Еуропа Азияның ізімен жүріп, реактивті отын тапшылығына тап болғалы тұр: әуе қатынасына не болады?
Малайзиялық арзан әуе компаниясы билет бағасын 40%-ға көтерді. Халықаралық энергетика агенттігі Азия әуе компаниялары қазірдің өзінде тап болған реактивті отын тапшылығы сәуір немесе мамыр айларында Еуропаға да жетеді деп ескертті.
АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы мұнай бағасының бірден 100 доллардан асуына және авиациялық отынның құны бір айдың ішінде екі есе өсуіне әкелді / Фото: feeqazmir/Shutterstock
Business Insider мәліметі бойынша, АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы соғысы мұнай бағасының бірден 100 доллардан асуына және авиациялық отынның құны бір айда екі есе өсуіне себеп болды. Нәтижесінде Bloomberg хабарлауынша, малайзиялық арзан әуе компаниясы AirAsia X билет бағасын 40%-ға көтерді. Халықаралық энергетика агенттігінің (IEA) атқарушы директоры Фатих Бирол мұнай жеткізіліміндегі үзілістер наурызға қарағанда сәуірде екі есеге өсуі мүмкін екенін және Азияда басталған жанармай дағдарысының сәуір немесе мамыр айларында Еуропаға таралатынын ескертеді.
AirAsia X-пен не болды?
Bloomberg хабарлауынша, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі бюджеттік әуе компаниялар тобы AirAsia-ның еншілес арзан әуе компаниясы AirAsia X Ирандағы соғыс салдарынан реактивті отын бағасының өсуіне байланысты билет бағасын шамамен 40%-ға және жанармай үстемеақысын бестен бірге көтерді. Әуе компаниялары тобының бас атқарушы директоры Бо Лингэм 6 сәуірде өткен брифингте авиациялық отынның орташа бағасы бұрын 90 доллар болса, қазір баррелі шамамен 200 долларға дейін өскенін айтып, оны компания алдында тұрған ең маңызды сынақ деп атады.
Bloomberg мәліметі бойынша, реактивті отын бағасының күрт өсуі AirAsia X сияқты бюджеттік әуе компанияларына айрықша ауыр соққы болып, төмен тарифтерге негізделген бизнес-модельдерге қысым жасап отыр. Bloomberg мәліметі бойынша, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі төменбаға әуе компаниялары тобы AirAsia да Вьетнамнан Филиппиндерге дейін, соның ішінде Малайзиядағы өз нарығында да ұшақ отыны тапшылығы қаупіне тап болуда.
Лингамның айтуынша, наурыз айының соңындағы Ораза айттан кейін AirAsia X топтың рейстерінің шамамен 10%-ын бұрыннан-ақ жойып, тиімсіз бағыттарды қысқартуда. Компания шығындарды оңтайландыру мақсатында ұшақтарды пайдалану кестесін түзеп, техникалық қызмет көрсету мерзімдерін алға жылжырып жатыр.
AirAsia X акциялары 6 сәуірде Малайзияда 2,6%-ға өсіп, соғыс басталғалы бері 40%-дан астам болған жалпы шығындарын сәл азайтты. Дегенмен, компания Bloomberg World Airlines Index (әлемдік авиация индустриясының жағдайын көрсететін «барометр») бойынша әлі де нашар көрсеткіш көрсетіп отырған компаниялардың қатарында.
Неліктен бұл маңызды?
Азияда ұшақ отыны тапшылығы қазірдің өзінде сезіліп тұр, «бірақ меніңше, бұл тапшылық сәуір немесе мамыр айларында Еуропаға да жетеді», – деп ескертті өткен аптада Халықаралық энергетика агенттігінің (IEA) басшысы Фатих Бирол. Оның бағалауы бойынша, сәуірде мұнай жеткізілімдері наурызға қарағанда жартысына дейін азаяды, бұл авиациялық отынның қолжетімділігі мәселесін одан әрі шиеленістіреді, деп жазады Business Insider.
