MAGA компаниялары: өсім әлеуеті бар ма?
АҚШ президенті Дональд Трамптың екінші мерзімінің алғашқы тоғыз айы елде жаңа инвестициялық циклдің басталуына түрткі болды. Негізгі назар – жасанды интеллект инфрақұрылымы, қорғаныс, энергетика және стратегиялық маңызды минералдарға бағытталды. Нәтижесінде нарықта бір топ компания ерекшеленіп, оларды бейресми түрде «MAGA акциялары» деп атай бастады. Freedom Finance Global талдау бөлімінің директоры Вадим Меркуловтың пікірінше 2025 жылы акциялардағы айтарлықтай өсімдерге қарамастан, нарық әлі де негізгі құрылымдық драйверлерді толық бағаламаған.
Бұлттық технологиялар мен жасанды интеллектке инвестициялар
Stargate жобасы – Трамптың екінші мерзіміндегі ең ірі инвестициялық бастама. Оның мақсаты – АҚШ-та жасанды интеллект инфрақұрылымын дамыту. Жобаның құны – 500 млрд доллар. Негізгі қатысушылар: SoftBank (9984.T), OpenAI және Oracle (ORCL).
Financial Times-тың мәліметінше Oracle 400 000 дана Nvidia GB200 чипін сатып алу үшін 40 млрд доллар инвестиция салуға келісті. Бұл компанияға ЖИ технологиясы үшін ең озық жабдыққа эксклюзивті қолжетімділік береді. Сонымен қатар Oracle және Stargate жобасының басқа қатысушылары Техаста қуаттылығы 1,2 гигаватт болатын деректер орталығын салып жатыр және Абу-Дабиде 5 гигаватт қуатқа дейін ұлғайтылатын нысан салуды жоспарлауда.
Oracle 2026 қаржы жылын аралас нәтижемен бастады, бірақ ең бастысы – компанияның болашақ тапсырыстар портфелі (RPO) жылдық 359% өсіп, 455 млрд долларға жетті. Бұл – OpenAI, xAI, Meta, NVIDIA, AMD сынды технологиялық алпауыттармен жасалған көпмиллиардтық келісімдердің нәтижесі. Компания жақын айларда бұл көрсеткішті 500 млрд доллардан асыруды жоспарлайды және келесі айда инвесторлар күнінде өсу жоспарын толық жариялайтынын айтты. Сонымен қатар AWS, Azure және Google Cloud-пен мультибұлттық интеграциялар бойынша табыс 1529% өсім көрсетті.
Дәстүрлі бағдарламалық жасақтама секторы тежелсе де, Oracle-дың бұлттық бизнесі (IaaS + SaaS) жылдам өсіп келеді. Операциялық маржа нарық күткен деңгейден жоғары болды. Сарапшылардың пікірінше бұл компания акциялары үшін ұзақмерзімді өсім драйверіне айналады. Компанияның бас директоры Ларри Эллисонның Трамп әкімшілігімен өте жақсы қарым-қатынасы бар, сондықтан алдағы 2–3 жылда Oracle мемлекеттік жобаларда артықшылыққа ие болуы мүмкін.
Қорғаныс және ұлттық қауіпсіздік
2025 жылғы шілдеде Трамп «One Big Beautiful Bill Act» заңына қол қойып, қорғаныс шығындарын 2026 қаржылық жылға $1 трлн-нан астамға ұлғайтты. Бұл Пентагон сұраған сомадан $156,2 млрд артық. Трамптың зымыранға қарсы қорғаныс жобасы «Алтын күмбез» үшін, деп хабарлағандай, Council on Foreign Relations (CFR) талдау орталығы, үкімет $12,8 млрд бөледі, сондай-ақ «автономды жүйелерге, ядролық арсеналды жаңартуға және ғарыш бастамаларына ондаған миллиардтар» қарастырылған. АҚШ Конгресінің кітапханасының зерттеу ресурсы EveryCRSReport жазғандай, кешенді әуе және зымыранға қарсы қорғанысқа $24,4 млрд бөлінген.
Әскери шығындардың өсуі стандартты рұқсат беру процесінен тыс қаржыландырылған, бұл инвестициялар тұрақты бола ма деген белгісіздік тудырады. Сондықтан рекордтық шығындарға қарамастан, қорғаныс мердігерлерінің бағалауы сәл шектеулі қалып отыр. Бұрынғы әкімшіліктің 2020–2024 жылдар аралығында бес ірі мердігер — Lockheed Martin, General Dynamics, Northrop Grumman, RTX және Boeing — Пентагонның дискрециялық, яғни икемді қорғаныс келісімдерінің 54%-ын алған. Қазір олар жаңа келісімшарттар алу үшін ең тиімді позицияда, себебі өндіріс жүйеленген және сатып алу графиктері жеделдетілген. Бұл қаржылық көрсеткіштерге және акция бағасына әсер етеді.
Энергетикалық тәуелсіздік және пайдалы қазбалар
Трамп әкімшілігінің «Unleashing American Energy» атқарушы бұйрығы федералдық жерлерді ашу арқылы мұнай және газ өндіруді кеңейтуді басты мақсат етеді — соның ішінде Арктикалық ұлттық қорық, гидроразрывты дамыту және Мексика шығанағы мен Атлантикадағы теңіз қазбасы. Реттеуді азайту әрекеттеріне метан шығарылым ережелерін жеңілдету және рұқсат алу процестерін қарапайымдату кіреді.
