«Нарықты бірнеше қиын жыл күтіп тұр»: The Big Short авторымен сұхбаттағы басты ойлар
Майкл Бьюрри қазіргі нарықтағы жағдайды өте қатал бағалап отыр. Оның айтуынша биткоин «ештеңеге тұрмайды», ал ІІ-бум 2000-жылдардың басындағы инфрақұрылымдық манияға ұқсайды — ол кезде күтулер нақты нәтижелерден әлдеқайда жылдам өсетін.
Инвестор ұзақ үзілістен кейін алғаш рет сұхбат берді: оның сұхбаттасы — «Құлдырауға үлкен бәс тігу» (The Big Short) кітабының авторы Майкл Льюис. Бұл кітаптың кейіпкерлерінің бірі — дәл сол Бьюрри. Against the Rules подкастында кітаптың жарық көргеніне 15 жыл толуына орай Майкл Бьюрри неге Scion Asset Management хедж-қорын жапқанын, неге Palantir мен Nvidia-ға қарсы бәс тіккенін, сондай-ақ ІІ-көпіршігі мен нарықтың болашағына қатысты болжамын айтты. Oninvest сұхбаттың қысқартылған аудармасын жариялайды.
Қорды жабу турасында
Менің инвесторларым көбіне маған ренжитін. Тіпті бәрі жақсы болып тұрған кезде де ренжитін. Соңғы бір жарым жылда ешкім маған келмеді. Маған ақшасын сеніп тапсырамын дейтіндер болмады. Тіпті табыс тапқан күннің өзінде реакция: «Уф, бұны тағы бастан өткергіміз келмейді» дегендей болатын.
Мен енді бұл капиталды басқармаймын. Енді тек өз ақшамды ғана басқарамын. Қор нарығында жағымсыз жағдай қалыптасқандай. Алдымызда бірнеше ауыр жыл бар сияқты. Бұл ұзаққа созылатын «аюлы» тренд болуы мүмкін, 2000-жылдарды еске түсіреді.
Бірақ мәселе — нарық төмендегенде жағдай 2000-жылдағыдай болмайды. Ол кезде нарық елемеген акциялардың бөлек қабаты бар еді, Nasdaq құласа да, солар өсіп тұрды. Ал қазір, менің ойымша, бәрі бірден құлайды. АҚШ акцияларында ұзын позицияны ұстап отырып капиталды қорғау өте қиын болады. Сол себепті мен «ойыннан» шығуға шешім қабылдадым: қор құрылымы мені қандай жағдай болмасын ұзын позиция ұстауға міндеттейтін. Ал мен инвесторларымды мұндай кезеңнен өткізгім келмеді.
Мен қорды жаптым да, дәл сол позицияларды өз атымнан қайта аштым.
Palantir туралы
Palantir — орнату мен қолдану өте қымбатқа түсетін қосымшалар жиынтығын ұсынатын компания. Олардың бағдарламасын сатып алсаңыз, жүйені орнатып, оны қолдануды үйрену үшін өздерінің кеңесшілерін жалдауға мәжбүр боласыз. Осындай бедел Palantir-ге мемлекеттік құрылымдар арасында қалыптасты. Мемлекеттік келісімшарттар — «лас» бизнес. Бірақ олар бұл ережені жақсы түсінді және тапсырыс алуды үйренді деп ойлаймын.
Қазір Palantir табысының мемлекеттік келісімшарттардан түсетін бөлігі қатты азайды. Бұрын олардың басым бөлігі мемлекеттік сектор болса, қазір табыс тең бөлінген. ІІ-дамуының арқасында олар корпоративтік секторға бағытталды. Дұрысы — корпорациялардың өзі оларға келе бастады. Кез келген ірі компанияның топ-менеджменті — директорлар кеңесі, CEO — бәрі қазір қысымда: ІІ-ді шұғыл түрде енгізу керек.
