Газ, күріш импорты, Аляскаға қаржы: Азия Трампқа баж салығын азайту үшін не ұсынады
Азия елдері АҚШ-тан қандай салаларда импортты арттыра алады және қай салаларда бұл оларға қиынға соғуы мүмкін. Nikkei Asia осы төңірегінде зерттеу жүргізді.
Nikkei Asia Азия елдері, соның ішінде ең алдымен, Жапония мен Оңтүстік Корея, Дональд Трамппен баж салығын жеңілдету туралы келіссөздерде энергетикалық ресурстарды АҚШ-тан сатып алу арқылы сауда жасау құралы ретінде пайдалана алады деп санайды. Сұйытылған табиғи газ жеткізілімдері екі жаққа да пайдалы бизнеске айналып, Трампты алаңдатқан АҚШ-тың сауда балансының тапшылығын азайтады. Алайда сарапшылар басқа бағыттарда келісімдер жасау қиынырақ болатынын атап өткен.
Егжей-тегжейі
АҚШ Қаржы министрі Скотт Бессент сәуір айының соңында келіссөздерге «ең ашық» болғаны себепті азиаттық елдер АҚШ-пен сауда келісімдерін жасасуға ең жақын деген болатын. Ол сол уақытта АҚШ 17 серіктеспен сауда бойынша жаңа келісімдер жасау жөнінде талқылаулар жүргізіп жатқанын атап өтті.
Nikkei Asia Жапония, Оңтүстік Корея, Индонезия, Вьетнам және Үндістанмен қазірдің өзінде келіссөздер жүріп жатқанын жазды. Басылымның пікірінше, 9 шілдедегі дейін бұл мемлекеттер қатары көбеюі мүмкін. Бұл күні АҚШ президенті Дональд Трамптың енгізген жоғары баж салығынан 90 күндік уақытша жеңілдік мерзімі аяқталады.
Nikkei пікіріне сүйене отырып, Азия елдері Трампқа АҚШ-тың оларға қарсы саудадағы тапшылығын азайту үшін не ұсына алатынын айтып берейік.
Табиғи газ
Жапония, Оңтүстік Корея, Тайвань, Таиланд және Вьетнам АҚШ-тан сұйытылған табиғи газ (СТГ) импортын ұлғайту мүмкіндігін келіссөздер үшін екі жаққа да тиімді құрал ретінде қарастырады, деп жазады Nikkei. АҚШ — әлемдегі ең ірі СТГ экспорттаушы ел, және жақын жылдары жаңа жобалар іске қосылып, олар үшін сатып алушылар табу қажет. Басылым сұранысты Азия елдері қамтамасыз етуі мүмкін деген болжам айтты.
«Болашақта сұраныстың айтарлықтай өсуі Азиядан күтілуде — бұл дамушы экономикалар тарапынан да, көмір сияқты ластануы жоғары отын түрлерін ауыстыру мақсатында да болмақ», — деді LNG нарығы бойынша СПГ сарапшысы Алекс Фроли.
Жапония, Оңтүстік Корея және Тайвань — АҚШ-тың сұйытылған табиғи газының ірі сатып алушылары. Филиппиндер мен Вьетнам тек 2023 жылы импорттауды бастады. Таиланд та импортты ұлғайтуы мүмкін. Өйткені оның өз өндірісі мен Мьянмадан жеткізілімдері төмендеуде. Ал өзі де газ өндіретін Индонезия АҚШ-тан сұйытылған көмірсутектер, шикі мұнай және бензин сатып алуды ұсынуда, деп атап өтті Nikkei.
Аляскаға инвестициялар
Nikkei жазуынша, Аляскадағы құны 44 миллиард доллар деп бағаланатын СТГ жобасына ықтимал инвестициялар туралы талқылаулар болып жатыр.
АҚШ шенеуніктері Жапония мен Оңтүстік Кореяны осы жобаға қатысу жөнінде ресми міндеттемелер қабылдауға көндіруге тырысуда, деп хабарлады The New York Times сәуір айының соңында. Бессент сол айдың басында «Аляскадағы ірі энергетикалық келісім» туралы талқыланып жатқанын айтқан, әрі «жапондар мен мүмкін корейлер, сондай-ақ тайваньдықтар осы жоба бойынша энергия ресурстарын сатып алатын болады» деп мәлімдеген. Бессент бұл жобаны «сауда серіктестері АҚШ-қа не ұсына алады» дегенге мысал ретінде келтірген.
