«Мем-ралли» анатомиясы: Майкл Бьюрри нарықтың өзін қалай тығырыққа тірейтінін айтты
Мем-акциялар феномені компанияның нақты бизнесіне емес, инвесторлардың жаппай қызығушылығына, әлеуметтік желідегі талқылауларға және опциондар нарығындағы белсенділікке сүйеніп қалыптасады. Мұндай кезде акция бағасын компанияның қаржылық жағдайы емес, нарықтағы эмоция мен мінез-құлық қозғалысқа келтіреді. Бұл құбылыс 2021 жылдың басында GameStop акцияларында айқын көрінді.
Атақты инвестор әрі шорт-позицияларымен танылған Майкл Бьюрри бұл оқиғаны ішінен көрді. Ол GameStop-қа мем-ралли басталмай тұрып инвестиция салған, бірақ акция бағасы шарықтамай тұрып позициясынан шығып кеткен. Өзінің Foundations: The Big Short Squeeze атты жаңа жазбасында Бьюрри опциондардағы дүрбелең, шорт-позициялардың көптігі және жеке инвесторлардың жаппай қатысуы нарықты қалай тұрақсыз жүйеге айналдыратынын түсіндіреді. Оның айтуынша, бұл — нағыз мем-көпіршік. Ең бастысы, Бьюрри мұндай раллилердің ең қауіптісі қарапайым, бөлшек инвесторлар үшін екенін ашық айтады.
«Балдың ханшайымын» іздеген инвестор
Майкл Бьюрри өзінің бүкіл мансабын нарық «ешкімге керек емес» деп санаған, бірақ ішінде әлеуеті бар арзан компанияларды іздеуге арнағанын айтады. Ол мұндай компанияларды кейін «балдың ханшайымына» айналуы мүмкін активтер деп есептейді.
2019 жылы дәл осындай қарапайым фундаменталды талдау арқылы ол GameStop-қа инвестиция салды. Көп инвесторлар офлайн сауда өледі, ойындар толық цифрға өтеді деп, компанияны жаппай сатып жатқан еді. Ал Бьюрри бұлай ойламады: ойын консолдері әлі де дискімен жұмыс істейді, демек GameStop бизнесі бірден жоғалып кетпейді деді.
Ең бастысы — компанияның шоттарындағы бос ақша көлемі оның нарықтық капитализациясынан да көп болды. Бұл Бьюрри үшін өте тиімді асимметриялық мүмкіндік еді: банкрот болу қаупі аз, ал өсу әлеуеті үлкен. Бірақ ол үшін бір катализатор қажет болды.
Сол катализаторлардың бірі Бьюрридің өзі болды. 2019 жылдың тамызында ол GameStop директорлар кеңесіне хат жазып, күрделі «стратегиялар» ойлап таппай-ақ, акцияларды кері сатып алуды ұсынды. Оның ойынша, егер нарық акцияны «қоқыс» деп бағаласа, компания сол акцияларды арзанға өзі сатып алуы керек.
Нәтижесінде GameStop акция санын 37%-ға қысқартты, яғни нарықтан үштен бірінен астам акцияны алып тастады.
Миллиардтан айырылу ма?
Акцияларды кері сатып алу бірден бағаны көтермеді. 2020 жылдың соңына дейін GameStop акциялары әлсіз болып қала берді. Бәрі Chewy негізін қалаған кәсіпкер Райан Коэн ірі акционер болған кезде өзгерді. Ол GameStop-ты ескі дүкендер желісінен электронды коммерция алпауытына айналдыруды ұсынды.
Инвесторлар бұл идеяға сеніп, акцияны жаппай сатып ала бастады. Ал Бьюрри бұл жоспарды орындау тәуекелі өте жоғары деп санады. Оның көзқарасы қарапайым еді: қолдағы нақты ақша — сенімді, ал болашақ уәделер — белгісіз.
Сондықтан Бьюрри 2020 жылдың төртінші тоқсанында барлық акциясын шамамен $13,5 бағамен сатып, позициядан шықты. Ол кейін былай дейді: «Егер сол кезде ұстап тұрсам, $12 млн инвестициям миллиардқа айналуы мүмкін еді. Бірақ мен үшін бұл ешқашан шынайы сценарий болған жоқ».
2021 жылдың қаңтарында GameStop акциялары $39-ға дейін секірді, бір күнде 144 млн акция саудаланды. Бұл — компаниядағы барлық акция санынан екі есе көп. Бьюрри: «Мұндайды бұрын көрмеппін», — деп жазады.
Домино әсері
Бьюрри түсіндіруінше, бір акция бірнеше рет қарызға беріліп, қайта-қайта сатылғанда, бір нақты активтің үстіне міндеттемелер тізбегі жиналады. Қалыпты жағдайда бұл жүйе жұмыс істей береді. Бірақ 2021 жылы миллиондаған жеке инвесторлар бір мезетте опциондарға кіріп, жүйені бұзып жіберді.
Оның айтуынша, бұл — нарықты бұрышқа тіреу, яғни тауарды бақылауға алу әрекетіне ұқсас. Қызығы, мұндай қадам ірі қорлар үшін заңсыз, ал миллиондаған бөлшек инвестор жасағанда — заңды болып шықты. Себебі орталықтандырылған келісім болмады.
«Егер мұны хедж-қорлар жасаса — заңсыз. Бірақ әрекетті жеткілікті дәрежеде бөліп тастасаң — бұл жай ғана “еркін нарық” болып шығады», — дейді Бьюрри. Регуляторлар да ештеңе істей алмады.
Нәтижесінде қорғаныс тетіктері істемей қалды, ал бағаны паникамен жасалған сатып алулар анықтады.
Нарық пен Бьюрри үшін сабақ
GameStop жағдайды тиімді пайдаланып, $1 млрд-тан астам сомаға жаңа акциялар сатты. Бьюрри мұны компания үшін өте ақылды қадам деп бағалайды. Бірақ ол мем-акциялар туралы алдын ала ескерткен: мұндай раллиде кәсіби инвесторлар бірінші шығады, ал негізгі шығынды қарапайым инвесторлар тартады.
Дәл солай болды да. 2023 жылға қарай мем-акциялардың бағасы қатты құлдырады. 2025 жылы GameStop-тың нарықтық құны шамамен $10 млрд. Бьюрри: «Егер мен акцияны ұстап отырсам, қазір ол $250 млн тұрар еді», — дейді.
Соған қарамастан, оның GameStop туралы пікірі өзгермеген. Ол әлі де бұл компанияны ескіріп бара жатқан бизнес-модель деп санайды, тек қазір шоттарында ақша бар.
«Тарих нарықты түсінуге көмектеседі. Бұл бүкіл оқиға мен үшін үлкен сабақ болды. Кейбіріңіз үшін де солай болғанын қалаймын», — деп түйіндейді Майкл Бьюрри.
