«Қара дүйсенбіні» болжаған трейдер тағы бір құлдырауды күтуде. Ол IPO-ларға неге алаңдайды?
1987 жылғы құлдырауды болжаған Пол Тюдор Джонс SpaceX сияқты мега-IPO-лар нарықты 30–35%-ға құлдыратуы мүмкін екенін ескертеді.
Джонстың ойынша, келесі дағдарыстың ықтимал триггері – ауқымды IPO өткізген компаниялардың ішкі тұлғаларының акцияларын сатуы болуы мүмкін / Фото: Invest Like The Best
АҚШ қор нарығы жақын арада ірі құлдырауға ұшырауы мүмкін, дейді Tudor Investment компаниясының негізін қалаушысы және бас инвестициялық директоры Пол Тюдор Джонс. Ол 1987 жылғы нарық құлдырауын – сол кезде Доу-Джонс индексі бір күнде 20%-дан астамға төмендеген оқиғаны – алдын ала болжағанымен танымал. Джонс қазір бұл жағдай қайталануы мүмкін дейді: акциялардың бағалануы тым жоғары, АҚШ экономикасындағы қор нарығының үлесі тарихи рекордқа жетті, ал ірі бастапқы жария ұсыныстардан кейін инсайдерлердің акцияларды жаппай сатуы нарыққа қысым жасауы мүмкін.
Нарық неге осал болды?
Негізгі мәселе – жоғары бағалауда емес, – деді Джонс осы аптада жарық көрген, бірақ ақпанда, Таяу Шығыстағы соғыс басталардан бұрын жазылған « Invest Like The Best » подкастында. Джонстың айтуынша, тәуекел мынада: АҚШ тұрақты түрде қымбат акциялар нарығына тым тәуелді болып кетті. Инвестордың айтуынша, қазір АҚШ қор нарығының нарықтық капитализациясы ЖІӨ-нің 250%-дан асып отыр. Салыстыру үшін: 1929 жылы бұл көрсеткіш шамамен 65%-ға, 1987 жылы шамамен 85–90%-ға, ал 2000 жылы 170%-ға жеткен.
Біз сөзсіз мемлекеттік қарыз көпірінде отырмыз. Акциялар нарығына келсек, ел акциялармен қатты артық жүктелген: қазіргі уақытта жеке инвесторлардың портфеліндегі акциялар үлесі тарихтағы ең жоғары деңгейде.
Нарықтың ауқымын ескере отырып, Джонс айтқандай ықтимал 35%-дық құлдырау инвесторлар үшін ғана емес, әлдеқайда ауқымды мәселеге айналады. Оның айтуынша, капитал өсіміне салынатын салық АҚШ-тың салық түсімдерінің шамамен 10%-ын құрайды. Егер нарық құлдырап кетсе, бұл түсім жойылып кетуі мүмкін – және, Джонс ескертеді, одан кейін тізбекті реакция басталар еді.
Сіз бюджет тапшылығының күрт өсіп бара жатқанын, облигация нарығының қатты соққы алып жатқанын көре аласыз. Мұндай теріс өзін-өзі күшейтетін әсерді байқайсыз, және бұл аса алаңдаушылық тудырады.
Мүмкін болатын триггер ретінде IPO
Джонс алдағы жылы күтіліп отырған ірі бастапқы жария ұсыныстардан, мысалы SpaceX-тен, елеулі тәуекел көреді. Ол келесі құлдыраудың ықтимал триггері компаниялардың бастапқы жария ұсыныстары емес, шектеу мерзімі аяқталғаннан кейін ішкі тұлғалардың өз акцияларын сата алатын сәті деп есептейді.
Джонс бұл тәуекелді 2000 жылғы дот-ком күйреуімен салыстырады, сол кезде Nasdaq Composite индексі 39%-ға төмендеген. Оның айтуынша, 2001–2002 жылдардағы төмендеу нарығы 1999–2000 жылдардағы IPO толқынының салдары болды: сатуға қойылған шектеулер алынғаннан кейін нарық жаңа акциялардың тұрақты ағынымен бетпе-бет келді.
Мен бұл міндетті түрде IPO-мен бірге бірден болатынына сенбеймін, бірақ сатуға қойылған шектеулер кейінірек алынып тасталады. Соңында нарық ұзаққа созылған шыңдық кезеңнен өтеді, ал алты-он сегіз айдан кейін біз акцияларды қайта сатып алу және сатуға қойылған шектеулердің алынып тасталуын көрсететін графикке назар аударуымыз керек болады. Бұл жайтқа назар аудару керек, себебі ол акциялар ұсынысын арттырады, ал акцияларды қайта сатып алу көлемі ірі технологиялық компаниялардың капиталдық шығындар жөніндегі міндеттемелеріне байланысты азаяды.
Джонс апат күткенде
Джонс биыл нарықтың құлдырайтынына күмән келтірмейді; ол алдағы бірнеше жылға арналған сценарийді сипаттап отыр.
Егер маңызды аю нарықтарының жиілігіне назар аударсақ, 1970 жылдан бері нарық шамамен әр 10 жыл сайын орташа көрсеткішіне оралып отыр.
Джонстың айтуынша, қазіргі нарықта осындай кері өзгеріс акциялардың бағалануының соңғы онжылдықтардағы орташа деңгейлеріне дейін қысқаруын білдіреді. Бүгінгі көбейткіштерді ескере отырып, бұл шамамен 30–35%-ға төмендеу сценарийіне сәйкес келеді.
Егер біз 2020 жылы коронавирус пандемиясы басталған кездегі ең жоғары деңгейінен S&P 500 индексінің шамамен 34%-ға құлдырауын соңғы ірі нарықтық құлдырау деп есептесек, онда Джонстың логикасына сәйкес, келесі құлдырау шамамен 2030 жылы болады. Алайда, S&P 500 индексі 2022 жылы да төмендеді — жыл ішінде 19%-ға. Егер осы төмендеуді бастапқы нүкте ретінде алсақ, Джонстың болжаған құлдырауы екі жылға кейінге шегеріледі.
Жеке инвестор не істеуі керек?
Джонс ықтимал құлдырауға дайындалу бойынша нақты кеңес бермейді. Оның ұсынысы S&P 500 индексіне ұзақ мерзімді инвестициялау тұжырымдамасына және қазіргі бағалауларға қарамастан индексті сатып алуға дайын болуға негізделген.
Джонстың айтуынша, мәселе индексте емес, инвестор нарыққа кіретін бағада. S&P 500 бойынша ұзақ мерзімді статистика АҚШ акциялары қазіргіден әлдеқайда арзан болған кезеңдерді қамтиды.
Мәселе мынада: егер сіз S&P 500 индексін қазіргі бағалаулар бойынша, яғни P/E коэффициенті 22 болғанда сатып алсаңыз, онда он жылдық кезеңдегі кіріс теріс болады. Тарих дәл осылай көрсетеді. Иә, егер сізде 100 жылдық перспектива болса, S&P 500 – тамаша ұзақ мерзімді инвестиция, бірақ бұл 100 жыл ішіндегі орташа көрсеткіш, оның ішінде S&P 500-дің P/E қатынасы алты, жеті немесе сегіз болған кезеңдерді де қамтиды — яғни қазіргі деңгейдің шамамен үштен бірі. Сондықтан бағалау өте маңызды: акциялар нарығы қазір өте жоғары деңгейде тұр, және кез келген ұзақ мерзімді перспективада осы деңгейден ақша табу өте қиын болады.
