Онлайн: Иран Израильге жауап берді. Акциялар құлдырап, Brent 8%-ға қымбаттады

АҚШ-тың негізгі қор индекстері Израиль мен Иран арасындағы шиеленістің күшеюінен кейін төмендеді. Ал алтын өндіруші, энергетикалық және қорғаныс саласындағы компаниялар өсім көрсетті. Бұған инвесторлардың қауіпсіз активтерге бет бұруы, Ормуз бұғазы арқылы мұнай тасымалдау қауіптері және әскери шығындардың артуы туралы болжамдар себеп болды.

Жұма, 13 маусымға қараған түні Израиль әскері Ирандағы ядролық инфрақұрылым мен негізгі әскери нысандарға соққы жасады. Иран алдымен дрондармен жауап беріп, оларды Израиль әуе күштері ел шекарасынан тыс жерде атып түсірді, ал кешке қарай зымыранмен шабуыл жасады. Таяу Шығыстағы жағдай және халықаралық нарықтардың реакциясы туралы Oninvest онлайн түрде хабарлап отыр.

21:00 CET

Иран Израильге зымыран ұшырғаннан кейін қор индекстері ішкі сауда күні ішінде жаңа минимумға дейін құлдырады. S&P 500 индексі 1,3%-ға төмендеп, 6 маусымнан бергі ең төменгі деңгейге жетті. Dow Jones шамамен 2%-ға, Nasdaq Composite 1,2%-ға төмендеді. Brent маркалы мұнай фьючерстері шамамен 8%-ға қымбаттады. Доллар мен алтын да қымбаттады, бірақ әзірге сессиядағы шекті деңгейіне жеткен жоқ. Израиль әскері шабуыл жалғасып жатқанын және әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйесінің жарылыстары естіліп жатқанын хабарлады. Bloomberg мәліметінше, Иран зымырандары Израильдің «Темір күмбез» жүйесін бұза алды ма, әзірге белгісіз.

20:40 CET

Иран Израильге зымыран ұшырды. Израиль Қорғаныс армиясының (ЦАХАЛ) хабарлауынша, бүкіл ел атқылауға ұшырап жатыр. Елде әуе шабуылына қарсы жүйелер іске қосылды, халыққа үйде қалуға нұсқау берілді. Бұл зымырандар Израильдің Ирандағы ядролық нысандарға жасаған әуе шабуылдарына жауап ретінде ұшырылған. ЦАХАЛ дерегінше, Израиль бұл шабуыл кезінде 200-ден астам нысанға соққы жасаған. Иранның жоғары басшысы Bloomberg-ке берген мәлімдемесінде «Израиль соғыс бастады. Ол жазасыз қалмайды» деп мәлімдеді. Ол қатал әрекет етіп, елге жасалған шабуыл үшін кек қайтаруға уәде берді. Шабуыл кезінде Иранның аға генералдары қаза тапқан, сондай-ақ маңызды ядролық нысандарға соққы жасалған.

18:20 CET

Иран қарулы күштерінің элиталық құрылымы — Ислам революциясы сақшылар корпусының жаңа қолбасшысы Мұхаммед Пакпур Израильге «тозақтың қақпасын ашуға» уәде берді, деп хабарлайды Иранның Fars ақпарат агенттігі. Бұған дейін бұл корпусты басқарған Хусейн Салами Израиль соққысының салдарынан қаза тапты. BBC жазуынша, мамыр айында Салами де Иранға шабуыл жасалса, «тозақ қақпасын ашамыз» деп сес көрсеткен.

17:20 CET

Дональд Трамп әкімшілігі Иранмен жексенбіге жоспарланған ядролық бағдарлама бойынша келіссөздерді әлі де өткізуді қалайды, деп хабарлады Bloomberg News аты аталмаған америкалық шенеунікке сілтеме жасап. Келіссөздер Израиль соққысынан кейін қауіп астында қалды. Трамп жұма күні Вашингтонның бұл шабуылдардан алдын ала хабардар болғанын мойындады.

