Бумерлер үшін Wellness, роботтар мен биотехнология: инвестиция құюға лайық 10 сектор
2025 жылды «қызықты уақыт» деп атауға болады, бірақ геосаяси белгісіздік пен нарықтағы қысқамерзімді тербелістер салдарынан тіпті ең перспективалы салалардың қалай дамитынын болжау қиынға соғып отыр. Дегенмен, ұзақмерзімді факторлар — инновациялар, технологиялық прогресс, демографиялық өзгерістер және цифрландыру — тұрақты инвестициялық трендтерді қалыптастыруды жалғастырып жатыр, дейді Freedom Capital Markets сарапшылары. Олардың болжамы бойынша 2035 жылға дейін инновациялар нарығының жалпы көлемі $50 трлн-ға жетуі мүмкін.
Freedom Capital өсудің ең үлкен әлеуеті бар 10 негізгі бағытты бөліп көрсетті. Олардың қатарында жасанды жады, ақылды денсаулық сақтау, робототехника және автономды көлік, таза энергетика, климаттық технологиялар, wellness және тамақтану, әсер индустриясы, «ақылды технологиялар», киберқауіпсіздік, цифрлық қаржы бар.
Oninvest редакциясының қолында бар есепте Freedom Capital орташа және кіші капиталы бар компанияларға назар аударған. Аналитиктердің ойынша дәл сол салалар инновациялардың дамыған кезінде алдағы онжылдықта ең үлкен пайдаға кенеледі.
Жасанды жады
Freedom Capital-дың пікірінше интернет пайда болғаннан бері жасанды жады компаниялар үшін құндылық пен бағасының өсуінің ең үлкен катализаторы болды. «Деректер — жаңа мұнай» болса, ЖЖ — болашақ экономикасы үшін сегіз цилиндрлі қуатты қозғалтқыш, дейді аналитиктер бұл салыстыруды.
Өсу және нарық көлемінің бағалаулары әртүрлі, бірақ Freedom Capital алдағы онжылдықта айтарлықтай инвестициялар мен масштабтауды күтуде. Bain есептері бойынша әлемдік ЖЖ нарығы 2023 жылы $150 млрд-тан бастап 2030 жылы $1,34 трлн-ға дейін өседі деп болжануда, орташа жылдық өсім темпі (CAGR) шамамен 36,8%. Grand View Research болжамы бойынша ЖЖ нарығы 2030 жылы шамамен $1,8 трлн-қа жетуі мүмкін. McKinsey зерттеуіне сәйкес әртүрлі салаларда қолданылатын генеративті ЖЖ экономикалық әсерін жылына $2,6 трлн-нан $4,4 трлн-ға дейін болуы мүмкін деген сценарийлер бар.
Нарық дамыған сайын чип жасаушылар үшін бағаларды жоғары ұстау мүмкіндігі сақталады дейді Freedom Capital. Сонымен қатар, ЖЖ моделдерін оқытуға қажетті деректердің шектеулілігі, энергия мен есептеу ресурстарына жоғары сұраныс, білікті мамандардың жетіспеушілігі – бұл өнімдерді масштабтау мен енгізуге тежеуші факторлар болып қала бере береді.
Инвестицияға қызықты сегменттер
— Технология жеткізушілері: әртүрлі салаларда кең қолданылатын ЖЖ‑платформалар, модельдер мен құралдарды жасау компаниялары, оның ішінде ЖЖ‑чиптер мен бұлттық инфрақұрылым.
— Вертикалды шешімдер: ЖЖ‑ны нақты жұмыс міндеттерін шешу үшін арнаған компаниялар, мысалы, денсаулық сақтау немесе қаржы саласында қолданылатын шешімдер.
— ЖЖ‑қызметтер жеткізушілері: консалтинг және ЖЖ‑ның бұлттық платформалары, клиенттік база мен серіктестік желілері арқылы дамып келе жатқандар.
