Марк Мобиус бірнеше жыл бойы Венесуэлада инвестиция салудан бас тартты. Неге ол қазір оралуға дайын?

Өсіп келе жатқан нарықтарға инвестиция салудың «Индиана Джонсы» деп өзін атайтын Mobius Emerging Opportunities Fund-тың басқарушы директоры Марк Мобиус Венесуэладағы оқиғаларды мұқият бақылап отырғанын және басшылық ауысқаннан кейін сол нарыққа қайта оралуға үміттенетінін айтты.

Мобиус Америкалық Franklin Templeton инвестициялық компаниясында жұмыс істеп жүрген кезде Венесуэлаға инвестиция салған, бірақ 1990-жылдардың соңында Уго Чавес билікке келіп, кәсіпорындарды мемлекеттік меншікке алу туралы айта бастағаннан кейін көп ұзамай нарықтан кеткен. «Біз шығып кеткеніміз жақсы болды, өйткені бізге тиесілі компаниялар құлады. «Жағдай өте нашар болды», – деді әйгілі инвестор 2022 жылы Masters in Business подкастында.

Енді Николас Мадуроны биліктен құлатудан кейін инвесторлар Венесуэланы тағы да бақылауда ұстауы керек, – деп жазды Мобиус 19 қаңтардағы блогында. Ол бұл нарықты тартымды деп санайды. Гиперинфляция мен ұлттық валютаның девальвациясы халықты қор нарығына инвестиция салуға итермеледі, сондықтан Каракас қор биржасының негізгі индексі «боливалардың айтарлықтай өсуін» көрсетіп, кей кезеңдерде АҚШ долларымен табыс әкелді, – деп жазады Мобиус.

Сонымен қатар, сол кезеңде инвестордың айтуынша, билік ауысуы мен санкциялардың жеңілдетілуін күтумен байланысты доллармен номиналданған Венесуэла мемлекеттік облигациялары мен мемлекеттік мұнай компаниясы PDVSA облигациялары күрт өсті. Нәтижесінде, ол айтады, олар әлемдегі ең табысты дағдарысқа ұшыраған қарыздар қатарына енді. Оның бағалауы бойынша, Венесуэланың сыртқы қарыздары шамамен 160 миллиард долларды құрайды, оның ішінде шамамен 145 миллиарды облигацияларда, қалғаны екіжақты несиелерде.

Сонымен қатар, Дональд Трамп қазір америкалық мұнай компанияларын Венесуэла нарығына кіруге белсенді түрде ынталандырып отырғанын Мобиус атап өтті. 1990-жылдардың басында АҚШ-қа шикі мұнай мен мұнай өнімдерін импорттауда Венесуэла 13%-дық үлеспен тек Сауд Арабиясынан кейінгі екінші орында болды. Алайда кейін санкциялар мен өндірістің төмендеуі Венесуэланың АҚШ-қа мұнай экспортын күрт азайтуға әкелді. Енді экспортты қалпына келтіру үшін алдымен өндірісті арттыру қажет, – деп жазады инвестор.

Бірақ ең алдымен, Мобиус ескертеді, бірқатар кедергілерді еңсеру қажет. Ол елге ақша аударуды және елден шығаруды мүмкін етпейтін капитал бақылауын Венесуэладағы инвестициялаудың басты кедергісі деп санайды. Сонымен қатар, шетелдік инвесторлардың нарыққа кіруі үшін олардың активтерін сақтау және есепке алу мақсатында сақтау инфрақұрылымын құру қажет. Қазіргі уақытта тәуекелдерді ескере отырып, ешбір шетелдік банк мұны жасауға дайын емес, – дейді Мобиус.