«Қан құю»: Meta дарынды мамандарды нарықтан қалай және не үшін «сорып» жатыр
Неліктен ең мықты футболшыларды бай клубтар бір-бірінен жүздеген миллион долларға сатып алады, ал үздік дәрігерлер мен ғалымдар жылына ондаған мың доллар жалақыға ғана келіседі? Футболшылардың аспандап тұрған табысы әлемдік футболдағы қатал бәсекемен түсіндіріледі. Бірақ біз ғылымда да дәл солай бүкіл әлемнен үздік мамандарды тартуға талпынуымыз керек емес пе? Мұндай сұрақты 2014 жылы Ұлыбритания парламентіне үміткер болған Даниэль Цайхнер қойған. Бұл сауалды өзге де талай адам қойған.
Кремний алқабында қазір жаңа бір қызбалық басталды. Технологиялық компаниялар бір-бірінен ең үздік жасанды интеллект (ЖИ) мамандарын ондаған, тіпті жүздеген миллион доллар ұсынып тартып әкетіп жатыр. Мақсат — «суперақыл» жасау жарысында озып шығу. Ең қызығы — бұл «суперақылдың» нақты не екенін ешкім білмейді. Бірақ оған ақша әлдеқашан бөлініп қойған.
Барлығына Цукерберг кінәлі
Маусым айының ортасында жазылғандай, Meta компаниясының негізін қалаушылардың бірі Марк Цукерберг ЖИ саласында бәсекелестерінен қалып қойғанына алаңдап, «суперақыл» зертханасын құруды мақсат етті. Ол үшін сұранысы жоғары мамандарды тартуға кірісті.
Мысалы, Scale AI стартапының 49 пайыз үлесін 14,3 миллиард долларға сатып алды. Бұл мәміле стартаптың негізін қалаушылардың бірі Александр Ванды Meta-ға ауыстыру үшін жасалғанға ұқсайды. Ван өзі де мұны растап, Meta-ға өту — келісімнің басты шарты болғанын жазды. Сонымен қатар, GitHub-тың бұрынғы бас директоры Нэт Фридман да жаңа зертханаға шақырылды.
Бірақ бұл тек бастамасы еді. Meta басшысы жеке өзі болашақ «арман командасына» үміткерлер іздеп жүр. WSJ жазуынша, оның мақсаты — елдегі жетекші ЖИ зертханаларынан мамандарды Meta-ға «қан құю» арқылы тарту. Адамдарды бүтін бөлімдерімен бірге әкетіп жатыр. Маусым айында OpenAI-дың Цюрихтегі кеңсесін ұйымдастырумен айналысқанЛукас Байер, Александр Колесников және Сяохуа Чжайдың Цукербергке ауысып жатқаны белгілі болды.
Meta аса құнды кадрларды нысанаға алып отыр. 4 шілде, жұма күні Safe Superintelligence ЖИ зертханасының негізін қалаушы Илья Суцкевер (OpenAI-дың бұрынғы бас ғылыми қызметкері) өзі құрған компанияға бас директор болып тағайындалатынын мәлімдеді. Себебі алдыңғы бас директор Дэниэл Гроссты Meta өзіне тартып алған. Цукерберг тіпті бүкіл компанияны сатып алуға ұсыныс жасаған, бірақ Суцкевер бас тартқан.
Кремний алқабында Meta әзірлеген «Тізім» (The List) қызу талқылануда. Бұл тізімге жетекші ЖИ мамандары мен болашағы зор жас зерттеушілер енген делінеді. Қазіргі әңгіме: кім тізімде бар, кім жоқ және неге?
«Алқапта бұл туралы әңгіме көп. Қызғаныш, қызбалылық, шарасыздық сезіледі. “Бәрі дұрыс жүріп жатқан шығар деп едім. Мен не істемей жүрмін? Осындай ұсыныс алсам ғой” деген сөзді көп адам айтып жүр», — дейді Menlo Ventures инвестициялық қорының серіктесі Диди Дас.
Ақысы футболшылардан да қымбат
Wired мәліметінше, Meta жетекші ЖИ мамандарына жылына 100 миллион долларға дейін, ал төрт жылға 300 миллион долларға дейінгі өтемақы пакеттерін ұсынады.
Салыстырмалы түрде алғанда, 2017 жылы футболшы Неймардың «Барселонадан» «Пари Сен-Жерменге» ауысуы 222 миллион еуроға түсті. Ол бес жылдық келісімшарт бойынша жылына 45 миллион еуро (шамамен 54 миллион доллар) табыс табуы тиіс еді. Жалпы сомасы — 270 миллион доллар шамасында.
Тағы бір мысал — Microsoft бас директоры Сатья Наделла 2024 жылы 79,1 миллион доллар көлемінде жалпы өтемақы алған. Оның басым бөлігі компания акцияларынан құралған. Жыл соңында Microsoft-тың нарықтық құны шамамен 3 триллион долларға жетті.
Кремний алқабында жаңа кәсіп пайда болғандай. Венчурлық инвестор Сара Го X әлеуметтік желісінде: «Қазір зерттеушілерге өтемақы пакеттерін келісуге көмектесетін және спорт агенттері секілді ақы алатын адамдар бар», — деп жазды.
