Ресей рублі соңғы үш жылдағы ең жоғары деңгейге жетті. Мұның себебі не?
Мемлекеттік бюджетке әсеріне қарамастан, Ресей осы кезеңде рубль айырбас бағамын бекітуге жоспарламайды, дейді валюта нарығының тәжірибелі талдаушысы Сергей Романчук.
Осы тоқсанда соғыс пен мұнай бумының фонында рубль әлемдік валюталар тізімінде бірінші орынға шықты / Фото: Caroline Ruda/Shutterstock.com
Рубль АҚШ-тың Иранмен соғысы басталғаннан кейін энергия экспортынан түскен кірістердің күрт өсуі нәтижесінде соңғы үш жылдан астам уақыттағы ең жоғары деңгейге көтерілді. АҚШ президенті Дональд Трамп наурызда Ресей мұнайына салынған санкцияларды ұзартпай қойғаннан бері ресейлік валюта долларға және евроға шаққанда 20%-дан астамға нығайғанын британдық Financial Times жазды.
Мәліметтер
Рубль қазіргі уақытта 2023 жылғы ақпаннан бері долларға шаққанда ең жоғары деңгейде тұр. 2025 жылдың басындағы ең төменгі көрсеткішпен салыстырғанда ол АҚШ валютасына шаққанда 60%-дан астамға нығайды: қазір доллар шамамен 71 рубльге тең, ал 2025 жылғы 1 қаңтарда ол 115 рубль болған, деп жазады FT.
Өткен жылдың басынан бері рубльдің нығаюы негізінен сауда теңгерімсіздігіне байланысты: Ресей экономикасы импорттайтынынан көп экспорттайды. Басылымда айтылғандай, дивиденд төлемдері мен SWIFT арқылы аударымдар сияқты капиталдың шығу арналары әлі де жабық.
Рубльдан не күтеміз?
Ресейдің Макроэкономикалық талдау және қысқа мерзімді болжау орталығының (CMASF) сарапшылары рубльді Ресейдің бюджеттік түсімдері үшін «маңызды тәуекел» деп сипаттады. Олардың есептеуінше, биыл жыл соңына қарай мемлекеттің 1,6–1,7 триллион рубль ($22,5–24 миллиард) тапшылығы туындауы мүмкін. Дегенмен, CMAP мәліметіне сәйкес, бюджетке қысымға қарамастан, Мәскеу рубльді әлсірету үшін «дәстүрлі емес» шараларға жүгінбейді.
«[Ресей] Орталық Банкі жүзетін айырбас бағамы экономиканы сыртқы соққыларға бейімдеуге көмектеседі деген болжаммен жұмыс істеуді жалғастырып отыр», – деді қаржыгер және ACI-дің Валюталық операциялар комитетінің мүшесі Сергей Романчук. Оның айтуынша, FT жазғандай, ресейлік қаржы органдары бұл тәсілді тек рубль «шын мәнінде экстремалды деңгейге» дейін нығайған жағдайда ғана қайта қарастыруы мүмкін.
Ресейден мұнай экспортының жағдайы қалай?
Энергия және таза ауа зерттеу орталығының (CREA) мәліметіне сәйкес, 2026 жылдың наурызында — Ирандағы соғыс басталғаннан кейінгі алғашқы толық айда — Ресейдің қазба отынын экспорттаудан түскен табысы ақпанмен салыстырғанда 52%-ға өсіп, күніне 713 миллион еуроны құрады. Физикалық экспорт көлемдері әлдеқайда баяу өсті — 16%-ға. Мұнай ең үлкен үлесті қосты: мұнай экспортынан түскен кіріс 94%-ға өсіп, күніне 431 миллион еуроны құрады, оның ішінде теңіз жүктерінен түскен кіріс 115%-ға өсіп, күніне 372 миллион еуроны құрады. Сонымен қатар, теңіз арқылы мұнай экспортының физикалық көлемі 29%-ға артты.
Сәуірде түсім өсуді жалғастырды, бірақ жөнелтілген көлемдер төмендеді. CREA есептеулеріне сәйкес, нақты көлемдер 7%-ға төмендегеніне қарамастан, Ресейдің қазба отынын экспорттаудан түскен жалпы түсім ай сайынғы есеппен тағы 4%-ға өсіп, тәулігіне 734 миллион еуроны құрады.
Соғысқа дейінгі негізгі сценариймен салыстырғанда, 2026 жылы Ресейдің мұнай мен газ экспортынан түсетін табысы 84–252 миллиард долларға, яғни 63–188%-ға өсуі мүмкін. Орталық сценарийде — Ирандағы үш айлық соғыс пен жылдам қалпына келу жағдайында — Ресей қосымша 161 миллиард доллар алар еді, деп болжады украиндық KSE институты.