— Дамушы жобалар: генеративті ЖЖ саласындағы стартаптар, робототехникадағы компаниялар, озық ЖЖ технологияларын әзірлейтіндер.
Freedom Capital кіші және орта капитализациялы компаниялардың ішінен GitLab — бағдарламалық қамтамасыздандыру құралдарын әзірлейтін компания, C3.ai — ЖЖ‑бағдарламасы бар әзірлеуші, Pure Storage — корпоративтік деректерді сақтау жүйелерін өндіруші компанияларға назар аударады.
Ақылды денсаулық сақтау: биотех пен медицина
Денсаулық пен ұзақ өмір сүру дәстүрлі сән‑салтанаттың заттық символдарының орнын басқан, деп жазады Healthcare Minutes. Физикалық энергия, эксклюзивті wellness рәсімдері, биомаркерлерді бақылау және жақсарту — енді дизайнер сөмкелер немесе люкс көліктерден гөрі табыс көзіне айналды.
Болжам бойынша 2035 жылға дейін денсаулық сақтау саласына әлемдік шығындар инновациялық емдеу тәсілдері мен денсаулық сақтауды цифрландыруға өсіп жатқан сұраныс арқасында $13 трлн-ға дейін жетуі мүмкін, дейді Freedom Capital.
Ғылыми инновациялардың орталығында нақты биотехнологиялар тұр. Ген инженериясы, молекулярлық биология және биоинформатика салаларындағы жетістіктер арқасында олар тез дамып келеді деп жазады Precedence Research. 2023 жылы биотехнологиялар нарығы шамамен $1,38 трлн бағаланып, 2033 жылға дейін шамамен $4,26 трлн‑ға жетеді деген болжам бар. Осы сектордың өсуінің негізгі факторлары — синтетикалық биология мен жекелендірілген (персонализацияланған) медицина салаларындағы жетістіктер. ЖЖ диагностикада, дәрілерді әзірлеуде, әкімшілік процестерді автоматтандыруда ерекше рөл атқарады.
Инвестиция құюға қызықты сегменттер
— Қолданбалы ЖЖ, ол АҚШ-та денсаулық сақтау саласындағы әкімшілік шығындарды азайту мүмкіндігіне ие.
— Жекелендірілген медицина: биөндіріс, имплантацияланатын тінділер мен мүшелер.
— Геномика және CRISPR (геномды редакциялау технологиясы) — генотерапия мен ауруларды алдын алудағы құралдар.
— Киілетін құрылғылар: созылмалы ауруларды бақылау мен емдеу режимін ұстануды жақсарту технологиялары.
— Телемедицина және цифрлық терапия: психикалық денсаулық және созылмалы аурулар үшін ЖЖ‑негізіндегі шешімдер. CRC Group деректеріне сәйкес телемедициналық пациентке қарау визиттері 2022 жылдың соңында барлық амбулаторлық визиттердің шамамен 10%-ын құрады, пандемияға дейін бұл көрсеткіш 1% болса, COVID‑19 кезеңінде 52%-ға жеткен. Бұл «жаңа норма» 2025 жылға дейін сақталды.
Freedom Capital ДНҚ‑ны оқуға маманданған Illumina, денсаулық сақтау шығындары мен жинақтарын шешуге қызмет көрсететін Health Equity, плазма жинау жүйелері, реагенттер мен бағдарламалық жасақтаманы өндіретін Haemonetics Corporation, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы техкомпания Tempus AI секілді компаниялардың акцияларына назар аударады.
Автоматизация және робототехника
ЖЖ‑ның дамуы адаммен де, басқа құрылғылармен де тікелей әрекеттесе алатын жартылай автономды жүйелердің даму негізін қалады. Нарықтағы басты салалар — робототехника, автономды көлік құралдары, дрондар және өнеркәсіптегі автоматизация. McKinsey есептеріне сәйкес 2030 жылға дейін ақылды құрылғылар (IoT технологиялары) жаһандық экономикаға $5,5 трлн‑нан $12,6 трлн‑ға дейін экономикалық әсер әкелуі мүмкін.