Meta өкілі Энди Стоун Wired-ке берген жауабында бұл ақпараттарды жоққа шығарды. Оның айтуынша, «бұл өтемақылардың көлемі мен құрылымы шындыққа жанаспайды, бәрі тым әсіреленіп отыр».
Дегенмен, жағдай соншалықты маңызды болып отыр. OpenAI бас директоры Сэм Альтман бұл туралы Slack-та арнайы мәлімдеме жасады.
«Біз бұрын бұрышта отырған ботаниктер едік, енді технология саласындағы ең қызықты адамдарға айналдық. ЖИ-Twitter уытты ортаға айналды (бұл жерде Twitter-ді сатып алып X деп өзгерткен Масктың xAI стартапы меңзелуі мүмкін). Meta-ның әрекеті жайсыз көрінеді. Бұдан кейін жағдай мүлдем ушығуы мүмкін», — деп жазды Альтман.
Ол OpenAI-да жұмыс істейтін «миссионерлер» (яғни, идеяға адал мамандар) әрқашан «жалдамалылардан» (ақша үшін Meta-ға кеткендер) озады деп сенетінін айтты. Сонымен бірге, компания қызметкерлеріне арналған жаңа өтемақы бағдарламасын дайындап жатқанын да білдірді. Оның айтуынша, OpenAI акцияларының өсу әлеуеті Meta-ның акцияларынан әлдеқайда жоғары.
Суперақылға апарар жол
Цукерберг осынша қаржы жұмсап жинаған жаңа командасымен не істемек?
30 маусым, дүйсенбі күні CNBC Meta ішкі меморандумымен танысып шықты. Онда Цукерберг компания мақсаттарын сипаттаған.
«Біз өз ұйымымызды Meta Superintelligence Labs (MSL) деп атаймыз. Ол біздің барлық қорларымызды, өнімдерімізді, FAIR бөлімшелерімізді және жаңа буын модельдермен айналысатын зертхананы біріктіреді», — делінген құжатта.
Зертхананың басты мақсаты — «әр адамға арналған жеке суперақыл». Бірақ Цукерберг бұл ұғымның не екенін нақты түсіндірмеген.
«Суперақыл» терминін ол OpenAI басшысы Сэм Альтманның бір жыл бұрын жариялаған манифестінен алғанға ұқсайды. Бірақ Альтман да оның нақты анықтамасын берген жоқ. Ол тек жаңа технологиялар адамның әл-ауқатын күрт жақсартатынын уәде еткен.
ЖИ саласындағы болашақты болжайтын сарапшылардың айтуынша, жалпы жасанды интеллект (AGI) — адамның кез келген интеллектуалдық тапсырмасын орындай алатын жүйе. Бұл жүйе пайда болуға жақын дейді олар. Ал «суперақыл» — осы жүйеден кейінгі кезең, яғни ЖИ адамның өзі орындай алмайтын істерді атқара бастайды.
Альтман 2025 жылдың қаңтарында жазған блогында: «Суперақылды құралдар ғылыми жаңалықтар мен инновацияларды айтарлықтай жылдамдатып, бұрын-соңды болмаған молшылық пен өркендеуге жол ашады», — деп жазды.
Дегенмен, AGI жақын арада пайда болады дегенге күмән көп. The New York Times басылымының «Біз AGI-ді жақын болашақта неге алмаймыз?» атты мақаласында бұл туралы егжей-тегжейлі айтылған. Ғалымдар адам интеллектін қалай өлшеуге болатынына өзі келісе алмайды. Машинаның интеллекті бұдан мүлдем өзгеше, сондықтан оны салыстыру одан бетер қиын.
Цукербергтің меморандумына қарағанда, қазіргі міндет — Meta әзірлеп жатқан Llama атты ЖИ-модельдер желісін дамыту. Бұл модельдер Meta AI чат-ботының және ЖИ құралдарының негізі болады. Компания бұл технологияны әсіресе ЖИ орнатылған көзілдіріктер мен киілетін құрылғылар санатында дамытпақ.
Ақылды көзілдіріктер ме? Тіпті AGI-дің деңгейіне де жетпейді, «суперақыл» деп айту тіпті артық.
The New York Times Аризона университетінің профессоры әрі ЖИ зерттеушісі Суббарао Камбхампатиді келтіреді: «ЖИ — тамаша құрал. Бірақ біз AGI-ге немесе суперақылға жақындап қалдық деп ойламаймын. Бұл құралдармен бірге әрдайым адам да қажет».
NYT атап өткендей, үздік таланттарды тарту үшін тек ақша жеткіліксіз. Олар онсыз да миллиондап табыс табады және ең батыл жобаларда жұмыс істегісі келеді. Сондықтан Meta «суперақыл» деген терминді әдейі қолдануда.
«Мұндай терминдер қайдан шыққаны белгісіз. Бұл – коммерция, брендинг, жарнама. Бірақ технологияға еш қатысы жоқ», — дейді Камбхампати.
