоспар талқылануда. Бұл екі оқиғаның арасында бір ғана бизнес-модель жатыр: президенттің күйеу баласына тиесілі жеке компания АҚШ-тың сыртқы саясатында тікелей мүддесі бар мемлекеттердің суверенді қорларынан $4,8 млрд тарта алған. Oninvest АҚШ басшысының отбасы мүшелері атақты фамилияның арқасында қалай табыс табатыны туралы серия материалдарын жалғастырады. Бұл мақалада – Дональд Трамптың сыртқы саясаты оның үлкен қызының күйеуі үшін неге нағыз «алтын тамырға» айналғаны сөз болады.
Анықтама: Джаред Кушнер — 44 жаста, Дональд Трамптың үлкен қызының күйеуі. Ол Гарвард университетін үздік бітіріп, кейін құқық және бизнес-әкімшілік бойынша қос диплом (JD/MBA) алған. Кушнерлер отбасы Нью-Йоркте табысты жылжымайтын мүлік бизнесіне иелік етеді, ал Джаредтің ата-анасы Клинтондармен жақын араласқан. Иванка Трамптың болашақ күйеуі 2009 жылға дейін Демократиялық партияның жақтаушысы болып тіркелген, бірақ кейін республикалықтарға өтті. Трамптың алғашқы президенттік мерзімінде ол аға кеңесші болып қызмет етіп, халықаралық саясатқа да жауапты болды. 2025 жылғы қыркүйекте америкалық Forbes Джаред Кушнердің миллиардер атанғанын хабарлады.
«Белград девелопері» операциясы: Кушнер жобасы бұрынғы НАТО нысанасында қалай пайда болды?
Сербиядағы үкіметке қарсы наразылықтар бір жылдан бері жалғасып келеді. Биыл күзде наразылықтың жаңа нысанасы пайда болды — АҚШ президентінің күйеу баласы Джаред Кушнер мен оның Affinity Global Development компаниясы. Дәл осы компания Белградтағы үлкен жер аумағын игеру құқығына ие болды. Девелоперлік жобаға сәйкес, серб астанасында люкс қонақүй, аппартаменттер кешені, коммерциялық нысандар және мұражай салынбақ. Жобаны жүзеге асыру үшін Affinity Global Development пен Сербия үкіметі бірлескен кәсіпорын құрады: ел билігіне шамамен 20%-дан сәл асатын үлес тиеді, қалғаны — америкалық серіктестерге. Президент Вучич бұл келісімді өте тиімді деп санайды.
«Біз жер береміз, ал олар кемі €650 млн инвестиция салады — бұл біздің ел үшін өте үлкен қаржы. Бұл Белградқа табыс әкеледі, қалаға туристерді одан да көп тартады. Жобаның құны бірден бір миллиард еуродан асады», — деді Сербия президенті Александр Вучич.
АҚШ пен Еуропаның БАҚ-тары жобаның құнын үштен бірге төмен — $500 млн деп бағалап отыр. Алайда, наразылардың ашуы жобаның мазмұнына емес, оның салынатын орнына байланысты. Қонақүй мен тұрғын кешенін Косово қақтығысы кезінде НАТО әскерлері бөлігін қиратқан Бас штаб ғимаратының орнында салу жоспарланған. Көптеген сербтер үшін бұл орын қақтығыс құрбандарын еске түсіретін белгі іспетті. Бұдан бөлек, бұл ғимарат ерекше мәдени мәртебеге ие болған — югослав модернизмінің жұлдызы Никола Добровичтің Белградтағы жалғыз еңбегі саналатын. Өткен күзде Вучич үкіметі кешенді қорғау мәртебесінен айырды, ал 7 қарашада серб парламенті жобаны жеделдетілген құқықтық рәсімдер арқылы өткізуге жол беретін арнайы заңды мақұлдады.