Осылай жарыс басталды. Бірақ олар жалғыз емес қой. Олар өздерінің бірегей екенін айта береді, бірақ IBM дәл сол іспен айналысып отыр. IBM бизнесі Palantir-ден әлдеқайда ауқымды және мемлекетке соншалық тәуелді емес. Ал мемлекеттік келісімшарттардың рентабельділігі төмен. Оның үстіне IBM құрамында шынымен жақсы, тез өсетін бизнес бар, бірақ нарық оған Palantir-ге берген бағалаудай жоғары баға бермейді.
Nvidia туралы
Nvidia бұрын графикалық чиптер өндіретін жақсы компания болатын. Мен олардың қаржы директорымен 2015 не 2016 жылдары таныстым. Мен сол кезде ұзын позиция ашып: «Жұмыстарыңыз өте жақсы. Акцияларды кері сатып алу саясатыңыз ұнайды», — дедім. Балаларымыз бір баскетбол командасында ойнайтын.
Мен акцияны сол кездесуден кейін бір-екі жыл өткенде сатып алдым. Акциялар... $20-дан $90-ға дейін өсті. Nvidia-ға жолы болды. Оларға криптомайнингтің арқасы тиді, өйткені майнерлерге GPU керек болды. Бұл чиптер арнайы майнингке жасалмаған, бірақ сол іске ыңғайлы болып шықты.
Palantir мен Nvidia — планетадағы ең жолы болған екі компания. Екеуі де ІІ үшін арнайы өнім жасаған жоқ.
«Миллиардтық» шорттар туралы
Опциондарға келгенде жұрт мүлдем бұрмаланған суретті көреді. Мысалы, мен Palantir-ге 50 000 пут-опцион (құлдырауға ставка) сатып аламын. Әр опцион 100 акциядан тұрады. Қазір акция бағасы $200. Бірақ мен бұл компанияның құны жоқ деп есептеймін, сондықтан баға $50-ға түседі деп ставка жасаймын. Мұндай опцион «deep out of the money» деп аталады — олар өте арзан, себебі нарық мұндай құлдыраудың ықтималдығын төмен көреді. Мен оларды екі жыл мерзімге аламын.
Сосын не болады? Журналистер CNBC-ға шығып: «Майкл Бьюрри Palantir-ге қарсы 1 млрд долларға шорт ашты!» — деп айқайлайды. Ал мен ол опциондарға бар болғаны 10 млн доллар жұмсадым. Олар мендегі контрактілердің санын алып, оны ағымдағы бағаға көбейтеді. Ал мен тек болашақта сату құқығын ғана сатып алдым, оған $2-дан аз төледім. Айырмашылық – жүз есе!
Индекстермен де сол жағдай. Мен портфелімді сақтандыру үшін опцион аламын. Олар болса: «Бьюрри S&P 500-ді 1,5 млрд долларға шорттап жатыр!» — дейді. Бұл тек «номинал», бірақ мен тәуекелге қойып отырған нақты ақша емес.
ІІ-көпіршігі туралы
Қазіргі ІІ-көпіршігі дотком-көпіршігіне қатты ұқсайды — ол кезде шын мәнінде инфрақұрылым (оптикалық талшық, роутерлер) бойынша көпіршік болған. Нарық 2000 жылдың наурызында құлады, ал Cisco-ның табысы 2001 жылы да өсе берді — инвестицияның шыңы акциялар құлағаннан кейін болды.
Егер CapEx-ті ЖІӨ-мен салыстырсаңыз, «мания төбелері» анық көрінеді. Тарихқа назар аударсақ: акция нарығы цикл ортасына жетпей тұрып-ақ шыңына жетеді.
Қазір біз дүрбелең фазасындамыз: ІІ-ге жұмсалатын әр доллар компания капитализациясын үш долларға арттырады. Бұны Oracle мысалынан көрдік: тек шығын жоспарын жариялау — акцияны ұшырып жіберді. ЖІӨ-ге қатысты инвестиция көлеміне қарасақ, біз тақтатас бумындағы деңгейге жеттік және доткомдар күйрер алдындағы шекке жақындадық.
Сондықтан екі жыл (менің Palantir мен Nvidia-ға алған опциондарымның мерзімі — Oninvest) жеткілікті болады деп ойлаймын.