Инвестиция үшін қызықты сегменттер
— Өндірістік автоматизация — өндіруде және жеткізу тізбектерінде робототехника арқылы даму. Precedence Research болжамы бойынша, өндіріс пен басқару жүйелерінің автоматизациясы нарығы 2034 жылға қарай шамамен $569 млрд‑қа дейін өседі, CAGR 10%-дан жоғары.
— Автономды көлік құралдары. Dimension Market Research болжамы бойынша еркін жүргізілетін көліктер нарығы 2033 жылға қарай $337 млрд‑қа жетеді, болжамды CAGR шамамен 21%.
— «Ақылды» қоймалау: логистика мен қорларды басқару үшін ЖЖ‑негізіндегі шешімдер. SNS Insider Research бойынша, цифрлық логистика нарығы 2032 жылға қарай $160 млрд‑қа жетеді, CAGR шамамен 21%.
— Қызмет көрсету роботтары: MarketsandMarkets болжамы бойынша қызмет көрсету робототехникасы нарығы 2028 жылға қарай $85 млрд‑қа дейін өседі, қонақүй бизнесі, бөлшек сауда және денсаулық сақтау салаларында қолданылады. Retail саласындағы қызмет көрсету роботтарының нарығы 2030 жылға қарай $56 млрд‑қа дейін өседі (CAGR 34%) деп бағаланады.
Freedom Capital назар аударатын ойыншылар қатарында — аэропилотсыз құралдарды өндіруші AeroVironment, робототехника мен сынақ жабдықтарын жасап шығарушы Teradyne, жарықтандыру мен ғимараттарды басқару шешімдерін өндіруші Acuity Brands бар.
Энергетика
Freedom Capital көрсеткендей, бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ пен Еуроодақта, ЖЖ талаптары салдарынан энергияға деген қажеттілік өсуде. Халықаралық энергетикалық агенттіктің болжамы бойынша АҚШ‑та алдағы бес жылда деректер орталықтары энергия сұранысының өсуінің дерлік жартысын қамтамасыз етеді. МЭА деректеріне сүйенсек, әлемдік энергетика нарығы 2023 жылы $10 трлн болса, 2033 жылға қарай $14 трлн‑ға жетеді, деп жазады Freedom Capital.
Соңғы онжылдықта сұраныстың 40%-ы жаңғыртылатын көздер есебінен болды, ал қазба отынға деген қажеттілік үлесі төмендеп жатыр. Негізгі инновациялар — күн энергиясы, жел, кіші модульді атомдық реакторлар (КМАР), «жасыл сутегі» технологиялары, сондай‑ақ энергияны ұзақ мерзімде сақтау және желілерді оңтайландыру технологиялары.
Инвестиция құюға қызықты сегменттер
— Жаңғыртылатын энергия көздері.
— Атом саласындағы инновациялар: таза энергия саласында масштабталатын шешімдер үшін кіші модульді реакторлар.
— Энергия сақтау: аккумулятор батареялары технологиялары және желілерді масштабтау шешімдері.
— Өнеркәсіпке арналған энергетика: дәстүрлі салаларда шығарындыларды азайтуға бағытталған технологиялар.
Freedom Capital назарында — күн панельдерін өндіруші First Solar, шағын атом реакторларын дамытушы Oklo, сервер өндіруші Bloom Energy, күн панельдері үшін тұрақты ток (DC) жүйелерін өндіретін SolarEdge Technologies.
«Ақылды» ресурстар
«Ақылды ресурстар» ұғымы — технологиялық прогрестің одан рі дамуына негіз болатын, әрі табиғатқа теріс әсерді минимизациялауға көмектесетін сала, деп түсіндіреді Freedom Capital. «Ақылды ресурстар» экологияға жүктемені азайтуға, материалдарды тиімді пайдалануды арттыруға және тұрақты дамуды қолдауға ықпал етеді.
