Орта Шығыстағы соғыс салдарынан мұнай бағасының төрт жылдық рекордтық өсімі 6%-ға дейін бәсеңдеді

2 наурыздағы сауда ашылған сәтте соңғы төрт жылдағы ең күшті секірістен кейін мұнай бағасы айтарлықтай өсімінің бір бөлігін жоғалтты. Қазір бар назар Иран бақылауындағы Ормуз бұғазына ауған, ол арқылы әлемдік теңіз мұнай саудасының шамамен бестен бірі және сұйытылған табиғи газдың 20%-ы өтеді. Таяу Шығыста созылмалы соғыс қаупі инвесторларды доллар мен алтынға бас сауғалауға итермеледі.

Дүйсенбі күні таңертең Brent маркалы шикі мұнай бағасы 13%-ға өсіп, 2025 жылдың қаңтарынан бергі ең жоғары деңгейге жетіп, баррелі 82 доллардан асты. Bloomberg мәліметі бойынша бұл бағаның өсуі соңғы төрт жылдағы ең күшті болды. Кейін эталондық марка бағасы төмен түзеліп, баррелі шамамен 77,5 долларға теңесті — бірақ бұл деңгей де 27 ақпандағы жұма күні Brent маркасының жабылу бағасынан 6%-дан астам жоғары болды.

Алтын сауда басталғанда 2,2%-ға өсіп, трой аунциясына 5 390 доллардан асты. Кейін өсім 1%-ға дейін бәсеңдеді.

28 ақпан, сенбі күні АҚШ пен Израиль Иранға зымыран соққыларын жасап, жергілікті халықты исламшыл режимді құлатуға шақырды. Иранның Жоғарғы көшбасшысы аятолла Али Хаменей қаза тапты. Тегеран Израильге, сондай-ақ Сауд Арабиясы, Катар, Біріккен Араб Әмірліктері, Кувейт және Бахрейндегі америкалық базалар мен басқа нысандарға бірқатар соққылармен жауап қайтарды.

Дегенмен, 1 наурыз, жексенбі күні Иран билігі Ормуз бұғазы ашық екенін мәлімдегенімен, үш мұнай танкеріне шабуыл жасалғанын да хабарлады. Өз кезегінде, АҚШ президенті Дональд Трамп Bloomberg агенттігінің хабарлауынша америкалық әскерилер Иран әскери-теңіз күштерінің тоғыз кемесін батырып, барлық мақсаттар толық орындалғанға дейін шайқас әрекеттерін жалғастыратынын айтты.

«Мұнай нарықтарына ең тікелей әрі айқын әсер ететін оқиға – Ормуз бұғазы арқылы тасымалдың іс жүзінде тоқтауы, бұл күн сайын нарыққа 15 миллион баррель мұнайдың жеткізілуіне кедергі келтіріп отыр», – деп хабарлайды Reuters Rystad Energy компаниясының геосаяси талдау бөлімінің басшысы Жорже Леон. Егер жақын арада шиеленістің бәсеңдеуінің белгілері байқалмаса, мұнай бағасының айтарлықтай өсуін күтеміз.

Мұнай бағасының ұзақ уақыт бойы жоғары болуы жаһандық инфляцияның жаңа толқынын тудыруы мүмкін және бизнестер мен тұтынушыларға салынатын салық ретінде әрекет етіп, сұранысты салқындатуы ықтимал. OPEC+ елдері 1 наурызда сәуірден бастап тәулігіне 206 000 баррельге өндірісті арттыруға келіссе де, осы көлемнің едәуір бөлігі әлі де Таяу Шығыстан танкермен тасымалдануы тиіс, деп хабарлайды Reuters.

«Біздің ойымызша, ең жақын тарихи аналог – 1970-жылдардағы Таяу Шығыс мұнай эмбаргосы, ол мұнай бағасының 300%-ға өсуіне әкеліп, 1974 жылы баррелі шамамен 12 долларға дейін жеткізді», деді Wood Mackenzie компаниясының мұнай нарықтары жөніндегі аға вице-президенті Алан Гелдер. «2026 жылғы баға деңгейінде бұл барреліне небәрі 90 доллар. Қазіргі нарықта ірі жеткізу жоғалтуларына алаңдаушылық бар болғандықтан, осы көрсеткіштен асуға қол жеткізу оңай сияқты».

Мұндай сценарий өзінің барлық мұнайын импорттайтын Жапонияға қымбатқа түседі: Reuters мәліметі бойынша Nikkei 225 индексі 1,4%-ға төмендеп, әуе компанияларының акциялары ең көп зардап шекті. Қытайдың blue-chip компаниялары — CSI 300 индексі — төзімділікті көрсетіп, бағалар іс жүзінде өзгеріссіз қалды.

Таяу Шығыста Біріккен Араб Әмірліктері мен Кувейт «ерекше жағдайларды» алға тартып, қор нарықтарын уақытша жапты.

Еуропада EUROSTOXX 50 индексінің фьючерстері 1,4%-ға төмендеді, ал DAX индексінің фьючерстері 1,3%-ға төмендеді.

Уолл-стритте S&P 500 және Nasdaq индекстерінің фьючерстері әрқайсысы 0,6%-ға төмендеді.

Мұнай нарығындағы күйзеліс валюта нарықтарына да әсер етті, ал басты бенефициар доллар болды, деп хабарлайды Reuters. АҚШ энергия ресурстарының нетто-экспорттаушысы саналады, ал қазынашылық облигациялар (Treasuries) күйзеліс кезеңдерінде өтімді «қауіпсіз айлақ» ретінде қабылданады. Соның нәтижесінде еуроның америкалық валютаға шаққандағы бағамы 0,2%-ға төмендеп, $1,1788 деңгейіне түсті.