Жымиыс дипломатиясы және ақталмаған үміттер: Анкоридж саммитінің нарыққа ықпалы
Ресей президенті Владимир Путин мен АҚШ көшбасшысы Дональд Трамптың Аляскадағы кездесуі тамыздың басты оқиғасына айналды. Бірақ жұрт күткендей, ең бастысы – бітім жөніндегі келісімге келе алған жоқ. Қол қойылған құжаттардың орнына нарыққа әсерлі декорациялар ұсынылды: қызыл кілем, әскери база аумағындағы қол алысулар мен күлкілер, әрі диалогты жалғастыруға уәделер. Біреулер үшін бұл – Ресейдің әлемдік сахнаға қайта оралуы, екіншілер үшін – трампша жасалған бейбітшілік театры. Ал инвесторлар үшін бұл тым жоғары күтілімдердің тез сөнетінін еске салу, дейді Astero Falcon портфельдік басқарушысы Алена Николаева.
Жымиыс дипломатиясы
Президенттер шамамен үш сағат жабық есік жағдайында әңгімелесті. Нәтижесінде – дипломатиялық дәстүрлі эпитеттер жиынтығы: «конструктивті атмосфера», «іскерлік әрі сенімді байланыс», «бірқатар тармақ бойынша прогресс». Трамп кездесуді «оннан онға» бағаласа, Путин диалог болашақ бейбітшіліктің тірек нүктесіне айналуы мүмкін екенін айтты. Бірақ оптимизмнің сыртында басты факт қалды: бітімге қатысты келісімнің де, ниет туралы хаттаманың да болмауы. Кеңейтілген келіссөздер раунды да, делегациялар түскі асы да өтпеді. Протоколдық мәлімдемелерден кейін екі лидер де тез арада тарап кетті.
Мәскеу үшін саммит тікелей Украина жайлы болған жоқ. Ресей президенті келіссөзге үш мақсатпен барды. Бірінші әрі негізгісі – жаңа халықаралық тәртіпті талқылау: қақтығыстан кейін ойын ережелері қалай қалыптасады және жаһандық тұрақтылық үшін жауапкершілікті АҚШ пен Ресей қалай бөліседі. Екіншісі, әрине, санкциялар. Олар өте көп, ал шектеулерді алып тастау немесе жұмсарту механизмінсіз «бейбітшілік» туралы кез келген әңгіме толыққанды болмайды. Ал үшінші мақсат қана – украин мәселесі. Оның өзі де жаһандық мақсаттардың бөлігі ретінде, дербес тақырып емес.
Осы тұрғыдан алғанда, кездесу Кремльге қажетті нәтижені берді: саяси сахнаға қайта оралу және келіссөз жүргізуші мәртебесінің мойындалуы. Анкоридждегі қызыл кілем, кадиллакпен бірлескен сапар, «Берингов бұғазында төрт шақырымдық көршілік» символикасы – мұның бәрі Ресейдің қайтадан үлкен ойында екенін көрсететін маңызды демонстрация.
Трамп өзіне тән стильде ойнады: саммиттің алдында Анкориджде ресейлік мұнай сатып алушыларды санкциялармен қорқытты. Бірақ кездесуден кейін «әзірге» жаңа шаралар қажет емес деді. Бұл «әзірге» деген сөз қысым жасауға кеңістік қалдырады.
Оның тезисі қарапайым әрі дәстүрлі: «келісім жоқ болса – келісім жоқ». Бұл ретте ол жауапкершілікті Киев билігіне ысырып, енді бәрі Украина президенті Владимир Зеленскийге байланысты екенін айтты. Трамп үшін бейбітшілікке қол жеткізу – жеке маңызы бар тақырып, өзін бітімгер рөлінде сынап көру талпынысы.
Сенбі күні-ақ Трамп Зеленскиймен және еуропалық көшбасшылармен сөйлесті (Axios журналисі Барак Равидтің дерегінше, әңгіме «оңай болмаған»). Ал дүйсенбі, 18 тамызда Украина президенті Трамппен кездесуге Вашингтонға барады.
Қалай болғанда да, қақтығыс тараптарының тікелей байланысынсыз нақты прогресті күту мүмкін емес. Әзірге көріп отырғанымыз – тек кіріспе ғана.
Нарықтар және ақталмаған күтілімдер
Инвесторлар бұл кездесуді, менің ойымша, шамадан тыс оптимизммен күтті. Актив бағаларына мүмкін бітім, санкциялардың жұмсаруы, тым болмаса «ниет хаты» қосылып қойылған еді. Ал нәтижесінде – ым-ишаралар мен күлкі ғана алынды.
Нәтиже заңды. Ресей нарығы бірнеше пайыз жоғалтуы мүмкін.
Алтынға инвесторлардың қаражаты ағылуы ықтимал. Өйткені белгісіздік ешқайда кеткен жоқ.
Мұнай нарығындағы ойыншылар сақтық танытады. Ресейлік шикізат сатып алушыларға қарсы жаңа америкалық санкциялар болмағандықтан, соққы тәуекелі азаяды, бірақ болашақ ағындарға қатысты анықтығы жоқ.
Жаһандық нарықтар үшін саммит, керісінше, non-event ретінде қабылданады: өйткені ол әлемнің қазіргі көрінісін еш өзгертпейді.
Уолл-стрит тамыздағы тыныштықта, яғни 16-17 қыркүйектегі ФРЖ мөлшерлеме жөніндегі отырысын күтуде, Еуропа – корпоративтік есептіліктерімен және өз ішкі қиындықтарымен өмір сүруде.
Анкоридждегі АҚШ пен Ресей басшыларының келіссөздері саясаттың символдарға басымдық беретінін, ал нарықтардың әрқашан нақтылық күтетінін тағы бір рет көрсетті. Әзірге бұл тек ақпараттық шу ғана, ал алда әлі де белгісіздіктер көп. Дегенмен, дүйсенбіде нарық ашылар алдында келіссөздердің жаңа егжей-тегжейлері жарияланып қалуы мүмкін, бұл құбылмалылықты арттырады.
