Сот Трамптың ФРЖ мүшесін қызметінен босату әрекетін тоқтатты. Бұл нені білдіреді?
АҚШ-тың федералдық соты Дональд Трамптың Федералдық резерв жүйесі (ФРЖ) Басқарушылар кеңесінің мүшесі Лиза Кукты қызметінен босату әрекетін уақытша тоқтатты. Судья «реттеушінің тәуелсіздігін сақтауда қоғамдық мүдде бар» деп танып, Кукты жұмыстан шығару заңға қайшы екенін айтты. Бұл шешім Трамп енгізген кедендік тарифтердің де заңсыз деп танылғанынан кейін қабылданды. Ол тарифтердің қайтарымы бюджетке жүздеген миллиард доллар шығын әкелуі мүмкін.
Егжей-тегжейлі
Федералдық сот Трамптың Лиза Кукты қызметінен босату туралы шешімін заңсыз деп тапты. Лиза Кук — ФРЖ Басқарушылар кеңесіндегі алғашқы афроамерикалық әйел. Бұл туралы сот сайтында жарияланған құжатта жазылған. Судья Джиа Кобб президенттің әрекеті ФРЖ туралы заңды бұзатынын және реттеушінің тәуелсіздігіне қауіп төндіретінін атап өтті.
«Сонымен қатар, Федералдық резерв жүйесінің тәуелсіздігін сақтау — қоғамдық мүдде. Бұл тәуелсіздік елдің банк жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін аса маңызды», — делінген құжатта.
Судьяның айтуынша ФРЖ туралы заңға сәйкес кеңес мүшесін тек «қызмет бабындағы тәртіп бұзушылықтарға» байланысты ғана отставкаға жіберуге болады. Ал Кукқа тағылған айыптар оның кеңеске келмей тұрып жасаған әрекеттеріне қатысты.
Трамп Кукты ипотекалық алаяқтыққа қатысы бар деп айыптады. Оның айтуынша Кук өзіне тиесілі мүлікке қатысты құжаттарға қол қойған. Бірақ бұл құжаттар ол ФРЖ кеңесіне кірмей тұрып рәсімделген. Кук барлық айыптауларды жоққа шығарды.
Неліктен маңызды?
Бұл шешім Лиза Кукқа 16–17 қыркүйекте өтетін ФРЖ отырысына қатысуға мүмкіндік береді. Дәл осы отырыста пайыздық мөлшерлемелерді төмендету мәселесі талқылануы мүмкін. CNBC жазғандай, тарихта алғаш рет президент ФРЖ Басқарушылар кеңесінің мүшесін «құрметті себеппен» қызметтен босатуға тырысты. Кук жұмыстан кеткен жағдайда Трамп оның орнына өз өкілін тағайындап, кеңесте басымдыққа ие болар еді.
Куктың адвокаты Аббе Лоуэлл сот шешімі ФРЖ тәуелсіздігін қорғаудың маңыздылығын дәлелдегенін айтты. Оның пікірінше президенттің расталмаған және бұлдыр айыптармен Кукты отставкаға жіберу әрекеті қаржы жүйесінің тұрақтылығына қауіп төндіріп, заң үстемдігін әлсіретер еді. Ал Ақ үй өкілі Куш Десаи, керісінше, Трамп заң аясында әрекет еткенін және «ФРЖ-ның есептілігі мен сенімін арттыру үшін күресті жалғастыратынын» мәлімдеді.
Контекст
Кукты отставкаға жіберу әрекеті — Трамптың ФРЖ мен оның төрағасы Джером Пауэллге қысым жасау стратегиясының бір бөлігі, деп жазады CNBC. Ол осылайша ақша-несие саясатын жұмсартуды көздейді. Бұл істің соңғы шешімін АҚШ-тың Жоғарғы соты қабылдайды.
«Кук пен Трамп ісі» бойынша шешім — президент саясатына қарсы шыққан сот істерінің бірі ғана. 29 тамызда апелляциялық сот Трамп енгізген «Босату күні» тарифтерін заңсыз деп таныды. Осыдан кейін Қаржы министрі Скотт Бессент егер Жоғарғы сот та бұл шешімді қуаттаса, үкімет бизнеске жүздеген миллиард доллар қайтаруға мәжбүр болатынын, ал ең нашар жағдайда бұл сома $1 трлн-ға дейін жетуі мүмкін екенін ескертті. Осындай жағдайларда ФРЖ төңірегіндегі дау қаржы нарықтарындағы жүйке күйзелісін күшейтіп, АҚШ экономикасының институционалдық тұрақтылығына күмән тудырып отыр.
