«Қорқыныш активі»: неге Ларри Финк биткоин туралы пікірін түбегейлі өзгертті?
Әлемдегі ең ірі инвесткомпания BlackRock-тың бас директоры Ларри Финк DealBook Summit шарасында қаржы нарықтарының цифрлы болашағы туралы пікірін айтты. Ол криптовалютаны толық жоққа шығарудан бастап биткоин-ETF іске қосуға дейінгі жолдан өтті. Қазір ол активтердің токенизациясы — болашақтың заңдылығы деп санайды. Бірақ ол АҚШ бұл салада тым баяу дамып, технологиялық көшбасшылықты дамушы елдерге беруі мүмкін деп алаңдайды. Oninvest оның негізгі ойларын жинақтады.
Жағымсыз пікірден ETF-қа дейін
2017 жылы мен криптовалютаны «ақша жуу индексі» — яғни алаяқтық деп айтқан едім. Бірақ қазір BlackRock-тың өз биткоин-ETF-ы бар (IBIT, 2024 жылдың қаңтарында іске қосылды).
Уақыт өтеді, ой да өзгереді. Пандемия кезінде бос уақыт көбейгенде, осы технологияны қолдайтындармен сөйлесе бастадым. «Мен нені түсінбей жүрмін?» деген сұрақты қойдым. 2021–2022 жылдары өз көзқарасымды қайта қарап, биткоиннің үлкен мүмкіндігі бар екенін көрдім.
Мен жыл сайын мыңдаған клиентпен, ел басшыларымен кездесемін, пікірталас жасаймын — сондықтан менің ойым тұрақты түрде өзгеріп тұрады. Бұл жағдай — менің көзқарасымның ашық түрде өзгергенінің нақты мысалы.
Баффетке қарама-қарсы ой
Уоррен Баффет пен Чарли Мангер биткоинді «у» деп атады және «ол нөлге дейін құлайды» деді. Бірақ мен қазір ондай сценарийге сенбеймін.
Мұнда психология маңызды: біз өстік, тәжірибеміз қалыптасты, оған сүйенеміз. Баффет пен Мангер АҚШ-тың абсолют үстем кезеңінде өмір сүрді. Доллар — бәрі. Ал қазір әлем өзгерді — бюджет тапшылығы өсіп жатыр, демократиялар жаңа шешім іздеуде. Осы ортада биткоин «цифрлы алтынға» айналды. Әсіресе белгісіздік кезеңінде.
Сондықтан алдыңғы буынға децентрализденген, интернетке негізделген жүйені қабылдау қиын.
Қорқыныш феномені
BlackRock басқаратын $13,5 трлн — бұл негізінен адамдардың үміті. Адам 30 жылға инвестиция жасаса — ол болашаққа сенгені.
Биткоин — қорқыныш активі. Қорқыныш азайғанда, оның бағасы да төмендейді. Мысалы, Қытаймен сауда келісімінен кейін биткоин құлады. Қазір Украина төңірегіндегі келіссөздер туралы айтылып жатыр — баға тағы төмендеді.
Адамдар биткоинді сатып алады, себебі:
— денсаулығы мен қауіпсіздігіне алаңдайды
— қаржылық тұрақсыздықтан қорқады
— активтердің инфляциядан құнсыздануынан сақтанғысы келеді.
IBIT іске қосылғаннан бері біз үш рет 20–25% түзетуді көрдік. Бұл активтің басқа нарықтармен байланысы әлсіз екенін көрсетеді.
Биткоин — сақтандыру ма?
Егер адам биткоинді $125 мыңнан сатып алып, қазір ол $90 мың болса — бұл сақтандыру емес, спекуляция. Бұл — өте құбылмалы актив. Мұндай сауда жасау үшін нарықты мінсіз сезіну керек — ал көп адамға бұл қиын.
Ал егер оны сақтандыру ретінде қарасаңыз — онда ол портфельге терең әсер етеді.
Тағы бір мәселе — биткоин нарығында әлі де көп қарыз ақша бар. Сол себепті құбылмалылық жоғары.
Біз шамамен елдік қорлардың да позиция жинап жатқанын көреміз. Олар асықпай сатып алады: $120 мың, $100 мың, $80 мың деңгейлерде. Бұл ұзақ мерзімге арналған стратегия.
Қаржы жүйесін мәңгі өзгертетін нәрсе
Қазір әлем жасанды интеллектті талқылап жатыр. Бірақ қаржы индустриясының цифрлануы және инвестицияға қолжетімділікті арттыру мәселесі аз айтылып жүр.
Бүгінде қаржы жүйесінде тым көп делдал бар. Операциялар баяу, артық шығын көп. Егер әр активті токенизациялауға мүмкіндік болса — акциядан жылжымайтын мүлікке дейін — бұл шығындарды азайтып, капитал айналымын жеңілдетер еді.
Қазір әлемде цифрлы әмияндарда $4,1 трлн тұр — көбіне стейблкоиндер. Бұл ақшаны инвестицияға айналдыру үшін адамдар банктерге оралуға мәжбүр — комиссиялар, аударымдар, рәсімдер…
Токенизация — осының бәрін алып тастайтын технология.
Бірақ АҚШ Индия мен Бразилиядан артта қалып жатыр. Ал бұл елдер валюталарын толық цифрлады.
Егер біз тез әрекет етпесек, олар бізден озып кетеді.
ЖИ-құбылыс
Үлкен технологиялық компаниялардың басшыларымен сөйлестім. Олар бір нәрсеге сенімді: компьютерлік қуат жетіспейді.
Сұраныс орасан. Жетістіктер де, күйреулер де болады. Біз K-тәрізді экономиканың алдында тұрмыз — мұнда кейбіреулер қатты өседі, ал басқалары артта қалады.
