Инвесторды сақтандыру: Баффет, Далио және басқа гурулардың алтын туралы ойлары
Алтын жаңа тарихи максимум орнатып, 1 қазан күні АҚШ үкіметінің жұмысы тоқтап қалған тұста $3900 деңгейінен жоғары көтерілді. Жыл басынан бері металлдың бағасы 45%-дан астам өсті, дәстүрлі қорғаныш активтерінің кірістілігінен басып озды. Kitco News Gold сауалнамасына қатысқан Уолл-стрит аналитиктерінің 80%-дан астамы қысқа мерзімде алтынның өсуін күтеді. Бұл металды сатып алу үшін әлі кеш емес пе және портфельде оған қандай үлес бөлу керек — осыны танымал инвесторлар мен ірі инвестбанктер талқылап отыр.
Алтын лагері: металлға кім және не үшін сенім артады
Алтынның ең табанды жақтаушыларының бірі — әлемдегі ең ірі хедж-қордың негізін қалаушы Рэй Далио (Bridgewater Associates). Ол АҚШ қарызының шапшаң өсуі экономиканы «жүрек ұстамасына» — яғни қаржы жүйесіне сенім дағдарысына әкелуі мүмкін деп ескертеді. Далионың есептеуінше бюджет тапшылығын жабу және ағымдағы мемлекеттік қарызды өтеу үшін үкіметке $12 трлн жаңа облигация шығару қажет болады. Осындай жағдайда ол портфельдің 10–15%-ын алтынға немесе биткоинге бөлуге кеңес береді: «Фиат емес валюталар байлық жинақтаудың және ақша сақтаудың маңызды құралына айналғанын көреміз».
Одан да қатаң ұстанымды «облигациялар патшасы» атанған Джеффри Гандлах білдірді. Оның пікірінше АҚШ мемлекеттік қарызының өсуі мен доллардың әлсіреуі жағдайында алтынға портфельдің төрттен бір бөлігін салу орынды. Бұл банктердің дәстүрлі ұсыныстарынан екі-үш есе жоғары. «Осындай жағдайда 25% — артық емес», — деді ол CNBC-ге берген сұхбатында.
Ұқсас көзқарасты Пол Тюдор Джонс та қолдайды — ол 1987 жылы қор нарығының күйреуін алдын ала болжаған және соның арқасында табыс тапқан аңызға айналған макротрейдер. Бүгінде ол алтынды, биткоинді және акцияларды бірге ұстайтын портфельді қалайды. Оның айтуынша бұл «инфляцияға қарсы ең жақсы комбинация». Позициясын үштен бірге қысқартқанына қарамастан, маусым айының соңына қарай Джонстың портфелінде SPDR Gold Shares ETF-інде $65,6 млн сақталды.
Greenlight Capital хедж-қорының басшысы Дэвид Эйнхорн үшін алтын тек сақтандыру емес, 2025 жылы кірістің басты көзіне айналды. Бірінші тоқсанда оның қоры 8,2%-ға өссе, S&P 500 индексі 4,3%-ға құлады. Бұл артықшылықты алтынға жасалған ставка қамтамасыз етті. CNBC-ге берген сұхбатында Эйнхорн: «Алтын — бұл инфляция туралы емес, ақша-кредит және бюджеттік саясатқа сенім туралы», — деді. Өткен жылы ол алтынды құйма түрінде де сатып алатынын айтқан болатын.
Скептиктер: жарқырағанның бәрі алтын емес
Барлық аңызға айналған инвесторлар алтынға сенбейді. Негізгі сыншы — Уоррен Баффет. Ол алтынның «ештеңе өндірмей, жай ғана жататынын» бірнеше рет атап өткен. 2020 жылы коронавирус пандемиясы кезінде Berkshire Hathaway күтпеген жерден Barrick Gold алтын өндіруші компаниясына инвестиция салды, бірақ жарты жылдан кейін бұл позициядан шығып кетті. Баффет үшін мұндай активтер — «қорқыныш капитализациясы», ал өзі табыс әкеліп, дамуға қабілетті бизнестерге сенім артады. Оның серіктесі, марқұм Чарли Мангер тіпті қатаң сөйлегені бар-тын: «Өркениетті адамдар алтын сатып алмайды, олар бизнеске инвестиция жасайды». Ол тек төтенше жағдайларда ғана алтынды ақталған құрал деп санады — мысалы, «1939 жылы Венадағы еврей отбасына».