Әлем бойынша әлеуетті нарық McKinsey деректеріне сілтеме жасай отырып, $8 трлн‑нан асады деп бағаланады. Секторды қозғаушы күштер — миллениалдар мен Z ұрпағы — олар экологиялық таза өнімдерді таңдайды, жабық цикл экономикасы мен экологиялық материалдардың өсуіне ықпал етеді. Тағы бір өсу қозғалтқышы — шығарындылар мен қалдықтарды реттеу, сондай‑ақ берігі, икемді композиттер мен ЖЖ‑негізіндегі «ақылды» материалдардың дамуы.
Инвестиция құю үшін қызықты сегменттер
— Қайта өңдеу технологиялары: пластик, электрондық қалдықтар, тұрмыстық сулар және текстильді қайта өңдеудің озық жүйелері.
— «Ақылды» материалдар: биопластик, композит материалдар, биоотын, төмен көміртекті болат және құрылыс пен қаптамаға арналған табиғи талшықтар.
— Климаттық технологиялар: шығарындыларды азайту және климаттың өзгеруіне төзімділікті арттыруға арналған ЖЖ‑негізіндегі шешімдер.
— Жабық цикл экономикасы: әр түрлі салаларда ресурстарды қайта пайдалану мен оңтайландыруды қамтамасыз ететін платформалар.
Потенциалды өсу акцияларының қатарында — әлемдік су жабдықтау шешімдерін ұсынатын Pentair, қайта өңделген пластик пен ағаштан жасалған экологиялық композиттік палубалар өндіруші Trex Company, органикалық қалдықтарды биотопливо және жасыл энергия шикізатына қайта өңдейтін Darling Ingredients бар.
Өмір сапасы: өнімдер және сауықтыру
Бұл тренд тамақтану, сән және сау өмір салты саласындағы жаңа тұтынушылық таңдауылардың бірігуін көрсетеді: COVID‑19 пандемиясы адамдарды психикалық және физикалық денсаулық туралы көбірек ойлауға мәжбүр етті. Global Wellness Institute, Grand View Research пен McKinsey бағалаулары бойынша 2030 жылға қарай тамақтану, дизайн және денсаулық салаларындағы нарық көлемі шамамен $9 трлн болмақ, жыл сайын шамамен 6–8% өсім көрсетеді, деп жазады Freedom Capital.
Өсу драйверлері — әр түрлі ұрпақтардың денсаулық пен әл-ауқатқа қойған басымдықтары. Миллениалдар мен Z ұрпағы экологиялық таза және денсаулыққа пайдалы брендтерді көбірек бағалайды, сондай‑ақ тәжірибе мен әсерлерді тек заттық иеленуден жоғары қоятын болды. Қартаң ұрпақтарда (бумерлер мен X ұрпағы) барынша еркін қаржы бар, олар ұзақ өмір сүруге, жайлылыққа және денсаулықты ұстап тұруға бағытталған тауарлар мен қызметтерге сұраныс қалыптастырады, дейді Freedom Capital.
Инвестиция үшін қызықты сегменттер
— Бұқаралық бутиктер бренді: жекелендірілген киім мен сән тауарлары, тапсырыс бойынша өндірілетін. сондай‑ақ эко‑брендтер және кіріктірілген технологиялары бар «ақылды» маталар.
— Функционалды тамақтану: қоректік заттарға байытылған өнімдер.
— Жекелендірілген тамақтану: диета ұсыныстарды жасау үшін ЖЖ мен жеке денсаулық деректерін пайдаланатын бағдарламалар.
— Өсімдік белоктары: ет аналогтары ғана емес, теңіз өнімдерінің және сүт өнімдерінің өсімдік нұсқаларын өндірушілер.
— Микробиомға арналған өнімдер: адамның пайдалы микроорганизмдерін қолдауға бағытталған денсаулық және сұлулық өнімдері.
— Денсаулыққа арналған технологиялар: физикалық және психикалық денсаулық көрсеткіштерін бақылайтын қосымшалар мен гаджеттер.
