Соңғы екі жылда 160 миллиард долларлық байлығы бар миллиардерлер Британиядан кетті. Бұл қалғандардың жалпы байлығынан да көп.

Bloomberg-тің өз миллиардерлер индексіне сүйене отырып жасаған е сеп теулеріне қарағанда, соңғы екі жылда Ұлыбританиядан кеткен немесе елмен байланыстарын әлсіреткен миллиардерлердің жалпы байлығы 160 миллиард долларды құрайды. Бұл елде әлі де тұратын тізімдегі британдық миллиардерлердің жалпы байлығынан да көп. Financial Times хабарлауынша, кәсіпкерлерді елден кетуге бай шетелдіктерге берілетін салық жеңілдіктерінің жойылуы мен Лейбористік партияның салықтарды одан әрі көтеруі мүмкін деген қорқыныш итермеледі.

Bloomberg мәліметі бойынша, кеткен миллиардерлердің басым бөлігі шетелдік, олардың көпшілігі салыстырмалы түрде жақында Ұлыбританияда қоныстанған, ал кейбіреулерінің елмен, ашық айтқанда, байланысы өте аз болған. Салық реформасы 2025 жылғы сәуірде күшіне енгенге бірнеше апта қалғанда екі миллиардердің бірі — соның ішінде Монакоға, Швейцарияға және БАӘ-ге — мәңгілікке кетті. Реформаның басты шарасы – шетелдік азаматтарға шетелдегі активтері бойынша Ұлыбритания салығын 15 жылға дейін төлеуден босататын «non-dom» мәртебесін жою болды.

Кеткендер қатарында болат магнаты Лакшми Миттал бар, ол көптеген жылдар бойы бай Лондонның символдарының бірі ретінде саналған. Олардың ең жасы – 39 жастағы Шравин Миттал, үнді кәсіпкері Сунил Митталдың ұлы. Шравин Ұлыбританияда инвестициялық компания құрды және қазір Біріккен Араб Әмірліктерінде қоныстануда.

Аралды тастап кеткендердің көпшілігінен айырмашылығы, хедж-қор менеджері Крис Рокос британдық және, сонымен бірге, елдің ең ірі салық төлеушілерінің бірі. Қыркүйекте оның салық тұрғылықты жерін Грекияға ауыстырып жатқаны белгілі болды.

Грекияда бай шетелдіктер шетелдік табысқа салынатын салықтың орнына жылына 100 000 евро тұрақты соманы 15 жылға дейін төлей алады, табыстарының көлеміне қарамастан. Өткен жылы Rokos Capital Management компаниясынан түскен Рокостың табысы 477 миллион фунт стерлингке (ағымдағы айырбас бағамы бойынша 526,94 миллион евро) жетті: нарықтар дүрбелеңде болған кезде оның хедж-қорсы жақсы нәтиже көрсетті, деп жазады FT.

Bloomberg басқа жергілікті туған британдықтар Рокостың үлгісін ұстанып, елден кетіп қалуы мүмкін бе деп ойлайды. Тұрғылықты жер рұқсаттары мен азаматтық алуға көмектесетін Henley & Partners консалтингтік фирмасы сұраулардың, соның ішінде британдық азаматтардан түскен сұраулардың да артқанын хабарлайды.

Bloomberg атап өткендей, бұл кетіп қалулардың нақты әсері бар. Агенттік келтірген үкіметтік деректерге сәйкес, Ұлыбританиядағы табысы ең жоғары 1 пайыз азаматтар кіріс салығынан түсетін түсімдердің шамамен 27 пайызын құрайды. Сонымен қатар, кеткеннен кейін олар Ұлыбританияда ірі сомаларды жұмсауды тоқтатады. Өте байлардың Ұлыбританияға деген қызығушылығының төмендеуі Лондонның люкс нарығына әсер етіп жатыр: Жоғары деңгейлі жылжымайтын мүлік сатылымдары төмендеді, және жылжымайтын мүлік агенттерінің айтуынша, қымбат мүлік сатып алушылар елдегі инвестиция тәуекелдерін өтеу үшін жеңілдік сұрап, жиі бағаны төмендетуге тырысады.