Трамп NBC News арнасына берген сұхбатында Иран ядролық келісімге қол қою мүмкіндігін жіберіп алды, бірақ болашақта тағы бір мүмкіндікке ие болуы мүмкін екенін айтты, деп хабарлайды Reuters.

16:50 CET

Израиль шабуылы алтын бағасында жаңа қауіп премиясының өсуіне себеп болуы мүмкін. Bloomberg Intelligence-тің металл және кен өндірісі жөніндегі сарапшысы Грант Спорренің айтуынша, алтын бағасы 3600 доллардан асып түсуі ықтимал. Қазіргі рекордтық баға — 3500,1 доллар, бұл болжамнан шамамен 3%-ға төмен.

16:30 CET

Жұма күні Еуропа мен АҚШ-тағы қорғаныс компанияларының, сондай-ақ мұнай және алтын өндіруші компаниялардың акциялары қымбаттады. Ал туризм саласындағы компаниялардың бағалы қағаздары бірнеше пайызға арзандады. Бұған жаһандық туризмге төнген қауіп пен мұнай бағасының өсуі себеп болды.

15:30 CET
АҚШ қор индекстері сауда сессиясының ашылуында төмендеді: кең ауқымды S&P 500 индексі 0,6%-ға, технологиялық Nasdaq Composite — 0,7%-ға, ал өнеркәсіптік Dow Jones — 1%-ға төмендеді, деп хабарлайды CNBC.

15:10 CET
Израиль мен Иран арасындағы шиеленістің мұнай нарығына әсер етіп жатқанын көрсететін тағы бір белгі — опциондар нарығындағы белсенділік, деп жазады Bloomberg. Жұма, 13 маусым таңында Brent және америкалық West Texas Intermediate маркаларына «аюлы» емес, керісінше, «бұқа» бағытын көрсететін опциондар саудасы күрт өсті.

Осы аптада Brent маркасына $85 бағасымен қыркүйектік опциондарға 70 мыңға жуық келісім жасалды. Салыстыру үшін: өткен аптада осындай мәмілелер саны небәрі 5,5 мың болған.

Екі мұнай түрі үшін де құбылмалылық күрт артты. Бұндай жағдай ең соңғы рет  2022 жылдың наурызында — Ресей мен Украина арасындағы соғыс басталған кезде болды.

14:55 CET
Туризм мен көлік саласындағы акциялар қысымға ұшырады:

— Carnival, Norwegian Cruise Line және Royal Caribbean Cruises круиздік компанияларының акциялары премаркетте сәйкесінше 5,9%, 4,7% және 4%-ға арзандады. Инвесторлар қауіп-қатердің артуы туристерді шошытуы мүмкін деп қауіптенуде, ал мұнай бағасының күрт өсуі табысқа кері әсер етеді, деп жазады CNBC.

— Әуе компанияларының акциялары арзандауда. United Airlines, Delta Air Lines және American Airlines рейстерді тоқтатуға немесе бағыттарын өзгертуге мәжбүр болды. Олардың акциялары таңғы саудада 5%-дан астамға төмендеді.

— Қонақүй және курорт компанияларының акциялары да арзандады. Hilton Worldwide 2%, ал Marriott 1,7%-ға төмендеді. Бұл израильдік соққылардан кейін сапарларға деген сұраныс азаюы мүмкін деген трейдерлік бағалауға байланысты.

14:45 CET
АҚШ индекс фьючерстері құлдырап жатса да, кейбір акциялар премаркетте өсті:

— Мұнай бағасының күрт өсуі аясында энергетикалық компаниялардың акциялары көтерілді. Нью-Йорктегі таңғы саудада Chevron акциялары 2,7%-ға, Exxon Mobil — 3%-ға, ConocoPhillips — 4,5%-дан жоғары, EOG Resources — 4,3%-ға өсті. Diamondback Energy акциялары 6%, ал Occidental Petroleum — 5%-ға көтерілді.