Strategy компаниясының негізін қалаушы әрі «биткоин-максималистердің» бірі Майкл Сейлор алтынды жай ғана пайдасыз емес, ескірген актив деп санайды. Ол: «Биткоин нарықтық капитализация бойынша алтыннан 10 есе асып түседі», — дейді. Сейлордың пікірінше, алтынның цифрлық валюталардағыдай икемділігі мен «бағдарламалануы» жоқ, сондықтан болашақта басты жинақтау құралы биткоин болады.
Magellan қорын 1980-жылдары басқарған аңызға айналған менеджер Питер Линч әлдеқайда ұстамды позицияны ұстанады. Ол алтынды портфельде шамамен 5% деңгейінде ұстауды инфляциядан сақтандыру ретінде құптайды, бірақ металдың өзіне скептикалық қарайды. Линч алтын өндіруші компаниялардың акцияларын қалайды, өйткені олар металл бағасының өсуіне қосымша «иінтірек» береді және бизнес нәтижелерінің арқасында табысты арттыруға мүмкіндік береді.
Алтынның бағдары: банктер не ұсынады
Инвестициялық банктер бірінен соң бірі алтын бағасына болжамдарын көтеруде: олардың көпшілігі өсімнің жалғасуын күтеді. Citigroup тамыз айында үш ай ішінде унция үшін $3500 болады деп болжаған, бірақ нарық бұл межеден күткеннен жылдам өтті. UBS сақтықпен қарайды: тек 2026 жылдың ортасына қарай $3900. Goldman Sachs 2026 жылдың ортасына қарай унциясына $4000 күтеді, бірақ қазынашылық облигациялардан капитал жаппай кетсе, баға $5000-ға дейін көтерілуі мүмкін екенін де ескертеді.
Дегенмен банктердің ұсыныстары жеке инвесторларға қарағанда әлдеқайда ұстамды. UBS портфельдің 5–7%-ын алтынға бөлуге кеңес береді, оның рөлін агрессивті өсім емес, диверсификация құралы ретінде атап көрсетеді. Morgan Stanley «60/20/20» үлгісін ұсынады, мұнда 20% алтын мен шикізатқа бөлінеді. Аналитиктердің есебінше, мұндай құрылым портфельді «саясат соққыларына» — ФРЖ-ның күтпеген шешімдері мен геосаяси дағдарыстарға төзімді етеді.
Алтын неге қымбаттап жатыр
Биыл алтын 1970-жылдардың соңынан бергі ең күшті жылдық өсімді көрсетіп отыр. Ол кезде қосарлы рецессия мен инфляциялық шоктың аясында алтын алғаш рет унциясына $800-дан асып, басты қорғаныш актив мәртебесін бекіткен еді. 2025 жылдың наурызында ФРЖ саясаттың жақын арада өзгеретінін алғаш ишара еткеннен кейін ралли басталды. Содан бері баға үздіксіз өсу үстінде, ал жаңа белгісіздік факторлары бұл трендті күшейте түсуде. Негізгілері — доллар индексінің жыл ішінде 11%-ға құлдырауы, Вашингтондағы үкімет жұмысының тоқтауын талқылау және мемлекеттік қарыздың рекордтық өсуі. Қосымша серпін монетарлық саясаттан келуде: нарық қазанда және желтоқсанда мөлшерлемелердің төмендеуін күтуде, ал пайыздық табыс бермейтін актив ретінде алтын үшін бұл — негізгі фактор.
Институционалдық сұраныс та өз ықпалын тигізіп отыр. Дүниежүзілік алтын кеңесінің деректеріне сәйкес 2022 жылдан бері орталық банктер жыл сайын 900–1000 тонна металл сатып алуда — бұл тарихтағы рекордтық көрсеткіш. Мақсаттары — резервтерді әртараптандыру және геосаяси шиеленіс жағдайында долларға тәуелділікті азайту. Негізгі сатып алушылар — дамушы елдердің орталық банктері: Қытай, Үндістан, Түркия және Таяу Шығыс мемлекеттері. 2025 жылы олардың үлесіне таза сатып алулардың 70%-дан астамы тиді.