Guardian басылымы жазуынша: «жеңілдетілген» тәртіпке қатысты дауыс беру АҚШ президенті Трамп Сербияның ұлттық мұнай компаниясы NIS-ке санкция салғаннан бір ай өткен соң өтті. Компанияның бақылаушы пакеті «Газпромға» тиесілі болған, ал қарашада сербтер ресейліктерді өз үлестерін сатуға көндіре алды. Кейбір наразылар бұл сәйкестікті жай кездейсоқтық емес деп санайды.
«Біз осы заңға [жеделдетілген құқықтық рәсімдер туралы — Oninvest ескертпесі] қарсы шығып отырмыз, — деді журналистерге акция қатысушыларының бірі. — Бұл заңды қабылдай отырып, ол [Вучич] Трампқа жағып, оның қолдауына ие болғысы келеді».
«Ол [Вучич — Oninvest ескертпесі] Трампты сатып алғысы келеді», — бұрынғы Бас штаб бастығы, оппозициялық Srbija Centar партиясының жетекшісі Здравко Понош.
Джаред Кушнер де, Affinity Global Development өкілдері де бұл жағдайға қатысты журналистерге түсініктеме беруден бас тартты.
Джаред Кушнердің Таяу Шығыстағы жобасы
Бәлкім, Джаредтің Белградтағы жобаға көңіл бөлуге уақыты шындығында жоқ шығар. Себебі күз бойы президенттің күйеу баласы әлдеқайда ауқымды әрі маңызды іспен айналысты: ол Израиль мен Палестина арасындағы шиеленістің ушығуын реттеу және израильдік тұтқындарды босату мәселесінде басты тұлғаға айналды.
The Wall Street Journal жазғандай, дәл Кушнер Стив Уиткоффты Трамптың Таяу Шығыс жөніндегі арнайы өкілі қызметін қабылдауға көндірген. Сондай-ақ Кушнер 2025 жылдың тамызында Ұлыбританияның бұрынғы премьері Тони Блэрмен бірігіп, Газаны соғыстан кейін қалпына келтіру жоспарын дайындауға кірісті. WSJ деректері бойынша, 9 қыркүйектегі әуе шабуылы үшін Катар билігіне Израиль премьері Беньямин Нетаньяхудан кешірім сұратуға Трампты көндіруге көмектескен де — Кушнер. Онсыз АҚШ президенті бейбіт келіссөздерді қолдаудан бас тартқан. Тіпті Нетаньяхуға арналған кешірім мәтінін жазғандардың өзі Кушнер мен Уиткофф болған. Ақыры, бейбіт реттеуге арналған 20 тармақтан тұратын жоспарды да Кушнер мен Уиткофф дайындады
Басылым дереккөздерінің айтуынша, егер бейбіт жоспар толық жүзеге асса, Газаны қалпына келтірудің келесі кезеңіне де Кушнер мен Уиткофф жауапты болады. Олар қазірдің өзінде Трамптың «Таяу Шығыс Ривьерасы» туралы көзқарасын жүзеге асыруға дайын девелоперлермен алдын ала келіссөз жүргізіп жатыр. Жағдайды жақсы білетін адамдардың айтуынша, президенттің күйеу баласына осы жобаны басқаратын кеңеске кіретін адамдарды іріктеу тапсырылған.
АҚШ президентінің күйеу баласының жаңалықтар тақырыптарында қайта көрінуі көпшілікті таңғалдырды, себебі Джаред Кушнер мен Иванка Трамп президент Трамп Ақ үйге қайта оралғаннан кейін одан әдейі алыстағандай болған. Дегенмен, бұл мәселеде Кушнердің біліктілігіне күмән аз: ол Трамптың алғашқы президенттік мерзімінде аға кеңесші болып, халықаралық саясатқа жауапты болған. Сол кезеңде ол Израиль мен үш араб мемлекеті арасындағы қатынастарды қалыпқа келтірген «Авраам келісімдерінің» негізгі сәулетшілерінің біріне айналды.