— Алтын бағасының өсуіне байланысты алтын өндіруші компаниялардың акциялары да жоғарылады. Newmont және SSR Mining компанияларының қағаздары тиісінше 1,3% және 1,6%-ға қымбаттады.

— Әскери шығындардың артуына қатысты болжамдар қорғаныс саласындағы компаниялардың акцияларын қолдады. RTX Corporation және Lockheed Martin 3,5%-дан астамға, ал Northrop Grumman — 4%-ға өсті.

14:30 CET
АҚШ-тағы сауда сессиясының ашылуына бір сағат қалғанда S&P 500 және Dow Jones Industrial Average индекс фьючерстері шамамен 0,9%-ға төмендеп тұр. Nasdaq Composite фьючерстері — 1,1%-ға құлдырады. Russell 2000 индексінің фьючерстері 1,3%-ға түсті, бұл ішкі нарыққа бағытталған шағын капиталды компаниялардың айтарлықтай әлсірегенін көрсетеді, деп жазады Reuters.

14:15 CET
Израильдің ядролық бағдарлама мен зымыран арсеналына қарсы операциясы аяқталуға жақын емес, деп хабарлайды The Wall Street Journal жоғары лауазымды израильдік шенеунікке сілтеме жасап. Оның айтуынша кем дегенде 14 күн белсенді әрекеттер жоспарланған.

14:05 CET
Wall Street-тің «қорқыныш индексі» деп аталатын VIX нарықтық құбылмалылық индексі 10%-дан аса көтеріліп, 20 балдық психологиялық межеден өтті. Бұл әдетте жоғары белгісіздік кезеңін білдіреді.

13:55 CET
Jerusalem Post-тың хабарлауынша Израиль АҚШ әкімшілігімен операцияға қатысу туралы келіссөздер жүргізіп жатыр. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио шабуылдар Вашингтонмен «толық келісімде» жүзеге асырылды деді, бірақ АҚШ әскері тікелей қатыспаған.

13:05 CET
Иран мемлекеттік телеарнасы Натанздағы — елдегі ең ірі уран байыту орталығына — жаңа соққы жасалғанын хабарлады. Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху бұған дейін бірнеше күн бойы соққылар жалғасатынын айтқан еді.

Bloomberg-ке пікір білдірген израильдік әскер өкілі Иран зымыранмен жауап беріп, жаңа дрондар легін жіберуі мүмкін екенін мәлімдеді. Оның айтуынша Израильдің әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері жұмысын жалғастырып жатыр және ирандық дрондардың басым бөлігі жойылған.

12:50 CET
Израиль елдегі ең ірі Leviathan газ кен орнындағы өндіруді уақытша тоқтатуға бұйрық берді, деп хабарлайды Bloomberg. Chevron өңдеп жатқан бұл кен орын Израильмен қатар Иордания мен Мысырға да отын жеткізеді.

Кен орнының жұмысындағы үзіліс ұзаққа созылса, бұл жаһандық газ нарығына әсер етуі мүмкін. Мысыр ішкі сұранысты өтеу үшін сұйытылған табиғи газды белсенді түрде сатып алып отыр, сондықтан Израильден жеткізулер тоқтаса, бұл сұранысты одан әрі арттыруы мүмкін.

Осы жаңалық аясында Еуропадағы газ бағасы 6,6%-ға көтерілді.

12:16 CET
АҚШ президенті Дональд Трамп Truth Social желісінде Израиль мен Иран арасындағы шиеленіс арнайы мәлімдеме жасады: «Мен Иранға бірнеше рет келісімге келу мүмкіндігін бердім. Оларға анық әрі қатаң түрде: «Қолдарыңнан келгенше жасаңдар» деп айттым. Бірақ олар қанша тырысқанымен, ештеңе шықпады. Мен ескерткенмін — салдары олардың елестеткенінен де ауыр болады. Америкада — сөзсіз — әлемдегі ең қуатты әрі қауіпті әскери қару бар. Израильде де көп, әрі тағы да болады. Олар оны қолдана да біледі.