— Сауықтыру туризмі: спа, ретриттер, детокс‑бағдарламалар секілді денсаулықты қолдауға бағытталған сапарларды ұйымдастыратын компаниялар.
Freedom Capital назарында — телемедицина платформасы мен онлайн‑аптека Hims & Hers Health, онлайн‑маркет Etsy, элиталық спорт құралдарын өндіруші Peloton, үйде тағам дайындау рецепттері бойынша азық‑түлік жинақтарын жеткізуші HelloFresh.
Ойын-сауық және ойындар
Сандық дәуірде өсіп келе жатқан жаңа тұтынушылар ұрпағы ойын‑сауық саласындағы таңдауларын өзгертуде: жастар спорт пен фитнеске, ерекше тәжірибеге қызығады. Енгізушілік әсері бар ойын‑сауыққа, сондай‑ақ интерактивті және инновациялық форматтарға қызығушылық өсуде.
Миллениалдар әсерленген тәжірибелерге ақша жұмсауға көбірек дайын, бұл саяхаттарға, концерттерге және шараларға үлкен шығындар қажеттігін арттырады. McKinsey зерттеуіне сәйкес 2030 жылға қарай ойын‑сауық (офлайн және цифрлық), ойындар және бос уақыт нарығы $1,8 трлн‑ға жетеді, жыл сайын 7–10% өсім көрсетеді.
Инвестиция салу үшін қызықты сегменттер
— Ойындар: мобильді ойындар және киберспорт.
— Стриминг платформалары: спорттық оқиғаларды тікелей трансляциялар және AR/VR технологияларын пайдалану арқылы көру.
— Иммерсивтік тәжірибе: фитнес, демалыс және ойын‑сауық үшін ЖЖ‑негізіндегі виртуалды симуляциялар.
— Премиум бос уақыт: авторлық саяхаттар және жастар аудиториясына бағытталған ерекше ойын‑сауық бағдарламалары.
Freedom Capital-дың ойынша болашағы бар компаниялар — букмекер DraftKings, казино операторы Boyd Gaming Corporation, спорттық киім‑машиналар өндіруші Columbia Sportswear және туристік онлайн‑платформа TripAdvisor.
Келешектің инфрақұрылымы
Инновациялар сенімді инфрақұрылымсыз мүмкін емес: «ақылды қалалар», деректер орталықтары және ғарыш технологиялары. Жаңа буын шешімдері — 5G және 6G, перифериялық есептеулер (edge computing), гипермасштабты деректер орталықтары — қалаларды және байланыс тәсілдерін өзгертуде. Урбанизация, деректер көлемінің өсуі және ғарышты игеру IoT (заттардың интернеті), бұлттық технологиялар және ғарыштық сервистерді болашақтың негізіне айналдырады.
Бүгінгі басты назар гипермасштабты деректер орталықтарына, сондай‑ақ IoT‑сенсорлар мен автоматтандыру жүйелері бар «ақылды қалаларға» және ғимараттарға аударылған. SmartDev-тың бағалауынша гипермасштабты деректер орталықтарының жаһандық нарығы 2029 жылға қарай $1,44 трлн‑ға жетуі мүмкін, ал перифериялық деректер орталықтары нарығы жыл сайын шамамен 10% өседі.
Инвестиция үшін қызықты сегменттер
— Гипермасштабты деректер орталықтары: ЖЖ мен бұлттық сервистердің өсіп келе жатқан жүктемелерін қолдау үшін.
— Ғарыштық экономика: спутниктік интернет, ғарыштық туризм және озық геоанализ.
— «Ақылды қалалар»: интернет негізіндегі қалалық ортаны басқару жүйелері.
Freedom Capital атап көрсететін компаниялар қатарында — ғарыш компаниясы Rocket Lab USA, инфрақұрылым нысандарын салушы MasTec, жоғары жылдамдықтағы байланыс үшін оптикалық шешімдер ұсынатын Lumentum Holdings.