«Мен Джаредті бұл іске тағайындадым, өйткені ол өте ақылды адам. Ол өңірді де, адамдарды да, көптеген негізгі ойыншыларды да жақсы біледі. Ал оған қоса… бізде өте ақылды команда болды. … Бұлар – IQ-і жоғары адамдар, түсінікті ме?», — деді АҚШ президенті Дональд Трамп.
Дональд Трамптың отбасы мүшесі мәртебесі де өз пайдасын тигізді.
«Менің ойымша, Джаред президент Трампты — Стив Уиткоффпен бірге — осы бастаманы көтеруге [20 тармақтан тұратын жоспар — Oninvest ескертпесі] көндіруде маңызды рөл атқарды. Сәті дұрыс таңдалды. Мұнда бұл істің сәтті болатынына сенгендер аз еді, бірақ бәрі ойдағыдай жүзеге асты», — деп мәлімдеді New York Times-ке Израильдің АҚШ-тағы бұрынғы елшісі Майкл Херцог.
Джаред және оның серіктестері
Алайда, Джаред-бітімгерге айтылған мақтаумен қатар, Кушнерді бейбіт процесте маңызды рөлге тарту шешіміне қатысты сын да күшейе бастады: көпшілік оның дипломатиялық жұмысы мен қазіргі бизнес-жобалары арасында мүдделер қақтығысын көрді.
Президенттің күйеу баласы бірнеше жылдан бері Таяу Шығыстағы бірқатар мемлекеттермен тығыз іскер байланыс орнатқан — бұл байланыстарды ол Трамптың алғашқы мерзімінде кеңесші болған кезде қалыптастырған. Әңгіме Сауд Арабиясы, Катар және БАӘ туралы. Олар Джаред Кушнердің жеке компаниясы — Affinity Partner-дің ең ірі инвесторлары болып табылады. Компания 2021 жылы, Трамп отбасы Ақ үйден шыққаннан кейін бірден құрылған. Сол кезде капиталды басқару саласында еш тәжірибесі болмаған Кушнер Сауд Арабиясының суверенді қорынан бірден $2 млрд тарта алды. Кейін оған Катар мен БАӘ серіктестерінен тағы $1,5 млрд түсті.
NYT 2022 жылы жазғандай, Сауд Арабиясының мұрагер ханзадасының кеңесшілері бұл шешімге қарсы уәждерді көп айтқан. Олардың ішінде қор басшылары Affinity басшылығының «тәжірибесіздігін» атап өткен; жас компанияны тексеру нәтижелері «барлық бағыт бойынша қанағаттанарлықсыз» деп бағаланған; активтерді басқару үшін ұсынылған комиссия «шектен тыс» деп көрсетілген; сондай-ақ Кушнердің бұрынғы лауазымына — өз қайын атасының аға кеңесшісі болғанына байланысты «қоғамдық бедел үшін тәуекелдер» бар екені ескертілген.
Соған қарамастан, 2025 жылдың наурызына қарай Affinity Partner басқаруындағы қаражат көлемі $4,8 млрд деңгейіне жетті. Affinity басқаратын қорлардағы активтердің шамамен 99%-ы АҚШ-тан тыс инвесторларға тиесілі.
Дәл осы үш мемлекет — Сауд Арабиясы, Катар және БАӘ — Израиль мен Палестина қақтығысын реттеуге және Газа секторын қалпына келтіру жобаларына мүдделі тараптар болып саналады.