Батырсынған кейбір иран радикалдары өз тағдырларын білмеді. Енді олар — ӨЛІ. Және бұл тек бастамасы ғана. Қазірдің өзінде көп адам қаза тапты, көп ғимарат қирап қалды. Бірақ бәрін тоқтату әлі де кеш емес. Келесі соққылар бұдан да қатал болады. Иран келісімге келуі керек. Әйтпесе Иран империясы аталған елдің қалдығынан да ештеңе қалмайды. Қан төгуді доғарыңдар. БАРЫН ЖАСАҢДАР. Құдай жар болсын!»

12:03 CET
Халықаралық энергетикалық агенттік Израиль мен Иран арасындағы шиеленістің мұнай нарығына әсерін бақылап отыр, деп жазды МЭА басшысы Фатих Бироль X (Twitter) парақшасында. Оның айтуынша қазір мұнай жеткізілімдері жеткілікті, бірақ қажет болса, шаралар қабылданады. Агенттік 1,2 млрд баррельден астам шұғыл мұнай қорына ие.

11:50 CET
Times of India агенттігінің хабарлауынша Израиль Иран аумағына жаңа шабуылдар жасауда. Fars агенттігінің мәліметінше жарылыстар Иранның солтүстік-батысындағы Тебриз қаласы маңында естілген.

11:45 CET
Bloomberg-ке пікір білдірген сарапшылар Таяу Шығыстағы теңіз жолдарының қауіпсіздігіне байланысты алаңдаушылық білдіруде. Токионың Nippon Yusen, Mitsui OSK Lines және Kawasaki Kisen Kaisha сынды кеме тасымалдау компаниялары кемелеріне сақ болуды ұсынды. Бұл қадамды өзге операторлар да қайталайды деп болжануда.

Қауіптер фрахт бағаларын көтеріп, кейбір компания акцияларын өсірді. Азияда Cosco Shipping Holdings және China Merchants Energy Shipping акциялары өсті.

Oil Brokerage зерттеу бөлімінің жетекшісі Ануп Сингх: «Қауіп факторы фрахттық бағаға тікелей әсер етіп жатыр. Кемелер Парсы шығанағынан аулақ жүруге тырысады», — деді.

11:00 CET
Израиль Қорғаныс армиясы Иран жіберген дрондарға жауап беріп, елден тыс жерде атып түсіріп жатқанын мәлімдеді. Times of Israel дрондардың Израильге дейін жетпегенін хабарлады.

10:55 CET
АҚШ-та сауда сессиясы басталуына 4,5 сағат қалғанда фьючерстер төмен көрсеткіштер көрсетіп тұр. Nasdaq Composite индексі фьючерстері бірден 1,5%-ға төмендеді, дегенмен таңғы уақытпен салыстырғанда 0,3 пайыздық тармаққа көтерілді.

10:45 CET
Израиль Иранның ядролық инфрақұрылымына соққы беруді АҚШ пен Иран арасындағы алтыншы келіссөз раундының алдында жүзеге асырды. Бұл кездесу осы демалыста Оман елінде өтеді деп жоспарланған. Алайда бұл жоспардың әлі күшінде екендігі  расталған жоқ. Алдыңғы раундтан кейін Таяу Шығыс сарапшысы Никита Смагин Oninvest-ке тараптардың шешілмей отырған мәселелері туралы жазған еді. Оның айтуынша уран байытуға рұқсат беру және ядролық бағдарлама бейбіт мақсатта болатынына кепілдік.

10:25 CET
Еуропадағы табиғи газ бағасы бес аптадан астам уақыттағы ең күшті өсімді көрсетті — 5,7%-ға өсті. Ормуз бұғазы арқылы әлемдік мұнай жеткізілімі көлемінің шамамен төрттен бірі және Катардан шығатын бүкіл сұйытылған табиғи газ экспорты өтеді. Қазіргі уақытта бұл маршруттарға әсер етпегенімен, егер кемелер бұғазды айналып өтуді бастаса, кідірістер болуы мүмкін, деп жазады Bloomberg.

