Неміс гамбиті: Mercedes-Benz Қытайдағы сатылым көлемінен неге бас тартуға дайын?
Мюнхендегі (IAA) көлік салонын автокөлік әуесқойлары екі премьера үшін — BMW IX3 пен Mercedes-Benz GLC электромобильдері үшін күткен болатын. Жаңа модельдердің таныстырылым өтті, бірақ ең есте қалғаны — Mercedes-Benz концернінің басшысы Ола Кэллениустың бағдарламалық пікірлері болды. GLC-ді таныстырған ол тіпті еуропалық автосалонда тұрып, Қытайдағы сатылымдар жайлы ойлайтынын жасырмады: сатылым көлемі төмен болса да, маржиналдылық сақталуы тиіс. Жаңа модельдің табысы компанияның электромобильдер мен гибридтер сегментіндегі жаңа стратегиясын айқындайды: Қытайда сәтті болған өнім басқа аймақтарда да ақша әкеледі.
Кедендік баждар мен жеңілдіктер
Жаңалықтарды таныстырғанда Кэллениус компаниясының 2025 жылы сатылым өсімімен мақтана алмайтынын білді. Биылғы II тоқсанда Mercedes-Benz жеңіл көліктер бөлімшесі 453,7 мың көлік сатты — бұл өткен жылдың II тоқсанымен салыстырғанда 8,7%-ға аз. Алғашқы жартыжылдықтағы көрсеткіш — 899,97 мың көлік (минус 6,2%). Сатылымдардың 40%-дан астамы Азияға тиесілі. Жартыжылдықтағы жеңіл модельдерден түскен табыс €48,4 млрд болды, бұл былтырғыдан 8,5%-ға төмен. Тиімділік (RoS) II тоқсанда — 5,1%, ал 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында — 6,2%.
Бірақ бұл көрсеткіш өспейді. АҚШ-тағы импорттық кедендік баждарға байланысты Mercedes-Benz жылдық RoS болжамын 4-6%-ға дейін төмендетті. Иә, компанияның АҚШ-та құрастыру зауыты бар, бірақ Солтүстік Америка нарығына арналған кейбір модельдер Мексикада шығарылады.
Қытайда болса, жергілікті өндірушілердің «баға соғысы» сатылым өсімін шектеп тұр: олар қандай жағдай болмасын ішкі нарықтағы үлесін арттыруға тырысуда. II тоқсанда Қытайдағы Mercedes-Benz сатылымы 19%-ға төмендеп, 140,4 мың көлікке түсті. Алайда бұл жерде Штутгарт өндірушісіне күтпеген жерден ұлттық реттеушілер көмекке келді.
2025 жылдың 31 мамырында Қытай өнеркәсіп министрлігі автокомпанияларды «қатігез жеңілдіктер жарысын» тоқтатуға шақырды. Шілдеде ҚХР Мемлекеттік кеңесі «иррационалды бәсекелестікті» тежеу үшін бағаларды қадағалауға, жеткізушілермен есеп айырысуды бақылауға уәде берді және өзіндік құннан төмен бағада сатуға заңмен тыйым салды. Себебі тұрақты жеңілдіктер зауыттар мен дилерлердің пайдасын азайтып, жеткізушілердің қарызын өсіріп, бәсекені өлтіреді.
Осы жағдайда Mercedes-Benz Қытай билігінің «ішкі бағытына» сәйкес көлем үшін жарыстан шығатынын ашық мәлімдеді. Компания пайдаға басымдық беріп, модельдерді жергілікті және жаһандық талғамға қарай жаңартып, премиум сегментке сүйенеді. «Бұл автомобиль (жаңа e-GLC) Қытайдағы Mercedes клиенттерінің күтулеріне толық сай келеді», — деді Кэллениус ЕО-дағы еуропалық журналистерге қарата.
Неге Қытай маңызды
Пекин мен Шанхайдағы дилерлердің маржасы Штутгарттағы топ-менеджерлер үшін аса маңызды. Себебі Қытай — Mercedes-Benz үшін ең ірі жеке нарық.
2024 жылы Қытайда 683,6 мың Mercedes жеңіл көлігі сатылды. Ал бүкіл әлем бойынша сатылым 1,983 млн болды. 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында қытайлықтар 293,2 мың көлікті сатып алды (жалпы сатылым шамамен 900 мың). Яғни Mercedes конвейерінен шыққан әр үшінші көлік — Қытай үшін.
Бұдан да маңыздысы, Қытай — әлемдегі электромобильдердің ең ірі нарығы. 2025 жылдың тамызында электромобильдер мен гибридтердің сатылымы жылдық мәнде 7,5%-ға өсіп, шамамен 1,1 млн-ға жетті. Бұл — бөлшек нарықтың 54,6%-ы. Алты ай қатарынан дәстүрлі ДВС-сіз машиналар басымдыққа ие болып отыр.
Электромобиль нарығында табысқа жету үшін екі шарт қажет: өндіріс шығынын бақылау және функционал мен интерфейсті үнемі жақсарту.
