Intel АҚШ үкіметінің 10% акция сатып алуына байланысты тәуекелдер барын ескертті
АҚШ үкіметінің Intel капиталына елеулі үлеске ие болуы чип өндірушінің бизнесіне тәуекелдер тудыруы мүмкін — сатылымдардың төмендеуінен бастап болашақ мемлекеттік гранттарға қол жеткізудің шектелуіне дейін. Компания бұл туралы SEC-ке тапсырған құжатында ескертті. Әсіресе Intel АҚШ-тың ең ірі акционері ретінде қатысуы компанияның шетелдік 76% табыс әкелетін бизнесіне қауіп төндіреді деп алаңдайды.
Егжей-тегжейлі
Чип өндіруші Intel 22 тамызда АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясына (SEC) тапсырған 8-K формасындағы есебінде үкіметке 9,9% акция бөлуге байланысты бизнеске төнетін «тәуекел факторларын» ашып көрсетті.
Құжатта атап өтілгендей, АҚШ үкіметінің капиталға қатысуы Intel-дің шетелдік бизнесіне әсер етуі мүмкін: бұл қосымша реттеулерге немесе шектеулерге алып келуі ықтимал, мысалы, басқа елдердегі «шетелдік субсидиялар» туралы заңдар аясында. Reuters дерегінше, 2024 жылдың 28 желтоқсанында аяқталған қаржы жылы қорытындысы бойынша компания табысының 76%-ы сыртқы нарықтардан түскен, оның ішінде Қытайдың үлесі 29%-ды құрады.
Intel сондай-ақ акцияларды АҚШ үкіметіне нарықтық бағадан төмен беру ағымдағы акционерлердің үлесінің азаюына әкелетінін ескертті. АҚШ әкімшілігі Intel-дің жай акцияларын 22 тамыз, жұма күнгі жабылу бағасынан $4 төмен дисконтпен сатып алады. Мұндай ірі акционердің пайда болуы басқа акционерлердің дауыс берудегі ықпалын төмендетіп, сонымен қатар үкіметтің Intel-ге қатысты нормативтік актілерді бақылауын күшейтеді, бұл компанияның акционерлер мүддесіне сай мәмілелер жасау қабілетін шектей алады.
25 тамыз, дүйсенбі күнгі саудада Intel қағаздары бір сәтке 4,3% қымбаттап, $25,88-ға жетті. Алайда кейін барлық өсімін жоғалтып, 1,2%-дан астам төмендеді. Ал 22 тамыз, жұма күні АҚШ үкіметімен келісім ресми жарияланған сәтте қағаздар 7% өскен болатын. Бұдан бір апта бұрын АҚШ президенті Intel басшысы Лип-Бу Танға отставкаға кетуді ұсынған еді.
Үкімет компаниядағы үлесті қалай алды?
Intel акцияларының пакеті АҚШ-тың $5,7 млрд көлеміндегі гранттары есебінен сатып алынады. Бұл қаражат Джо Байден тұсында қабылданған CHIPS заңы аясында бөлінген (АҚШ-та өндіріс дамытып жатқан чипмейкерлерге мемлекеттік қолдау). Бұған қоса, тағы $3,2 млрд Secure Enclave бағдарламасына (CHIPS-тің қосалқы бағыты, бірақ басқа қаржыландыру көздерімен) бөлінген. Бұл бағдарламаны алдыңғы Ақ үй әкімшілігі бастаған болатын.
Сонымен бірге Intel-дің CHIPS бағдарламасы бойынша міндеттемелері орындалған деп есептеледі. Компания Secure Enclave аясындағы міндеттемелерді, яғни АҚШ Қорғаныс министрлігіне жартылай өткізгіштер жеткізуді жалғастырады, деп хабарлады чип өндіруші.
Үкіметтің $8,9 млрд-тық инвестициясы Intel бұған дейін алған $2,2 млрд-тық CHIPS гранттарын толықтырады. Жалпы көлем осылайша $11,1 млрд-қа жетті. Байден әкімшілігі гранттар мен субсидияларды бөлген кезде олардың акцияға конвертацияланатыны айтылмаған.
