Tesla егер компания 8,5 трлн долларға өссе, Маскке 1 трлн $ беруге уәде етті
Tesla директорлар кеңесі Илон Маск үшін 10 жылға есептелген жалпы құны 1 трлн $ болатын рекордтық акциялармен марапаттау жоспарын дайындады. Ол үшін Маск басқаратын компания аса ауқымды межелерге жетуі тиіс: нарықтық құнын сегіз еседен артық өсіру, табысты бірнеше есеге арттыру. Financial Times пікірінше, мұндай мақсаттарға жету қазір шындыққа жанаспайды. Жұма күнгі сауда барысында Tesla акциялары 5%-ға көтерілді.
Егжей-тегжейі
Tesla директорлар кеңесі компания сайтында жарияланған дерекке сәйкес, Маскке алдағы он жылға 1 трлн $ көлеміндегі жаңа сыйақы пакетін ұсынды. Бұл тек аса өршіл мақсаттар орындалса ғана іске асады.
Жоспарға сәйкес, Маск бұл кезеңде жалақы да, сыйақы да алмайды, тек белгілі көрсеткіштерге қол жеткізген жағдайда акция пакеттерін иелене алады. Ол Tesla нарықтық құнын өсіру, пайда көлемін айтарлықтай арттыру, миллиондаған электромобильдер, өзін-өзі басқаратын көліктер және жасанды интеллект негізіндегі роботтарды сату бойынша нәтиже көрсетуі тиіс. Барлық шарттар орындалса, Маск 12 траншпен 423 млн Tesla акциясын алады. Олардың әрқайсысы шамамен 35 млн акциядан тұрады.
Bloomberg-тің айтуынша, Маск иеленетін қосымша акциялар оның үлесін кемінде 25%-ға дейін арттырады. Бұл көрсеткіш Маск компанияда қалу шарты ретінде келіссөздерде атап өткен мөлшеріне сәйкес келеді.
Tesla акциялары жұма, 5 қыркүйек күні сауда ашылған соң 5%-ға өсті. Алайда 2025 жылдың басымен салыстырғанда қазіргі бағасы 13%-ға төмен.
Бұл нені білдіреді?
Bloomberg жазғандай, жаңа жоспардағы ынталандыру шаралары Масктың назарын Tesla-ға аударуға бағытталған, әсіресе компания робототехника мен жасанды интеллект салаларына кіріп жатқан кезеңде.
Бірақ Financial Times пікірінше, 423 млн акция түріндегі толық сыйақыны алу аса қиын міндет. Маск Tesla-ның нарықтық капитализациясын қазіргі шамамен 1,1 трлн доллардан 8,5 трлн долларға дейін жеткізуі керек. Салыстыру үшін: бұл көрсеткіш жасанды интеллект чиптері нарығында көшбасшы Nvidia-ның 4 трлн $ капитализациясынан екі еседен аса жоғары. Tesla сондай-ақ қосымша 12 млн электромобиль сатуы, автономды басқару жүйесіне 10 млн жазылымға қол жеткізуі, 1 млн роботакси тіркеуі және іске шығаруы, 1 млн жасанды интеллект роботын сатуы және түзетілген пайданы 24 есеге, яғни 400 млрд долларға дейін арттыруы қажет.
Бұл межелер тым алыс көрінеді. Өйткені былтыр Tesla-ның түзетілген пайдасы 16,6 млрд $ болды; компания барлығы шамамен 8 млн көлік шығарды; әлі күнге дейін нарыққа бірде-бір робот немесе роботакси шығарған жоқ және Full Self-Driving жүйесіне жазылғандар саны аз, деп атап өтті FT.
Сыйақының алғашқы деңгейі — 2 трлн $ капитализация, яғни қазіргі көрсеткіштен екі есе жоғары. Егер Tesla он жыл ішінде бұған жете алмаса, Маск ештеңе алмайды. Кейінгі мақсаттар нарықтық құнды алдымен 500 млрд $ қадамдармен, содан кейін екі рет 1 трлн $ қадамдармен 8,5 трлн долларға дейін көтеруді қамтиды. Әр деңгей пайда немесе сатылымға байланысты басқа бір мақсатпен қатар жүруі тиіс және жарты жыл бойы сақталуы қажет. Маск акцияларды 7,5 жыл ішінде сата алмайды және баға ауытқуын азайту үшін кез келген ірі мәмілені директорлар кеңесімен келісуі тиіс.
Жоспардың 10 жылдық мерзімі аяқталғанда, Маск 64 жасқа толғанда, ол «бас директор лауазымындағы ұзақмерзімді мұрагерлік құрылымын әзірлеуге қатысуы тиіс» делінген ұсыныста.
Мақсаттарға жету үшін Маск Tesla акцияларының 2025 жылы қатты арзандаған жағдайын өзгертуі қажет. FT жазғандай, сатылымдар Масктың қоғамды бөлетін саяси белсенділігіне тұтынушылардың теріс реакциясы мен Дональд Трамппен қақтығысына байланысты күрт қысқарды. Трамп электромобильдер мен күн энергетикасына берілген көптеген жеңілдіктерді жойған болатын.
Директорлар кеңесі жаңа пакетті 6 қарашада Техас штатындағы Остинде өтетін жылдық жиналыста акционерлердің дауыс беруіне шығарады. Егер Tesla 50%-дан көп дауыс жинаса, қазіргі 3,2 млрд акцияға қосымша 423 млн акция шығарылады.
Контекст
Директорлар кеңесінің жаңа марапаттау пакеті 2018 жылғы келісімді еске салады. Ол кезде де мақсаттар қолжетімсіз деп саналса да, кейін толық орындалды: Tesla-ның құны 59 млрд доллардан 650 млрд долларға асып, Маск 56 млрд $ құрайтын акция опциондарын иеленді. Бұл тарихтағы ең ірі сыйақы болды.
Алайда былтыр Делавэр соты осы пакеттің шамадан тыс екенін және директорлар кеңесінің Маскқа тым тәуелді болғанын айтып, жеті жылдық сот процесінен кейін оны жойды.
Tesla Жоғарғы сотқа шағым түсірді және компания тіркеуін Техасқа ауыстырды. Іс әлі қаралуда. Өткен айда Tesla Маскке 96 млн акция, шамамен 30 млрд $ құрайтын «адалдық ниетімен» аралық төлем берді. Бұл оның үлесін 13%-дан 16%-ға жеткізді. Егер 2018 жылғы пакет қайта қалпына келтірілсе, бұл төлем жойылады, ал Масктың үлесі шамамен 20%-ға дейін өседі.
Егер 2025 жылғы толық пакет іске қосылып, Tesla Делавэрдегі апелляцияны ұтып алса, Масктың бақылауы 32%-ға дейін артады. Дегенмен салық пен акциялардың сұйылуынан кейін оның үлесі шамамен 25%-ға тең болады, деп хабарлады Financial Times дереккөзі.
Forbes Real-Time дерегіне сәйкес, Илон Масктың байлығы 436,8 млрд $ деп бағаланады. Оның активтеріне Tesla-дағы үлесі мен жеке компаниялары SpaceX (ғарыш), xAI (жасанды интеллект стартапы), Neuralink (нейроинтерфейс әзірлеу) және The Boring Company (жерасты көлік тоннельдерін салу жобасы) кіреді.
