Трамп ФРЖ басшысын ауыстырмақ: басты талап — мөлшерлемені төмендету
Бұл мақала 2 шілдеде жарияланды. Арада екі апта өтпей жатып жағдай күрделене түсті: америкалық БАҚ-тың хабарлауынша Дональд Трамп алдағы уақытта ФРС төрағасы Джером Пауэллді қызметінен босатуы мүмкін. The New York Times деректері бойынша Трамп қызметтен алу туралы хаттың қара нұсқасын да дайындап қойған. Алайда, президенттің өзі ештеңе жасауды жоспарлап отырмағанын айтты. «Ол алаяқтыққа байланысты өзі кетпесе, қызметінен кетіру өте екіталай», – деді Трамп журналистерге.
Трамп Пауэллдің орнына кімді қоюы мүмкін?
Кандидаттың негізгі талабы – мөлшерлемені түсіруді қолдау. The Wall Street Journal-дың жазуынша Трамп ФРЖ-ның жаңа төрағасы туралы шешімді тамыз-қазан айларында жариялауы мүмкін. Бұл қалыптан тыс қадам: қазіргі басшы Пауэллдің өкілеттігі 2026 жылдың мамырында аяқталады. Әдетте ізбасарды іздеу үш-төрт ай бұрын ғана басталады. Бірақ Трамп ФРС-тің пайыздық мөлшерлемені түсірмей отырғанына наразы. «Егер біреу мөлшерлеме өзгермейді десе – мен оны тағайындамаймын. Мөлшерлемені түсіруді қалайтындар жетеді», – деді Трамп 27 маусымда New York Times-ке берген сұхбатында.
Алайда бұл – жалғыз талап емес. Жаңа үміткерлердің арасында кім бар және олардың мүмкіндігі қандай?
Кевин Уорш
ФРС Басқарушылар кеңесінің бұрынғы мүшесі. The Washington Post пен Reuters оны негізгі үміткерлердің бірі деп санайды.
2006 жылы ол ФРЖ тарихындағы ең жас басқарушы болды. 2008 жылғы қаржы дағдарысында Уолл-стритпен байланыс орнатып, сол кездегі төраға Бен Бернанкенің бағдарламаларын қолдады. Бірақ 2011 жылы ФРЖ-дан кетті – активтерді жаппай сатып алу саясатына қарсы болды.
Трамппен бұрыннан таныс: 2017 жылы да кандидатурасы қараcтырылған. 2020 жылы Трамп оған: «Сен лайықты едің, бірақ жеткілікті белсенді болмадың», – деген екен.
Қазір Уорш ФРЖ-ны қатты сынайды: инфляцияға билік кінәлі, орталық банк саясатында «стратегиялық қайта жүктеу» қажет дейді. Бірақ оның нарыққа қатты араласу бейімділігі нарықтар үшін қауіпті болуы мүмкін.
Polymarket болжам платформасында қазір оған сенім жоқ – «Жоқ» белгісі тұр.
Скотт Бессент
АҚШ Қаржы министрі. The Hill, Bloomberg, Reuters сияқты басылымдар оны ФРЖ төрағасына лайық деп көрсетуде.
Soros Fund Management пен өз хедж-қоры Key Square Capital негізін қалаған. Уолл-стритте беделі жоғары. Трамптың экономикалық стратегиясының белсенді орындаушысы. Қытаймен тарифтік келіссөздерде негізгі тұлға болған.
ФРЖ туралы идеясы ерекше: Пауэллдің мерзімі аяқталмай тұрып-ақ ізбасарын жариялау керек деген ұсыныс айтты.
Bloomberg: «Бессент Трамптың күн тәртібін жүзеге асыра алатын сенімді тұлға», – дейді. Бірақ NYT дерегінше әкімшілікте оның қазіргі орнында қалғаны дұрыс деп есептейтіндер көп. Сонымен қатар, Бессенттің кандидатурасы ресми түрде ұсынылса, президентті кеңес беретін тұлға өзі үміткер болып кетіп, мүдделер қақтығысы туындайды.
Өзі не дейді? CNBC арнасына берген сұхбатында: «Президент не айтса, соны істеймін. Бірақ қазір Вашингтондағы ең жақсы қызмет менде деп есептеймін», – деді.
Кристофер Уоллер
ФРЖ Басқарушылар кеңесінің қазіргі мүшесі. Трамптың өзі ұсынған. Белсенді түрде мөлшерлемені түсіруді қолдайды. CNBC арнасына: «Неліктен апатты күтудің қажеті бар? Нарық құламай тұрып-ақ мөлшерлемені төмендету керек», – деді.
Бұрын Пауэллдің ұстанымдарын қолдағанымен, сауда баж салықтары инфляцияны күшейтеді деген пікірге аса сенбейді. Bloomberg оның Вашингтонда ешқашан лауазым иеленбегенін айтып, «инсайдер емес» деп бағалайды — бұл оны республикашылдар үшін тартымды етеді.
Бірақ бір кемшілігі бар: Yahoo Finance-тың жазуынша Трамп оның соңғы отырыста мөлшерлемені өзгертпеу үшін дауыс бергенін ұнатпаған.
Кевин Хассет
Ұлттық экономикалық кеңестің басшысы. Бұрын Трамптың экономикалық кеңесшілерін басқарған. Қазір Трамптың тарифтік және салықтық саясатын қалыптастырып жатыр.
Хассеттің күші — Трамптың күн тәртібін нарық пен қоғам күмәнмен қараған кезде де қорғау. CNBC арнасына: «ФРЖ мөлшерлемені дереу түсіруі керек. Егер инфляция тағы бір ай қалыпты болса, олар өз мөлшерлемесінің тым жоғары екенін мойындауға мәжбүр болады», – деді.
Бірақ WSJ мәліметінше ол бұл лауазымға қызығушылық танытпай отыр.
Дэвид Малпасс
ФРЖ төрағалығына ұсынылғанымен, кандидатурасы бірауыздан қолдауға ие емес. Бұрынғы Дүниежүзілік банк президенті, қаржы министрлігінде жұмыс істеген, экономист ретінде үлкен тәжірибесі бар.
WSJ-дың жазуынша Трамп оны теледидарға жарамайды деп есептейді. Себебі — сыртқы келбеті. Айта кетейік, Трамп Уорш туралы да солай ойлаған: «47-де болса да, тым жас көрінеді» деген.
Мишель Боуман
ФРЖ вице-төрағасы, жалғыз әйел кандидат. The Hill, Scotsman Guide және The Banker оны «күтпеген үміткер» деп сипаттайды.
Трамп 2018 жылы оны басқарушылар кеңесіне ұсынған. 2025 жылы оны банктерді бақылау бойынша вице-төраға етті. Маусымда ол да мөлшерлемені төмендетуді қолдап: «Болашақты ескере отырып, негізгі мөлшерлемені түзету уақыты келді», – деді.
Егер Боуманды тағайындаса, ол ФРЖ тарихындағы екінші әйел басшы болмақ (біріншісі — Джанет Йеллен).