Intel атап өткендей, бұл келісім басқа мемлекеттік құрылымдардың да бұрын берілген субсидияларды капиталдағы үлеске айналдыруға ұмтылуына немесе керісінше болашақтағы қаржыландырудан бас тартуына әкелуі мүмкін бе, әзірге белгісіз, деп жазады Reuters.
Контекст
Intel-дегі үлестің бөлінуі «президент Дональд Трамптың америкалық бизнеске бұрын-соңды болмаған араласуының тағы бір мысалына айналды», — деп жазады Reuters. Осы пікірді Bloomberg те қолдайды.
«Мен Intel үшін нөл доллар төледім, ал ол (үлес) шамамен $11 млрд тұрады. Барлығы АҚШ-қа тиесілі болады. «Ақымақ» адамдардың мұнымен неге риза емес екенін түсінбеймін, — деп ашуланды Трамп дүйсенбі күні Truth Social желісіндегі жазбасында. — Мен еліміз үшін мұндай келісімдерді күн сайын жасауға дайынмын. Сондай-ақ АҚШ-пен осындай тиімді келісімдер жасайтын компанияларды қолдаймын. Олардың акциялары қымбаттағаны маған ұнайды — бұл АҚШ-ты барған сайын байыта түседі. Америкаға көбірек жұмыс орны керек! Мұндай келісімдерді жасауды кім қаламайды?»
Президент Дональд Трамптың Intel мен Nvidia-ға қатысты қадамдары «билікке жақындауға негізделген бейберекет протекционизм әдісін» білдіреді, — деді 21 тамызда CNBC арнасына берген сұхбатында Илон Масктің өмірбаянын жазған Тулейн университетінің профессоры Уолтер Айзексон. Оның сөзінше, мұндай тәсіл АҚШ-та өнеркәсіп өндірісін қайта жандандыра алмайды.
«Мұндай мемлекеттік капитализм жиі кландық капитализмге ұласады, мұнда жекелеген компаниялар мен салалар басым жағдайға ие болып, іс жүзінде көшбасшыға алым төлейді. Бұл апатқа ғана емес, сонымен қатар сыбайлас жемқорлыққа негізделген хаосқа бастайды», — деді Айзексон телеарна эфирінде.
Профессордың пікірі АҚШ үкіметінің жеке компаниялардың бизнесіне араласу жөніндегі шешімдерінен кейін айтылды. Мәселен, Nvidia мен AMD Қытайға чип сату табысының 15%-ын АҚШ үкіметіне беруге келісті, бұл белгілі бір чиптерді жеткізуге экспорттық лицензия алу құны ретінде қарастырылды. Бұған дейін Трамп жапондық Nippon Steel компаниясы америкалық U.S. Steel металлургиялық алпауытын сатып алған кезде үкіметке «алтын акция» алып берген еді. Мұндай акция иесіне вето құқығын және компанияның негізгі шешімдеріне қатысу мүмкіндігін береді.
АҚШ үкіметінің Intel-дегі үлесті сатып алу мүмкіндігін қарастырып жатқанын Bloomberg дереккөздері алғаш рет 14 тамызда хабарлады. Бірнеше күннен соң басылым сұхбат бергендер үкіметтің Intel-ге CHIPS and Science Act аясында бөлінген гранттардың бір бөлігін немесе барлығын капиталдағы үлеске конвертациялау нұсқасын қарастырып жатқанын айтты.
Ақ үй әзірге қандай басқа компаниялармен осындай келіссөздер жүргізіліп жатқанын нақтыламады. Дегенмен Bloomberg дереккөзі чип өндірушілердің ішінде АҚШ-та инвестициялық міндеттемелерін арттырып жатқан Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC) пен Micron акция үлесін қаржыландыруға айырбастау сияқты қысымға ұшырамайтынын жеткізді.