Саяси қолдауларға қарамастан, энергетикалық компаниялар инвесторлардың скептицизміне тап болады — артық өндіру бағалардың құбылуына себеп болуы мүмкін. Дегенмен АҚШ сұйылтылған табиғи газды экспорттай отырып, Ресей энергиясына балама іздейтін Еуропа мен Азия үшін негізгі жеткізуші болуы мүмкін. Пайда алушылар қатарында:
Occidental Petroleum — салық жеңілдіктері мен мемлекеттік жерлердегі жаңа жобаларға қол жеткізу секілді ірі преференциялар алды;
Energy Transfer Partners — СПГ экспорт жобаларын кеңейтуден басты пайда алушы, шектеулер жойылған және рұқсаттар жылдам берілуде, бұл компанияның кірісін арттыруда;
АҚШ-тың екі ірі компаниясы — Chevron және ExxonMobil, америкалық және экспорттық жобаларға белсенді қатысып, мемлекеттік жерлердегі өндіруден айтарлықтай төлемдерді қысқарту мүмкіндігіне ие.
Бұл тізім консервативті инвесторларға қолайлы, олар жоғары дивиденд түрінде тұрақты ақша ағымын күтеді.
Минералдар және сирек кездесетін металдар
2025 жылғы қазан айында Трамп пен Қытай арасындағы сирек кездесетін элементтерге қатысты шиеленіс — электроника, көлік құралдары және жартылай өткізгіштер үшін маңызды — нарықта бір күнде $2 трлн шығынға әкелді және жаһандық жеткізу тізбектерінің осал екенін көрсетті.
MP Materials Калифорниядағы Mountain Pass шахтасын басқарады. Қазір бұл АҚШ-тағы жалғыз активті сирек кездесетін элементтер шахтасы — онда жоғары технологиялық салаларға қажетті неодим және празеодим өндіріледі. Компанияның Қорғаныс министрлігі және Apple-мен серіктестігі бар. Бұл саладағы көшбасшы және АҚШ ұлттық қауіпсіздігі үшін стратегиялық орын алады. Сонымен қатар, президент әкімшілігі атап көрсететін жаңа жобалар бар — Lithium Americas Corp. мемлекеттік акционерді тартып, литийді игеру үшін рұқсат алу жағынан жақсы сигнал берді.
Сирек кездесетін элементтер компанияларының акциялары 2025 жылғы қазан ортасында АҚШ пен Қытай арасындағы шиеленіс әсерінен өсті, бірақ жобалардың басым бөлігі өндірістік емес кезеңде, мерзімі белгісіз күйде. Нарық іске асыру тәуекелдері мен капиталоемділікті есепке алады, сондықтан нақты мақсаттар орындалған кезде мұндай компаниялардың капитализациясында айтарлықтай секірістер көрінеді.
Америкаға оралу
Ірі міндеттемелерге Apple компаниясының АҚШ-та өндіріс пен жұмыс күшін оқытуға $600 млрд инвестициясы, Micron Technology-дің жаңа аймақтардағы алдыңғы қатарлы жад чиптерін өндіруге $200 млрд кеңеюі (Айдахо және Вирджиния), IBM компаниясының бес жыл ішінде $150 млрд инвестициясы кіреді. TSMC АҚШ-тағы жартылай өткізгіш өндірісті кеңейтуде.
Kearney ресшоринг индексі — американдық компаниялардың өндірісті Азия елдерінен АҚШ-қа қаншалықты белсенді қайтаруын өлшейді — шын мәнінде Трамп кезінде теріс мәнге түсті. Бұған дейін, 2022 жылы АҚШ-тағы өңдеуші өнеркәсіптің ішкі өндірісі аз еңбек ақысы бар 14 азиялық елден импорттан жылдам өскен.
2025 жылғы сәуірде CNBC Supply Chain Survey сауалнамасы бойынша компаниялардың 57%-ы шығындарды басты кедергі деп атаған — ішкі жеткізу тізбектері қазіргі шығындардың кем дегенде екі есесіне шығын болатынын бағалайды. Бас директорлардың 81%-ы жеткізу тізбектерін жақындатуды жоспарлап отыр, бірақ тек 2%-ы ресшоринг жоспарларын аяқтаған. Reshoring Initiative фармацевтика және автомобиль өндірісіндегі миллиардтаған долларлық 20–30 ірі хабарландыруды бақылайды, бірақ компаниялар тарифтік турбулентті жағдайға байланысты шешімдерді кейінге қалдырады.
Менің пікірімше, ресшорингті сәтті жүзеге асырған компаниялар локалды нарықта елеулі бәсекелестік артықшылыққа ие болады, бірақ нарықтық скептицизм бағаларды төмендетіп ұстап тұр, бұл әлі өсіруге қатыспаған инвесторларға мүмкіндік береді.
2025 жылғы қаңтардан 18 қазанға дейін S&P 500 индексі 13,3%-ға өсті, бірақ елеулі құбылмалылықты көрсетті. Инвестициялық банктер мен рейтингтік агенттіктер: уәделер үлкен болғанымен, нақты инвестициялар мен экономикалық өсім әлі айтарлықтай өзгермеген — жалпы көрініс ұқсас, деген пікірде. Нарықтар айтарлықтай нәтижелерді күтеді, содан кейін ғана акцияларды қайта бағалайды, бұл өсіру мүмкіндігін қалдырады. Сондықтан капиталға арналған (шетелдік және ішкі инвестициялардан $10 трлн-нан астам жарияланған), саяси қолдау және тұрақты нарықтық скептицизмнің үйлесімі MAGA саяси приоритеттерін сәтті жүзеге асыратын компаниялар үшін асимметриялық тәуекел-пайда профилін қалыптастырады.