Ұлыбританияның ең ірі өзін-өзі басқару инвестициялық платформасы Hargreaves Lansdown-ның құрылтайшыларының бірі және Sunday Times журналының мәліметі бойынша елдегі алтыншы ірі салық төлеуші Питер Харгрейвс басқа миллиардерлер де Рокос сияқты елден кетуі мүмкін деп қорқады. «Біз олардың көпшілігін жоғалтуға шамамыз жетпейді. Төртеуін жоғалтсақ, 1 миллиард фунт стерлинг [салық түсімі] жоғалтамыз», – деді ол FT-ге. Харгривз петрохимиялық Ineos компаниясының негізін қалаушы Джим Рэтклиффтің «Ұлыбритания құлдырап бара жатыр» деген пікірімен келіспейді: «Ел құлдырап бара жатқан жоқ; ол бұған дейін-ақ құлдырады».

Ресми деректер әлі шығудың көлемін бағалауға мүмкіндік бермейді. 2025 жылғы 5 сәуірде аяқталатын салық жылында – «non-dom» салық жеңілдіктері бағдарламасы жойылардан бұрынғы соңғы жыл – шамамен 73 400 адам осы жеңілдікті пайдаланды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 0,5 пайызға немесе 400 адамға аз, деп хабарлады HM Revenue & Customs шілдеде. Алайда олардың төлеген салықтары мен жарналары 7%-ға өсіп, 9,7 млрд фунт стерлингке (€11,45 млрд) жетті. Осы көрсеткіштер негізінде FT жаппай көшу туралы үрейлердің асыра сілтеме жасалғанын түйіндеді.

Дегенмен, 2025 жылдың сәуірінде басталатын салық жылы — жаңа ережелер алғаш рет күшіне енген жыл — әлі статистикаға енгізілмеген. Bloomberg мәліметі бойынша, үкімет нақты бағалауларды тек 2027 жылы жариялауға уәде етті. Telegraph газетінің бағанашысы Лиам Халлиган да БАҚ ресми статистиканы қате түсініп, кеткендер санын төмен бағалаған деп есептейді. Оның айтуынша, тағы 800 бұрынғы шетелдік мәртебесі бар тұлға елден кеткен, олар Ұлыбританияда ұзақ уақыт тұруына байланысты британдық азаматтармен теңдей салық төлеп келген. Осылайша, бір жыл ішінде елден 1 200 адам кеткен — бұл көптеп таралған көрсеткіштен үш есе көп, дейді Халлиган.

FT мәліметіне сәйкес, қазан айында Ұлыбритания үкіметі өз бюджетін ұсынады, ал экономистер қазынашылық министрі Джон Хили салықтарды көтереді деп күтеді. Bloomberg -тің хабарлауынша, отбасылық кеңселерге маманданған Лондондағы рекрутинг агенттігінің құрылтайшыларының бірі Марк Сомерс бюджетке қатысты қауесеттер адамдарды кем дегенде өз мүмкіндіктерін саралап, резервтік жоспар құруға мәжбүрлеп отыр дейді. «Эмиграция әлі аяқталған жоқ», – деп қосты ол.

Кейр Стармердің орнын баскан премьер-министр Энди Бёрнхэм бизнес мүддесіне сай саясат жүргізуге уәде берді. Дегенмен банкирлер ықтимал «күтпеген табысқа» салынатын салыққа қарсы шықты, олардың айтуынша ол капиталдың елден кетуіне әкеледі. Стармер тұсында да үкімет байларға Ұлыбританияны тартымды етудің жолдарын үнсіз қарастырып келген. Bloomberg-тің қолына түскен, байлықты басқару жөніндегі кеңесшілерге жіберілген құпия сауалнамада 5 миллион фунт стерлинг (€5,9 млн) үшін тұрақты тұру құқығын беретін инвестор визасын енгізу идеясы айтылған.

Бірақ адамдар керісінше бағытта да қоныс аударуда. Жеке капиталға инвестиция салу нарығының ардагері Раджа Мекуар биыл Бельгиядан Ұлыбританияға қоныс аударып, жаңа келгендерге арналған салық жеңілдігін пайдаланды. Bloomberg Television телеарнасында сөйлеген сөзінде ол саяси мәселелерге қарамастан Лондонның әлі де көптеген артықшылықтары бар екенін айтты. Алайда ол Британияға ескерту жасады: «байлық салығы» термині әрдайым қатты қарсылық тудырады. «Менде көптеген британдық инвестор достарым бар, олар қатты алаңдаулы», – деп қосты Мекуар.