Аляскадан СТГ жеткізілімдері Азия үшін жеткізу уақытын едәуір қысқарту арқылы пайдалы болуы мүмкін. Қазіргі кезде АҚШ-тың негізгі СТГ инфрақұрылымы Мексика шығанағында орналасқан, сондықтан танкерлерге Азияға отын жеткізу үшін Панам каналы арқылы өту немесе Африканы айналып шығу қажет, деп атап өтеді Nikkei. Аляскадағы СПГ жобасы Тынық мұхиты арқылы Азияға тікелей жолды қамтамасыз етуі мүмкін.
Тайваньның мемлекеттік мұнай компаниясы CPC наурыз айында Alaska Gasline Development Corp компаниясымен СТГ жобасына инвестиция салу және газ сатып алу туралы «ниеттер хаттамасына» қол қойды. Ал ең ірі жапон энергетикалық компаниясы JERA сәуір айында Алясканы «сатып алулар үшін перспективалы көздердің бірі» деп бағалайтынын мәлімдеді.
Алайда, бұл жобаның ұзақ мерзімді шығындары мен экономикалық тиімділігі әлі де кедергілер ретінде қарастырылады, деп санайды Nikkei. Оңтүстік Корея үкіметі сәуірде Аляскаға сауда келіссөздері аясында сапар ұйымдастыруды жоспарлап жатқанын хабарлады. Сеул бұл мәселені Жапония, Тайвань, Вьетнам және басқа серіктестермен бірге шешуді қалағанын атап өтті Nikkei.
Автокөліктер
Азия елдеріне басқа салаларда импортты ұлғайту қиынға соғуы мүмкін. Мәселен, Nikkei компаниясының пайымдауынша, соның бірі — автокөліктер. Мысалы, Жапонияда 2024 жылы АҚШ-пен осы саладағы саудада 48 миллиард доллар көлемінде профицит болған. АҚШ сауда өкілдігі Токионың американдық автокөлік өндірушілерінің Жапония нарығына кіруін шектейтін «түрлі кедергілерді» сынаған. Жапон билігі бұл мәселені шешу үшін шешімдер қабылдағанын хабарлаған. Токио краш-тест талаптарын жеңілдетуді қарастырып жатыр. Бұл АҚШ тарапынан айтылған сыни пікірлердің бірі болатын. Сондай-ақ, АҚШ-тан импортталатын көліктерге қатысты құжаттаманы жеңілдету және тестілеуден босату ұсынылуы мүмкін, деп жазады Nikkei.
Алайда, кейбір сарапшылар бұл шаралар АҚШ-тан автокөлік импортын арттыруға көмектеседі дегенге сенбейді. Себебі жүргізушілердің талғамында айырмашылықтар бар. «Жапонияның тар көшелерінде үлкен әрі күшті америкалық автокөліктерді жүргізу қиын», — деп мәлімдеді Marubeni Institute аналитикалық орталығының президенті Такаси Имамура.
Ауыл шаруашылығы
Трамптың әкімшілігі ауылшаруашылық өнімдерінің экспортын ұлғайтуды көздеп отыр. Өйткені ол бұл сектор АҚШ тауарларына салынған баж салығынан зардап шегіп жатыр деп санайды. Оңтүстік Корея мен Жапония сияқты бұрыннан бар импорттаушылармен қатар, АҚШ басқа Азия елдерін, соның ішінде Үндістан мен Таиландты да ауылшаруашылық өнімдері импортының көлемін арттыруға итермелеп отыр, деп жазады Nikkei.