Премиум әсерін қалыптастыру тек салонның былғарымен қапталуы немесе ерекше түспен шектелмейді. Ол сонымен қатар навигацияның ыңғайлылығы, бағдарламалық қамтамасыз етудің жылдам жаңаруы, жаңа функциялардың (мысалы, автопилот) пайда болуымен өлшенеді. Егер өнім телефондары нарығындағы iPhone секілді болса — әдемі әрі технологиялық, бағасы қымбат, бірақ тартымды — маржаны сақтауға болады.
Mercedes техникалық директоры Маркус Шефер IAA-да сөз сөйлеп, компанияның қытайлық электромобиль өндірушілерінен «қорықпайтынын» атап өтті. Дегенмен өндіріс құнын арзандатуды қытайлық инженерлермен бірлесіп жылдамдататынын айтты. Бұл командаға көптеген жергілікті мамандар кіреді.
Қытай плацдармы
Қытайдағы Mercedes серіктестік желісі BBAC (Beijing Benz Automotive Co.) бірлескен кәсіпорнына негізделген. Бұл жоба — Mercedes-Benz пен мемлекеттік BAIC арасындағы серіктестік. Мұнда негізгі модельдер, қозғалтқыштар мен батарея жүйелері жергілікті өндірісте шығарылады. Бұл шығындарды азайтып, логистиканы жеңілдетіп, «қытайлық» нұсқаларды тезірек нарыққа шығаруға мүмкіндік береді.
BAIC — сонымен қатар Mercedes-Benz Group акционері (9,98% үлеске ие).
Бағдарламалық жасақтама мен клиенттік тәжірибе үшін Tencent жауап береді. Оның бұлтты және контенттік сервистері MB.OS/ADAS цифрлық архитектурасына енгізілген. Соның арқасында навигация, карталар, ойын-сауық қызметтері қытайлық жүргізушілердің әдетіне сай келеді.
Электрификация бойынша Mercedes-Benz Қытайда CATL компаниясымен серіктес. CATL — электркөліктерге арналған жетекші аккумулятор өндірушісі.
Сонымен қатар, Geely-мен бірлескен кәсіпорын бар. Geely — Қытайдағы BYD-дан кейінгі екінші ірі электромобиль және гибрид өндірушісі. Олар Қытайда Smart брендін дамыту үшін әріптес болып отыр. Бұл серіктестік Штутгарт өндірушісі үшін құрастыру алаңы әрі өткізу арнасы қызметін атқарады.
Мұндай альянстар тарихи түрде қалыптасқан, бірақ қазір Mercedes-ке электромобиль желісін Қытайда және басқа нарықтарда кеңейтуге мүмкіндік беріп отыр.
Бұл саясаттың бір бөлігі — Еуропадағы реттеушілерге жауап. Өйткені ЕО электромобильдерді әзірлеу және сату үшін Қытай немесе АҚШ сияқты қолайлы жағдай жасай алмады.
Екі жыл бұрын, 2023 жылдың 13 қыркүйегінде, Мюнхен автосалонынан кейін Еурокомиссия төрайымы Урсула фон дер Ляйен «Одақ жағдайы» баяндамасында: «Әлемдік нарық арзан қытайлық электромобильдерге толы. Олардың бағасы мемлекет субсидияларының арқасында жасанды түрде төмендетілген», — деп, қытайлық EV-ге қарсы антидемпингтік тергеу бастаған еді.
2025 жылы ірі еуропалық автопроизводитель керісінше Қытайдағы табыстар мен модельдерге назар аударатынын айтты. Қорғаныш шараларын талап етудің орнына — нарыққа бейімделу жолын таңдады.
Қытайдағы бәсекелестерге қарау
Инвесторлар үшін техникалық жаңа модельдерден гөрі компаниялардың нарықтық стратегиясы қызығырақ. Mercedes-Benz-ке премиум сегментке сүйену және маржаны сақтау — болашақта Қытай бәсекелестеріне басқа нарықтарда жеңілмеу үшін қажет.
Мысалы, JPMorgan 2026 жылды Қытайдағы ең ірі электромобиль және гибрид өндірушісі BYD үшін «стратегиялық бетбұрыс нүктесі» деп атайды. Алдағы жылы Қытайдан тыс төрт зауыт толық іске қосылады. Таиланд, Индонезия, Венгрия, Бразилия және Түркиядағы өндіріс алаңдары толық қуатқа шығады. Бұл компанияға сатылым табысын 50%-ға дейін Қытайдан тыс нарықтан алуға мүмкіндік береді. Яғни, BYD жаһандық ойыншыға — Toyota Motor Co. деңгейіне көтеріледі.
Осыны ескерсек, Mercedes-Benz басшысының сөзі компания үшін жаңа даму формуласын айқындайды: Қытайдағы бизнесті сақтау — Азиядан тыс нарықтарды да қорғау мен кеңейтудің кепілі.