«Газа бойынша келісім толық жүзеге асуға әлі ұзақ. Өте көп нәрсе Кушнердің үш адаммен қарым-қатынасына байланысты: Сауд Арабиясының мұрагер ханзадасы Мұхаммед бин Салман, БАӘ президенті шейх Мұхаммед бин Зайд және Катар әмірі Тамим бин Хамад Әл Тани. Неге Таяу Шығыстың бұл жетекшілері $4,8 млрд-тың негізгі бөлігін Джаред пен оның жеке инвестициялық компаниясы Affinity Partners-ке салды? Кушнердің демеушілері шын мәнінде нені қалайды? Бизнес дипломатиямен араласқанда, соңында музыкантқа кім төлейді — немесе қарапайым айтқанда, кім кімді пайдаланып отыр?» — деп ABC телеарнасы риторикалық сұрақтар қояды.
Иванка Трамптың күйеуі іскер байланыс пен президентке «серіктестерді» жақындату үшін жасалатын ашық сатып алу әрекеттерінің арасындағы шекараны әрдайым айыра бермейтіні туралы америкалық БАҚ Трамптың бірінші мерзімі кезінде-ақ жазған. 2018 жылы The Washington Post жүргізген зерттеуінде кем дегенде төрт ел — Израиль, Мексика, БАӘ және Қытай — президенттің күйеу баласын қалай пайдалану жолдарын талқылағаны айтылды, себебі «оның күрделі бизнес-схемалары, қаржылық қиындықтары және сыртқы саясатта тәжірибесінің жоқтығы» белгілі болған. Ақ үйдегі дереккөздерге сүйенген басылымның жазуынша, президент әкімшілігі Кушнерді «тәжірибесіз және оны оңай алдап отыр» деп қауіптенген.
The Washington Post жазғандай, бір кездері Кушнердің мемлекеттік құпияға қолжетімділік деңгейі төмендетілген, сондай-ақ оған шетелдік мемлекет өкілдерімен кейбір байланыстары туралы есеп беруіне тура келген. Алайда бұл оқиғаның ұзақ мерзімді салдары болмады, ал Капитолий төбесіндегі көптеген тәжірибелі саясаткерлер жағдайдан ешқандай ерекше жайт көрмеген.
«Әр ел өз мүддесі үшін қысым жасай алатын тұсты іздейді», — деп газеттің жариялауынша, Кушнер туралы шетелдік шенеуніктердің сөйлесулерін тыңдаумен таныс аноним дереккөс бөліскен.
Ал оның қазіргі шығыстағы серіктестерімен іскер байланыстары Конгресте жеке тергеуге себеп болды. 2024 жылғы қыркүйекте Орегон штатының демократ-сенаторы, сол кездегі Қаржы комитетінің төрағасы Рон Уайден Affinity Partners компаниясын тексеруді бастады. Тергеу нәтижесі бойынша 2021 жылдан бері Affinity шетелдік клиенттерден комиссия ретінде $157 млн алғаны анықталды, оның $87 млн-ы Сауд Арабиясы үкіметінен түскен. Сонымен қатар серіктестер ешқандай пайда да, инвестициялар қайтарымын да көрмеген.
«Affinity инвесторларын коммерциялық мүдделер емес, шетел үкіметтерінің қаржысын президент Трамптың отбасы мүшелеріне бағыттау ниеті қозғауы мүмкін», — деп жазды сенатор Уайден.
2025 жылдың қаңтарында республикалықтар Конгрестің екі палатасында да жеңіске жетіп, Уайден Сенаттың қаржы комитетін басқару қызметінен айырылды, ал тергеу жабылды. Алайда наурызда Affinity Partners компаниясының Бағалы қағаздар жөніндегі комиссияға тапсырған есебі Уайденнің айыптаулары негізсіз болғанын көрсетті: 2025 жылғы наурызға қарай Affinity инвестициялардан пайда таба бастаған еді, деп жазды Bloomberg құжаттармен танысқанын алға тартып.
