JPMorgan АҚШ-тың Иранмен соғысы салдарынан жаһандық мұнай нарығына жаңа қауіп төндіруі туралы ескертті.

Егер АҚШ пен Израиль Иранның мұнай экспортының 90%-ы өтетін Харк аралындағы портты басып алуға шешім қабылдаса, жаһандық мұнай нарығына соққы күшейеді, деп ескертті JPMorgan. Axios хабарлауынша, Вашингтон аралға шабуыл жасау нұсқасын талқылап жатыр. Мұндай жағдайда Иранның мұнай жеткізілімі іс жүзінде тоқтап, өндіріс көлемі жартысына дейін азайып, Тегеран өңірдегі энергетикалық инфрақұрылымға соққылармен жауап беруі мүмкін, деп есептейді JPMorgan.

Харгқа тікелей соққы «Иранның мұнай экспортының басым бөлігін бірден тоқтатады», бұл, мүмкін, Иран бақылауындағы шешуші Ормуз бұғазында немесе Парсы шығанағы елдерінің энергетикалық инфрақұрылымына «қатаң жауап қайтаруға» әкеледі. Бұл туралы Reuters сілтеме жасаған JPMorgan меморандумында айтылған.

Парсы шығанағының солтүстік бөлігінде орналасқан Харг аралы Иранның стратегиялық тұрғыдан ең маңызды әрі осал нысандарының бірі болып қала береді. Financial Times мәліметі бойынша, ел экспорттайтын мұнайдың оннан тоғыз баррелі осы кішкентай маржан аралы арқылы өтеді.

«[Осы арал болмаса], [Иранның] экономикасы ең төменгі деңгейге түседі», – деп Financial Times Иран бойынша бұрынғы АҚШ арнайы өкілінің орынбасары Ричард Нефиюді келтіреді. Алайда Харгқа шабуыл қақтығысты айтарлықтай ушықтырар еді, – деп есептейді ол. «АҚШ пен Израиль егер олар соққы жасаса, Иран шынымен де Парсы шығанағы елдерінің мұнай инфрақұрылымына шабуыл бастауы мүмкін екенін, ал режимді ауыстыру сәтті болса, бұл [мүмкін] жаңа үкіметті айтарлықтай әлсірететінін түсінеді», – деді ол. «Бұл оның нысанаға алынбайтынын білдірмейді, бірақ неге әлі болмағанын түсіндіреді.»

Иран – ОПЕК-тің үшінші ірі мұнай өндірушісі: ел күніне шамамен 3,3 миллион баррель шикі мұнай өндіреді, бұл әлемдік қордың шамамен 4,5%-ын құрайды, деп хабарлайды Reuters. Харг аралындағы терминал елдің ең ірі мұнай кен орындарына су асты құбырлары арқылы қосылған. Financial Times жазғандай, аралда ондаған мұнай сақтау резервуарлары мен супертанкерлерді тиеуге арналған ұзын пирстер орналасқан.

Аралдағы сақтау сыйымдылығы шамамен 30 миллион баррель деп бағаланады. Қазіргі уақытта онда шамамен 18 миллион баррель сақталған, бұл Reuters хабарлағандай, аналитикалық Kpler компаниясының деректері бойынша қалыпты көлемдегі экспорттың шамамен 10–12 күндік көрсеткішіне тең.

Қытай аралдың маңызындағы қосымша фактор болып қала береді: Иранның мұнай экспортының басым бөлігі сонда барады, деп жазады FT.

Америкалық-изираилдік соққылар басталар алдында Иран Харктен мұнай экспортын күрт арттырды. JPMorgan Chase мәліметі бойынша, 15 мен 20 ақпан аралығында жөнелтілімдер күніне 3 миллион баррельден асты — бұл 1,3–1,6 миллион баррельдік әдеттегі деңгейден шамамен үш есе жоғары.

Стратегиялық маңызына қарамастан, Харк әлі шабуылға ұшыраған жоқ. Financial Times мәліметі бойынша, терминал әлі де жұмыс істеп тұр, ал танкерлерді бақылау платформалары өткен аптада онда бірнеше супертанкердің тиеліп кеткенін көрсетеді.

JPMorgan талдаушылары тарихи тұрғыдан АҚШ аралға соққы беруден бас тартқанын атап көрсетеді. 1979 жылғы тұтқын дағдарысы кезінде президент Джимми Картер Иранға санкциялар салды, бірақ Харкты бомбалаған жоқ. Кейін 1980-жылдардағы «танкер соғысы» (Иран-Ирак соғысының бір эпизоды) кезінде Рональд Рейган да терминалға соққы бермей, кеме қатынасын қорғауға басымдық берді.