Қауіпсіздік
Адамдар да, компаниялар да барлық жерде цифрлық процестерге — банкингтен сатып алуларға, қарым‑қатынас пен жеткізу тізбектерін басқаруға дейін сүйенеді. Сонымен қатар, киберқауіптер артуда, олардың бұзулары миллиардтаған доллар шығын келтіруі және беделді бүлдіруі мүмкін. IBM талдауы көрсеткендей, 2024 жылы бір дерек ағып шығу оқиғасынан орташа шығын әлемде $4,88 млн болған, бұл өткен жылмен салыстырғанда 10% көбірек. McKinsey-дің болжамы бойынша киберқауіпсіздік нарығының табысы жылына 8–12% өсу көрсетіп, 2040 жылға қарай $1,2 трлн‑ға дейін жетеді.
Инвестиция салу қызықты сегменттер
— ЖЖ‑ны киберқауіпсіздікте қолдану: нақты уақыттағы қауіптерді алдын алу және анықтау жүйелері.
— Блокчейн шешімдері: қаржы, жеткізу тізбектері және цифрлық идентификация үшін децентрализденген платформалар.
— «Нөлдік сенім» (zero‑trust) модельдері: қашықтықтан және гибридті жұмыста деректерді қорғау шешімдері.
— Кванттық криптография: кванттық компьютерлер пайда болған жағдайда деректерді қорғау үшін жаңа технология.
Freedom Capital назар аударған компаниялар — бұлт деректерін қорғаумен айналысатын Rubrik, киберқауіпсіздікпен бірге жұмыс істейтін Kratos Defense & Security Solutions және кванттық есептеулер саласына маманданған Quantum Computing.
Цифрлық қаржы
Цифрлық банкингтің өсім драйвері мобильді телефон болды: Freedom Capital сарапшыларының айтуынша, әсіресе миллениалдар мен Z ұрпағының арасында банк және инвестициялық қызметтерді смартфон арқылы пайдаланғысы келетін адамдар саны артып келеді.
BCG бағалауынша, 2025 жылы әлемдік финтех нарығының көлемі 320–460 миллиард доллар шамасында болады, ал жылдық өсімі 15–19% құрайды деп күтілуде. Осы қарқынмен нарық 2030–2034 жылдарға қарай 1,3–1,6 триллион долларға дейін жетуі мүмкін.
Freedom Capital сарапшыларының пікірінше әсіресе необанкинг — қолжетімді ұсыныстары бар сандық қаржылық платформалар қарқынды өсетін болады. Бұл сегменттің жылдық өсімі әсерлі 45% деңгейінде болады деп болжануда.
Мобильді банкинг пен төлем шешімдерінің ең үлкен өсу әлеуеті дамушы нарықтарда байқалады: банктік қосымшалар бұрын қаржы жүйесіне қол жеткізе алмаған адамдар үшін қаржылық қызметтерге жол ашып жатыр.
Инвестиция құю үшін қызықты сегменттер
— Онлайн несие платформалары: интернет‑ дүкендерге «қазір сатып ал, кейін төлe» (BNPL) қызметтерін енгізу, толық цифрлық микрофинанс банктері.
— Жеке қаржыны басқару қосымшалары: инвесторларға бағытталған, ЖЖ‑негізіндегі капиталды басқару сервистері.
— Криптомайнерлер: биткоин алу үшін деректер орталықтары мен сервер фермаларын басқаратындар.
— RegTech: заңдарға сәйкестікті қамтамасыз ету және алаяқтықты анықтау үшін ЖЖ‑негізіндегі шешімдер.
— DeFi платформалар: дәстүрлі банк жүйесіне балама ұсынатын орталықтандырылмаған қаржы қызметтері.
— Криптоактивтер: стейблкоиндер мен NFT‑ларды қолдануға мүмкіндік беретін платформалар.
Процестің әлеуетті бенефициарлары — тұтынушылық несие саласындағы финтех‑платформа Pagaya Technologies, төлем шешімдерін ұсынатын Flywire, криптовалюта майнерлері Riot Platforms және Marathon Digital Holdings.