Наурыз айында Ақ үй Токионың америкалық күрішке 700%-дық баж салығын енгізгенін мәлімдеді. Жапонияның ауылшаруашылық министрі Таку Это бұл санды «дәлелсіз» деп атады. Алайда, Жапония былтыр АҚШ-тан күріш импорты бойынша Оңтүстік Кореядан кейін екінші орынға шықты. Осы екі ел АҚШ күрішінің жалпы экспортының 20%-ын құрайды. Жапон үкіметі күріш, соя және жүгері импортынан баж салығын алып тастау туралы ойланып отыр. Бірақ бұл жоспарлар шілде айындағы Жоғарғы палата сайлауларына жақындаған кезде фермерлерді маңызды сайлаушылар тобы ретінде көретін саясаткерлердің сынына тап болуда, деп қосты басылым.
Nikkei жазуынша, Жапония мен Оңтүстік Корея АҚШ-тың шошқа етін импорттайтын маңызды елдер болып табылады (екінші және үшінші орындар), ал Тайваньмен бірге олар АҚШ-тың сиыр етінің 47%-ын импорттайды. Бұл үш ел, сондай-ақ Филиппиндер мен Таиланд АҚШ-тан бидай экспорттаудың 41%-ын алады. Таиланд сондай-ақ АҚШ-тан сиыр етін, жүгері мен сояны импорттауды ұлғайтуды жоспарлап отыр, бірақ бұл әрекеттер жергілікті фермерлер мен экология қорғаушыларының қарсылығына ұшырауда, деп жазылған Nikkei мәліметінде.
«Азия АҚШ-тан ауылшаруашылық өнімдерін, әсіресе соя, бидай және жүгері импорттауға болатынына сенеді. Шын мәнінде, Азия сол жерде өзіне мүмкіндіктер ашты», — деді Nikkei-ге Nomura Research Institute Singapore консалтинг бөлімінің басшысы Кейсуке Сано. Алайда, ауылшаруашылық өнімдері импортын одан әрі ұлғайту уақытты талап етеді. Өйткені «мәдени айырмашылықтар» бар. Мысалы, Азия елдері күрішке тым көп көңіл бөледі, деп санайды Сано.
Кеме жасау ісін жаңғырту
Дональд Трамп АҚШ-та кеме жасауды жаңғыртқысы келеді. Бұл ретте Оңтүстік Корея — әлемдегі екінші үлкен кеме жасаушы ел (Қытайдан кейін). Осы жайт те келіссөздерде күшті аргумент болуы мүмкін, деп санайды Nikkei. Мысалы, Оңтүстік Кореяның Hyundai Heavy Industries компаниясы сәуір айында АҚШ-тың әскери кемелер жасаумен айналысатын Huntington компаниясымен өзара түсіністік меморандумына қол қойды. Бұл коммерциялық және қорғаныс салаларындағы жобаларды кеңейту мүмкіндіктерін зерттеуге бағытталған.
АҚШ өткен ғасырда үлкен кеме жасаушы ел болғанымен, ол өз көшбасшылығын алғаш Жапонияға, кейін Оңтүстік Корея мен Қытайға берді. Қазіргі уақытта Вашингтон жапондық және оңтүстіккореялық компанияларды АҚШ-тың верфтеріне инвестиция салуға ынталандыруға тырысуда, деп атап өтеді Nikkei.
Қауіпсіздік үшін жұмсалатын шығындар
Азия елдерінің АҚШ-пен жасайтын сауда келісімдерінің бір бөлігі ретінде американдық қару-жарақ пен компоненттерді импорттау да қарастырылуы мүмкін, деп жазады Nikkei. Мысалы, Тайвань президенті Лай Цин-дэ сәуір айында Bloomberg үшін жазған мақаласында Тайваньның «қосымша қару-жарақ сатып алуды жалғастыратынын» және «америкалық тауарлар, оның ішінде энергетикалық ресурстар, ауылшаруашылық және өнеркәсіп өнімдері» импортын «жылдам кеңейтетінін» мәлімдеді.
Трамп сондай-ақ АҚШ пен Жапония арасындағы қауіпсіздік келісімін әділетсіз деп атап, Токионың АҚШ әскерінің Жапониядағы тұрақты болуын қаржыландырудағы үлесін арттыруды талап ететінін айтқан. Алайда кейінірек Трамп қауіпсіздік мәселесі «басқа бір тақырып» екенін және оны сауда келісімдерінің бөлігіне қоспайтынын нақтылады, деп жазды Nikkei.
