Мұнай трейдерлері Иран дағдарысына байланысты күйзелістерге дайындалуда — Bloomberg
Мұнай нарығының қатысушылары Израильдің Ирандағы энергетикалық нысандарға жасаған соққыларынан кейін Таяу Шығыстағы жеткізілімдерге төнетін қауіптің артуына байланысты бағаның одан әрі өсуіне дайындалуда. Соңғы шабуыл Иранның ішкі энергетикалық жүйесіне бағытталғанымен, экспорттық қуаттарға әсер етпегеннің өзінде мұнай трейдерлері мен сарапшылар өткен жұмадағы үш жылдағы ең күрт баға өсімінен кейін алдағы құбылмалылыққа дайындалып отыр, деп жазады Bloomberg.
Егжей-тегжейлі
16 маусымдағы сауда ашылғанда Brent маркалы мұнайдың бағасы 5,5%-ға дейін күрт өсіп, кейін $75 деңгейіне дейін түзетілді. Солтүстік Америкадағы WTI маркалы мұнай шамамен $74 деңгейінде саудаланды. Нарық көрсеткіштері тек қысқамерзімді жеткізілім тәуекелдеріне ғана емес, сонымен қатар Таяу Шығыстағы ұзаққа созылатын қақтығысқа қатысты алаңдаушылықтың артып отырғанын көрсетеді. Бір маркалы мұнай бойынша алдағы екі желтоқсан айындағы фьючерстердің арасындағы айырмашылық — ұзақмерзімді күтулердің негізгі индикаторы — барреліне $1,29-ға өсіп, $3,48-ге жетті, деп есептейді Bloomberg.
Мұнай опциондары нарығы құбылмалы оптимизмді көрсетуде: Bloomberg деректеріне сәйкес 16 маусымдағы Азия сессиясының алғашқы сағаттарында $80-нан жоғары страйкпен тамыз айына арналған бірнеше мың колл-опциондар алмастырды — бұл опциондар баға өскенде табыс әкеледі. Сонымен қатар, Brent мұнайына арналған $100 және $101 страйкпен тамыздық шамамен 2000 келісімшарт жасалды. Агенттіктің айтуынша мұндай ауқымдағы сауда әдетте Азиядағы сауда күнінде сирек болады.
Сарапшылар не дейді
«Қақтығыстың ушығуы мен оның экономикалық нысандарға, бейбіт тұрғындар құрбандарына таралуы осы аптаның басында мұнай нарығындағы тәуекел премиясын қосымша өсіреді», — деді Rapidan Energy компаниясының негізін қалаушы және Ақ үйдің бұрынғы энергетика бойынша кеңесшісі Боб Макнэлли.
Иранның газ инфрақұрылымына жасалған шабуыл алаңдаушылық тудырады, алайда мұнай нарығы үшін басты қауіп — Ормуз бұғазының жабылу қаупі болып қала береді. Бұл тар бұғаз арқылы әлемдік мұнайдың шамамен 20%-ы өтеді. Егер Тегеран осы бағытты жабуға тырысса, бағалар айтарлықтай өсуі мүмкін.
«Ормуз бұғазы жабылмаса немесе Иран қолдайтын йемендік хуситтер кемелерге шабуыл жасамаса, біз мұнай бағасының айтарлықтай әрі қарай өсуін күтпейміз, — деді Westpac Banking-тің шикізат және көміртек активтері зерттеу бөлімінің басшысы Роберт Ренни. — Brent бағасы үшін $80-нан төмен шекті көреміз».
Иран мұнайының ең ірі импорттаушысы — Қытай, сондықтан Ормуз бұғазын жабу әрекеттері Тегеранның өз экспортына да зиян тигізеді. Экономикалық және саяси тұрғыдан су жолын жабу қисынсыз, деп атап өтті Kpler сарапшысы Мую Сюй.
Ормуз бұғазын жабу соңғы уақытта тек «нарықтық қорқыныш» ретінде қарастырылғанымен, энергетикалық сектор «анық атқылау аймағында» қалды, деді RBC Capital Markets-тің жаһандық шикізат стратегиясы бөлімінің жетекшісі Хелима Крофт. Ол эскалацияның шынайы сценарийлерінің қатарында Израильдің Иранның Харг аралындағы мұнай терминалына соққы беруі мен Ирактағы иранды қолдайтын күштердің нысандарға шабуылдарын атады. «Егер Израиль үшін соғыстағы басты мақсат Иран режимін ауыстыру болса, онда ирандық билік мұнай жеткізілімдерінің тұрақтылығын қамтамасыз етуді бірінші орынға қоймайды», — деп атап өтті Крофт.
Контекст
14 маусымда Израиль Иранның ең ірі газ кен орны — Оңтүстік Парсқа байланысты газ өңдеу зауытын уақытша істен шығарды, сондай-ақ отын қоймаларына соққылар жасады. АҚШ-тың санкцияларына қарамастан, Иран ОПЕК-тің мұнай экспорттаушы елдер ұйымындағы үшінші ірі өндіруші болып қала береді. Иран күніне шамамен 3,4 млн баррель өндіреді және Bloomberg атап өткендей, ОПЕК бұл көлемнің айтарлықтай әрі ұзақ мерзімді қысқаруын өтей ала ма, белгісіз.
Мұнай тұтынушы елдер құрған Халықаралық Энергетикалық Агенттік (ХЭА) жаһандық мұнай нарықтарында сұраныстың баяулауы мен ОПЕК+ тарапынан өндірістің жақында ұлғаюының арқасында жеткізілімдердің жеткілікті екенін мәлімдеді. Агенттік қажет болған жағдайда төтенше қорларды пайдалануға дайын екенін растады.