Шығыс серіктестеріне инвестиция қайтарымының кешігуі және Джаред Кушнер компаниясының қазіргі жетістіктері туралы Forbes өз мақаласында жазды: материалда Affinity Partners алғашқы жылдары өте сақ әрекет етіп, 2023 жылдың соңына дейін бар-жоғы $500 млн жұмсағаны айтылған. Бірақ қазір инвестиция қарқыны артқан: 2025 жылдың сәуіріне қарай Affinity ашық түрде $2 млрд-тан астам қаржы құйып, жылдың соңына дейін тағы $1 млрд инвестиция салуға жақындап келеді. Қазір компанияның шамамен 25 инвестициялық жобасы бар, оның ішінде 22 портфельдік компания — фитнес-технологиядан автолизингке дейін, кемінде сегіз елде.
Жақындаға дейін Джаред өзінің ең табысты инвестициясы ретінде Израильдің сақтандыру және қаржы нарығында жұмыс істейтін Phoenix компаниясының 10% акциясын сатып алуды атаған. Оның айтуынша, ол бұл мәміледен тоғыз еседен астам пайда алған.
Алайда Phoenix-ке салынған қаржы Affinity Partners компаниясының жақындағы мәмілесімен салыстырғанда түк те емес: қыркүйектің соңында Сауд Арабиясының Мемлекеттік инвестициялық қоры (PIF) мен Silver Lake қатысқан консорциум бейнеойын өндірушісі Electronic Arts компаниясын сатып алды. $55 млрд көлеміндегі бұл келісім — қарыз қаражатын пайдалана отырып жасалған (LBO) тарихтағы ең ірі компания сатып алуы болмақ. Ал оны ұйымдастыруға көмектескен — Джаред Кушнер.
Bloomberg дереккөздерінің айтуынша, «Джаред Кушнер бейнеойын өндіруші компанияны Сауд Арабиясының PIF қорымен алғаш байланыстырған адам болды және бірнеше ай бойы келіссөздердегі негізгі тұлғалардың бірі болды. Жыл ортасында мәміле баяулай бастағанда, процесті жалғастыру үшін белсенді әрекет еткен де — Кушнер».
Financial Times басылымының пікірінше, тарихи мәміледегі Кушнер рөлі мұнымен аяқталмайды: оның қатысуы АҚШ-тың Шетелдік инвестициялар жөніндегі комитеті (CFIUS) арқылы мәміленің мақұлдануын да жеңілдетуі мүмкін.
Жеке жағдайы
Қыркүйекте америкалық Forbes президенттің күйеу баласы — миллиардер екенін жазды. Басылым мұндай қорытындыға Джаред Кушнердің барлық активтерін есептеу арқылы келген.
Кушнер Affinity компаниясының 100% иесі. Forbes дерегінше, қазір компанияның құны — $215 млн. Бұл оны Кушнердің ең ірі активтерінің бірі етеді: бірінші орында — құны $560 млн деп бағаланған Kushner Companies отбасылық компаниясындағы 20%-дық үлесі. Джаред пен оның әйелі Иванка Трамптың тағы бір сәтті инвестициясы — Флоридадағы Индиан-Крик аралында үй сатып алуы; оның қазіргі болжамды бағасы — $105 млн. Қалған байлығы — қолма-қол қаражат, $15 млн тұратын өнер туындылары және жеке инвестициялар, деп жазады Forbes.
Осылайша, президенттің күйеу баласының активтері Дональд Трамптың екі үлкен ұлы — Эрик пен кіші Дональдтың жағдайына шамалас. Алайда олардың үшеуі де америкалық президенттің өзінен әлі өте алыс: Forbes қыркүйекте Дональд Трамптың активтерін $7,3 млрд деп бағалаған.
Алдыңғы материалдарда:
— Trump Family Corp: Мелания Трамп бірінші леди атағын қалай табысқа айналдырды
— «Trump Family Corp.»: Бэррон Трамп — $150 млн-ға бағаланған бала
— Trump Family Inc: әкесінің беделі Иванканың бизнесін көтеріп, кейін зиянын тигізді
— Trump Family Corp.: АҚШ президентінің үлкен ұлы Дон Трамп қалай табыс табуда
Жалғасы бар...