Sparta Commodities компаниясының аға мұнай нарығы бойынша талдаушысы Джун Го X әлеуметтік желісінде авиациялық отын арнайы сақтау қоймаларын қажет ететінін, сондықтан қорлары бензин сияқты басқа өнімдерге қарағанда төмен екенін жазды. «Азияда саяхаттау әлдеқайда қымбаттады: көптеген әуе компаниялары жанармай үстемеақы енгізіп немесе рейстерді мүлдем жойып жатыр. Еуропа авиациялық жанармайдың болмай қоймайтын тапшылығына тап болуда. Дайындалыңыздар», – деп жазды ол.
Авиациялық отын бағаларының жағдайы басқа компанияларға қалай әсер етеді?
— Еуропаның ең ірі әуе компаниясы Ryanair 2 сәуірде маршруттарын қысқартуды қарастырып жатқанын хабарлады. Бас атқарушы директоры Майкл О'Лири сол кезде Sky News-пен сұхбатында Таяу Шығыстағы соғыс жалғаса берсе, реактивті отын жеткізілімі қауіпке ұшырауы мүмкін екенін айтты. «Біз мамырдың басына дейін ешқандай үзілістер күтпейміз, бірақ соғыс созылып кетсе, мамыр мен маусым айларында Еуропада жабдықтау тапшылығына тап болуымыз мүмкін», – деді ол.
— Германияның Lufthansa әуе компаниясы да ең жаман сценарийге дайындалып жатыр. Компания өкілі 31 наурызда Bloomberg агенттігіне төтенше жағдайларға арналған жоспарларды әзірлеу үшін арнайы топтар құрылғанын және компания 40 ұшаққа дейін жерге қоюы мүмкін екенін айтты.
— Скандинавияның ең ірі әуе компаниясы Scandinavian Airlines-тің өкілі наурыздың ортасында The Wall Street Journal басылымына жанар-жағар май бағасының күрт өсуіне байланысты шамамен 1 000 рейсті қысқартатынын айтты. Рейстердің көпшілігі Солтүстік Еуропадағы қысқа қашықтықтағы бағыттарға қатысты. Сонымен қатар әуе компаниясы билет бағасын уақытша көтерді. «Жетіспейтін жанармай бағасының күрт өсуі бүкіл Еуропа авиациялық жүйесіне әсер етіп жатыр», – деді әуе компаниясының өкілі наурызда.
— АҚШ-тағы United Airlines компаниясының бас атқарушы директоры Скотт Кирби наурыз айының соңында қызметкерлерге жолдаған ескертпесінде алдағы екі тоқсан ішінде рейстер санын қысқартатынын жазды. «Қысқа мерзімде бұл жоғары мұнай бағалары салдарынан уақытша тиімділігін жоғалтқан рейстердің тактикалық қысқартылуын білдіреді», – деді Кирби. Кирбидің айтуынша, егер мұнай мен ұшақ отынының бағасы қазіргі деңгейде қалса, отынға жыл сайын қосымша 11 миллиард доллар жұмсау қажет болады.
— Жаңа Зеландияның Air New Zealand әуе компаниясы мамырдың басында рейстерінің шамамен 5%-ын (шамамен 1 100 ұшуды) қысқартатынын Жаңа Зеландияның жергілікті 1News телеарнасына наурызда берген сұхбатында бас атқарушы директор Нихил Равишанкар мәлімдеді.
Сонымен қатар, Reuters агенттігі наурыз айының соңында хабарлағандай, Вьетнамдағы бірнеше әуе компаниясы жанармай тапшылығы мен бағаның өсуінің әсерін азайту мақсатында рейстер санын қысқартатынын мәлімдеді. Vietnam Airlines 1 сәуірден бастап жеті ішкі бағыттағы рейсті тоқтатты. Егер реактивті отынның бағасы барреліне 160–200 долларға дейін көтерілсе, компания келесі қаржылық тоқсанда ай сайын ұшу көлемін 10–20%-ға қысқартады. Vietjet Air және Bamboo Airways сияқты басқа жергілікті әуе компаниялары да ұшу кестесін қысқартуды жоспарлап отыр.
