Орталық банктер доллар үстемдігіне қауіп жоқ деп санайды. Бағам не болмақ?
Орталық банктер доллардың әлемдік резервтік валюта ретіндегі үстемдігіне таяу болашақта нақты қауіп жоқ деп есептейді. Бұл туралы орталық банктердің басшылары Португалияның Синтра қаласында өткен жыл сайынғы конференцияда мәлімдеді. 2025 жылдың алғашқы жартысы доллар үшін 1973 жылдан бергі ең нашар кезең болды. Енді доллардың бағамы не болмақ?
Егжей-тегжейлі
Еуропа орталық банкінің төрайымы Кристин Лагард бір күні еуро доллардың баламасына айналуы мүмкін екенін жоққа шығармайды — бірақ бұл үшін еуроаймақ елдері қажетті реформаларды жүзеге асыруы керек. «Елеулі өзгерістер болу үшін көп уақыт пен күш қажет», — деп келтіреді Reuters Лагардтың АҚШ, Ұлыбритания, Жапония және Оңтүстік Корея орталық банк басшыларымен өткен панелдік пікірталасындағы сөзін. «Бұл әп-сәтте бола салатын нәрсе емес. Тарих мұндай мысалдарды білмейді», — деп нақтылады ол.
Жапония банкінің басшысы Кадзуо Уэда да реформалардың қажеттілігіне назар аударады. «Бұл, бір жағынан, Еуропа немесе Қытай сияқты өңірлер өз валюталарын тиімді әрі ыңғайлы ету үшін не істейтініне байланысты», — деді ол еуроаймақтағы капитал нарығының интеграциясын мысалға келтіріп.
Англия банкі басқарушысы Эндрю Бейли доллардың рөліне тез баға берілетіндей алғышарт көріп тұрған жоқ. «Қазіргі уақытта мен айтарлықтай өзгеріс байқап отырған жоқпын», — деп мәлімдеді ол. Оның айтуынша резервтік валюта мәртебесіне үміттенетін кез келген валюта нарық қатысушылары пайдалана алатын, осы валютада аз тәуекелді активтердің жеткілікті көлемін ұсынуы тиіс.
Корея банкі басшысы Ли Чан Ён да валюталық басымдықтардың ауысуы туралы әңгімелер айтылып жатқанын, алайда іс жүзінде бәрі бұрынғы қалпында екенін атап өтті. «Соңғы кезде көп айтылып жүр. Бірақ инвесторлар доллардың резервтегі үлесін сақтап, хеджирлеуді күшейтуде», — деді банкир.
Контекст
Financial Times басылымының жазуынша доллар 2025 жылдың алғашқы жартысын Бреттон-Вудс валюталық жүйесі күшін жойған уақыттан бергі ең нашар көрсеткіштермен аяқтады. АҚШ валютасы индексінің қаңтар-маусым айларындағы 10,8%-ға құлдырауы 2009 жылдан бергі кез келген жартыжылдықпен салыстырғанда ең күрт төмендеу болды. Сауда соғыстары, АҚШ-тың шектен тыс қарыз алуы және Федералды резерв жүйесінің тәуелсіздігін сақтап қала ала ма деген күмәндер доллардың «қауіпсіз айлақ» ретіндегі тартымдылығын әлсіретті.
Дональд Трамптың сауда саясаты өзге елдердің экономикасына көбірек зиян келтіріп, долларды нығайтады деген болжамдар ақталмады. Уолл-стритте көпшілігі еуро доллармен паритет деңгейіне жетеді деп күткен еді, алайда еуро 13%-ға қымбаттап, $1,17 деңгейіне жетті. ING валюталық стратегi Франческо Пезоленің айтуынша шетелдік инвесторлар долларлық активтерді белсенді хеджирлеуді талап етіп отыр — бұл доллардың АҚШ акциялар нарығындағы өсімнен пайда көруіне кедергі келтіруде.
Алда не күтіп тұр
Қазір доллар соңғы үш жылдан астам уақыт ішіндегі ең төменгі деңгейде саудаланып жатыр. Оның әлсіреуіне бәс тігушілер саны соншалықты артты, енді сарапшылар құлдырау қарқыны бәсеңдейді деп болжап отыр. «Доллардың әлсіреуіне бағытталған позициялар шамадан тыс артты, сондықтан мен оның құлдырауы баяулайды деп ойлаймын», — дейді Zurich сақтандыру тобының бас нарық стратегi Гай Миллер.
Қазір доллардың бағамына үш негізгі фактор ықпал етуде: сауда, фискалдық саясат және ФРЖ-ға қатысты күтулер — және соңғысы басымдыққа ие, деп жазды 1 шілдеде Convera валюталық стратегi Антонио Руджеро.
— Сауда. Қытаймен мәміле жасалады деген үміттен бастап, Канада тарапынан технологиялық алыптарға салынатын цифрлық қызмет салығын алып тастау, Үндістан мен ЕО-мен келіссөздердегі ілгерілеуге дейінгі оң белгілерге қарамастан, мұның бәрі әзірге доллар бағамына айтарлықтай әсер етіп отырған жоқ, деп есептейді Руджеро. Нарыққа нақтылық қажет: нақты келісімдер мен ФРЖ-ның мөлшерлемені төмендетуге қаншалықты дайын екені жөнінде түсінік керек.
— Фискалдық саясат. АҚШ Сенаты Трамптың «үлкен, әдемі» салық заң жобасының жаңартылған нұсқасын мақұлдады, енді құжат Өкілдер палатасына қайта дауысқа жіберіледі. Нарықтар сақтық танытуда: Конгресстің Бюджеттік басқармасы бұл пакет алдағы он жылда АҚШ бюджетіндегі тапшылықты $3,3 трлн-ға арттырады деп болжауда — бұл Өкілдер палатасында мақұлданған $2,8 трлн-дық алғашқы нұсқамен салыстырғанда әлдеқайда жоғары. Трамптың заң жобасына Республикалық партияның өз ішіндегі қарсылық, қабылдау мерзімінің жеделдетілуі және нақты мәліметтің жетіспеуі нарыққа дежавю әсерін тудырып отыр — бастама мазмұнына қарағанда белгісіздік долларға көбірек қысым жасауда.
— АҚШ Федрезерві. Америкалық орталық банк долларға қысымның негізгі көзі болып қалуда: нарық «көгершіндік» бағытына нақты бетбұрыс жасалады дегенге әсіресе аралас макродеректер мен қайта үдей түсуі мүмкін инфляция аясында сенуге асығар емес. Осы аптадағы басты назар — еңбек нарығына қатысты деректерде. Егер есептер мықты болып шықса, бұл қыркүйек айында мөлшерлеменің төмендетілуіне қатысты күтулерді түзетіп, доллардың қайта көтерілуіне түрткі болуы мүмкін, деп санайды Руджеро.