Қарыз дағдарысы туралы
Қарыз дағдарысын алдын ала болжау — өте қиын. Мен әрдайым мынадай мысал айтамын: Кастроның өлімін күтіп отыру — стратегия емес. Адамдар ұзақ өмір сүреді, ал мемлекеттердің мүмкіндігі өте көп.
АҚШ-тың бір артықшылығы бар — резервтік валюта. Трамп қазір бүкіл әлеммен «сауда істеп жатыр», сондықтан АҚШ әлі де үстем күш. Осыдан АҚШ жағдайдан шыға алмайды деп бәс тігу — жақын арада өте қауіпті.
«Қарыз бітпей өсе бере ме?» десеңіз — иә. Бірақ оның нақты қашан құлайтынына ақша тігіп, ставка жасауға болмайды.
ФРЖ туралы
Менің ФРЖ тәуелсіздігіне көзқарасым ерекше. Егер Трамп ФРЖ-ны бақылауға алса, бұл оның соңы болуы мүмкін деп ойлаймын. Егер ол бәрін өзі басқара бастаса, ФРЖ-ны тек мен емес, бәрі жек көретін болады. Көре жатармыз. Меніңше, ФРЖ соңғы жүз жылда — 1914 жылы құрылғаннан бері — өте үлкен зиян келтірді. Және оның қажеті жоқ деп санаймын.
Олар неге қазір мөлшерлемені төмендетуі керек? Бұған себеп жоқ: инфляция өсіп жатыр, экономика әлсіз болса да, әлі ұсталып тұр. Ал біздің нейтралды ставка — Трамп айтқандай 1% не 0% емес. Шын нейтралды ставка шамамен 4%, яғни дәл қазіргі деңгейге жақын.
Меніңше, ФРЖ ештеңе ерекше істеп отырған жоқ. Бұл — әлемдегі ең жеңіл жұмыс. АҚШ Қазынашылығында осы шешімдерді қабылдайтын шағын бөлім отырса да жеткілікті болар еді.
Биткоин туралы
Биткоинның $100 000 болуы — толық абсурд. Сол адамдар телеарнаға шығып: «Иә, ол жүз мың тұрады», — деп жай ғана айтады. Ал ол ештеңеге тұрмайды. Бірақ оны барлығы қалыпты нәрсе сияқты қабылдап отыр.
Биткоин — біздің заманның «қызғалдақ маниясы». Тіпті одан да жаман, себебі ол қыруар қылмыстың тереңге кетуіне мүмкіндік берді.
Инвесторларға кеңес
Егер қазір бірдеңе сатып алғыңыз келсе — денсаулық сақтау секторын алыңыз. Бұл сектор нарықтың ерекше немқұрайлылығына ұшырап тұр.
Ал егер сіздің активіңіз қатты өссе... Егер сіз жақсы пайда көріп, бағасы шарықтап кетсе, өзіңіз де «қымбаттап кетті» деп ойласаңыз — оны сату керек деп есептеймін.
«Құлдырауға бәс тігу» фильмі жайлы
Мен аутизм спектріндегі адаммын. Сондықтан өз ойыммен жеке қалу маған жайлы, сыртқы шудан оңай ажырай аламын. Фильмді премьерасы кезінде көрдім, содан бері бір рет те қайта көрмедім. Кітапты да шыққан кезде оқып, қайта ашпадым. Менің қарым-қатынасым осындай: әрі қарай жүре беремін. Білсеңіздер, мен сұхбат бермеймін — бұл өзімнің мықты тұсым емес деп ойлаймын. «60 минут» бағдарламасындағы «Құлдырауға қарсы бәс тігу» туралы сұхбаттан кейін он жылдай ешкіммен мұндай форматта сөйлескен жоқпын. Қазір — фильмге 10 жыл, кітапқа 15 жыл. Уақыттың қалай өткеніне өзім де таңғаламын, бірақ мен өз ісімді жалғастыра беремін, ал бұл (фильм мен кітап — Oninvest) мені аса өзгертпейді.
