Ирандағы соғыс басталғалы алғаш рет Солтүстік теңіз мұнайы жеңілдікпен саудаланып жатыр.

Forties, физикалық жеткізілетін мұнайға арналған әлемдік баға эталоны болып табылатын Dated Brent негізделген Солтүстік теңіздің шикі мұнай сорты, Таяу Шығыстағы соғыс басталғалы алғаш рет эталондық бағадан арзандап саудаға шықты. Бұл, Bloomberg мәліметі бойынша, Еуропадағы мұнай тапшылығы жөніндегі алаңдаушылықтардың бәсеңдегенін көрсетуі мүмкін.

12 мамыр сейсенбі күні тауар саудагері Vitol Bloomberg мәліметіне сәйкес, Platts баға терезесінде Dated Brent маркасына тоннасына 30 центке арзан бағамен Италияның Eni компаниясынан Forties маркалы шикі мұнай партиясын сатып алды. Мұндай жағдай соңғы рет 27 ақпанда тіркелді — АҚШ пен Израиль Иранға соғыс жариялағанға және кейіннен Ормуз бұғазы жабылғанға бір күн бұрын. Сәуірде қақтығыс фонында Forties маркалы мұнайдың бағасы 2008 жылғы қаржылық дағдарысқа дейінгі рекордтық деңгейлерден асты.

Солтүстік теңіз мұнайының премиясының жойылуы Еуропа нарығы соғыстың алғашқы апталарында инвесторлардың қорыққаннан да төзімді екенін көрсетеді, деп жазады Bloomberg. Еуропа Орта Шығыстан салыстырмалы түрде аз көлемде мұнай импорттайды және Хормуз бұғазының жабылуынан туындаған жабдықтау үзілістерін басқа аймақтардан жеткізу арқылы өтей алды. Bloomberg сілтеген аты аталмаған саудагерлердің айтуынша, Солтүстік теңізден, Каспий аймағынан және Әзірбайжаннан келетін жүктер енді Азияға емес, Еуропада қалып отыр. Олардың пікірінше, Атлантика мен Азия нарықтары арасындағы тасымалдар экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып қала береді, ал Қытайдан келетін импорт әрі қарай бәсеңдеп барады.

Сонымен бірге агенттікке сілтеме жасаған дереккөздердің айтуынша, АҚШ-тан мұнай жеткізілімдері, соның ішінде Стратегиялық мұнай қорынан шығарылған бірнеше баррельдер де артып келеді. Bloomberg саудагерлерге сілтеме жасап хабарлағандай, Батыс Африка мен Латын Америкасы өндірушілері де қосымша көлемдерді Еуропаға бағыттап отыр.

Иранда соғыс басталғаннан кейін нарық шикізаттың жаһандық саудасындағы негізгі бағыттардың бірі – Ормуз бұғазының жабылуы салдарынан ірі мұнай тапшылығы туындайды деп қорықты. Осы жағдайға байланысты Brent маркалы мұнайдың бағасы барреліне 126 доллардан асып, саудагерлер жаһандық жеткізілімдердің күрт төмендеу қаупін ескерді.

Алайда кейбір осы алаңдаушылықтар кейін бәсеңдей бастады: нарық жаһандық жабдықтау жүйесінің күтпегендей берік екенін анықтады: стратегиялық мұнай қорларын рекордтық мөлшерде пайдалану, Сауд Арабиясы мен БАӘ-ден құбыр арқылы Хормуз бұғазын айналып өтіп экспорттау, АҚШ-тан жеткізілімдердің күрт өсуі және Қытайдың әлемдік нарықта өз мұнайын ерекше жағдайда сату бағалардың өсуін тежеуге көмектесті.

Алайда, Bloomberg сауалнамасына қатысқан сарапшылар мен трейдерлер Солтүстік теңіз мұнай нарығындағы әлсіздік уақытша болуы мүмкін екенін ескертеді. Егер Таяу Шығыстағы қақтығыс созылып, жеткізудегі бұзылулар күшейсе, физикалық мұнайға үстемеақылар тез арада қайта өсе бастауы мүмкін.