«Энергетикалық нарықтар үшін негізгі қауіп — ірі мұнай және газ жеткізушілері қатысатын кең ауқымды өңірлік эскалация», — деді Rabobank стратегы Флоренс Шмит. Оның айтуынша Катар, Оман және БАӘ бірге жылына шамамен 98 млн тонна көлемінде сұйытылған газ экспорттау қуатына ие, бұл әлемдік жеткізілімнің 18%-ын құрайды.

10:02 CET
Еуропалық нарықта ең көп құлдыраған акциялар — әуе акомпаниялары, соның ішінде IAG (British Airways иесі), EasyJet және Deutsche Lufthansa.

Әуе тасымалдаушылары қазір өңір арқылы өтетін рейстерді басқа бағытқа бұруда. Бейрут әуежайының мәліметінше Дубайда орналасқан Emirates пен FlyDubai жұма күні Ливанға және кері бағыттағы рейстерін тоқтатты. Израильдік El Al әуе компаниясы елден ұшып шығуларды тоқтатты.

9:45 CET
Сауда сессиясының басында еуропалық акциялар төмендеді. Жалпы еуропалық Stoxx 600 индексі 1%-ға түсіп, мұнай-газ секторынан басқа барлық секторлар теріс аймаққа өтті. Германияның DAX индексі 1,4%-ға, Францияның CAC 40 — 1,1%-ға құлдырады.

9:40 CET
Иран Қарулы күштері Бас штабы Израиль соққыларына жауап беру бойынша «ешқандай шектеу жоқ» екенін мәлімдеді.

Сонымен қатар ЦАХАЛ (Израиль Қорғаныс армиясы) елдің батысындағы Иранның әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелеріне «қуатты соққы» жасағанын хабарлап, соққы сәтінен бейнежазбаны жариялады. Мәлімдемеге сәйкес ондаған радарлар мен зениттік зымыран ұшыру қондырғылары жойылған.

9:25 CET «Шиеленіс жалғасқан жағдайда Ормуз бұғазы арқылы кемелердің қатынасы бұзылуы мүмкін», — деді ING Groep NV-дің Сингапурдағы шикізат нарығы стратегиясы бөлімінің басшысы Уоррен Паттерсон. — Бұл ең төтенше сценарий, бірақ ол күніне 14 млн баррель мұнай өтетін бұғаздың болашағын қатерге тігеді. Бұл жеткізілімдердің айтарлықтай бұзылуы мұнай бағасын бір баррель үшін $120-ға дейін көтеруі мүмкін».

Осы аптада JPMorgan Таяу Шығыста оқиғалардың ең нашар дамуы жағдайында мұнай бағасы $130-ға дейін көтерілуі мүмкін екенін ескерткен болатын.

9:05 CET
Израильдің Иранның ядролық бағдарламасына жасаған шабуылы нарықтарды тосыннан басып, дәстүрлі түрде қорғаныс активтері саналатын құралдардың бағасының өсуіне түрткі болды, деп жазады CNBC.

Жаңалықтар аймақтық қақтығыстың ушығуы мен кеңеюіне қатысты алаңдаушылық тудырды, — деп жазды Deutsche Bank стратегтері жұма күнгі таңғы шолуда. — Шабуылдың салдары жаһандық нарықтарға әсер етіп, бірқатар активтер класында тәуекелден күрт кетуге алып келді».

— Алтын бағасы екі айлық максимумға жақындады, кейінірек аздаған төмендеу болды. 8:42 CET уақытында спот-нарықтағы алтын бағасы 1,1%-ға өсіп, унциясы $3420,24 болды. Тамыз айындағы жеткізілімге арналған алтын фьючерстері 1,3%-ға көтеріліп, $3446-ға жетті.

— АҚШ-тың қазынашылық облигацияларының бағасы да көтерілді, бұл олардың кірістілігінің төмендеуіне әкелді. 30 жылдық, 10 жылдық және 2 жылдық трежерилер кірістілігі шамамен 3 базистік пунктке түсті. Алайда Bloomberg бұл өзгерістер жыл басынан бергі құбылмалылықпен салыстырғанда онша айтарлықтай емес екенін атап өтті.

— Дәстүрлі түрде қорғаныс валюталары саналатын үш негізгі валюта нығайды. АҚШ долларының негізгі валюталарға қатысты индексі 0,36%-ға өсті. Швейцариялық франк пен жапон иенасы жұма күні таңертең долларға қатысты нығайып, кейін қайтадан бұрынғы деңгейге оралды.

— Bloomberg криптовалюта нарығы «тыныш айлақ» мәртебесін ақтамағанын атап өтті.

8:55 CET
Times of Israel хабарлауынша Израильдің әскери-әуе күштерінің жойғыш ұшақтары Ираннан ұшырылған дрондарды атып түсіруге кіріскен. Әскер өкілі дрондарды ұстап қалу Израиль аумағынан тыс жерде жүріп жатқанын айтты. Алдын ала жойылмаған дрондар шамамен бір сағат ішінде Израильге жетуі мүмкін. Иорданияның мемлекеттік БАҚ-ы елдің әуе кеңістігін бұзған бірнеше дронды ұстап қалғанын хабарлады.

8:50 CET
Bloomberg атап өткендей, мұнай нарығынан кейін ең үлкен қозғалыс — бұл АҚШ-тың акциялар фьючерстерінің күрт төмендеуі. Бұл құлдырау әлемдік нарықтарға қарағанда айқынырақ болды. Агенттік мұны АҚШ-та «әлсіз қолдардың» — жақында ғана ұзын позиция ашып, тәуекел белгілері байқалған бойда оларды жапқандардың — көптігімен байланыстырады. Тағы бір нұсқа бойынша, америкалық инвесторлар Таяу Шығыстағы ірі қақтығыс пен оның жаһандық салдарын бағаларға енгізіп жатқан болуы мүмкін.

8:40 CET
CNBC келтірген Barclays сарапшыларының жұма күнгі жазбасына сәйкес, мұнай нарығы соңғы оқиғалардан алаңдаулы. Олар «ең нашар сценарий әлі де ағымдағы бағаларға толықтай енгізілмеген» және Израильге бұл шабуылдарда Сауд Арабиясы немесе басқа өңірлік ойыншылардың қолдау көрсеткен-көрсетпегені белгісіз екенін атап өтті.

Қазіргі уақытта Brent маркалы мұнай бағасы 7,4%-ға өсіп, баррель үшін $5,08, ал WTI бағасы 7,8%-ға артып, $5,3 болды.

8:25 CET
CNBC болжамынша, Таяу Шығыста шиеленістің артуы аясында еуропалық акциялар әлемдік нарықтармен бірге құлдырауы мүмкін. Stoxx 600 еуропалық индексіне арналған фьючерстер 1,2%-ға, Германияның DAX индексіне арналған фьючерстер — 1,7%-ға төмендеді. Бейсенбіде рекордтық деңгейде жабылған британдық FTSE 100 индексі де төмендеуі мүмкін: оған арналған фьючерстер 0,5%-ға түсті.

8:10 CET
Bloomberg-ке берген түсініктемесінде Westpac Banking бас экономисі Люси Эллис: «Кеден баждарына қатысты ең нашар сценарийлер кейінге шегерілгенімен, нарықтарда геосаяси белгісіздік жоғары болып отыр. Сонымен қатар мұнай бағасының өсуі арқылы қысқа мерзімді инфляциялық тәуекелдер де күшейіп жатыр», — деді. 

7:46 CET
Bloomberg хабарлауынша Израильдің Иранның ядролық нысандарына жасаған шабуылына жауап ретінде Тегеран 100 дрон ұшырған. Агенттік олардың Израильге жетуіне бірнеше сағат кетуі мүмкін екенін, әрі олар төмен биіктікте ұшатындықтан, мақсатына жете алмау ықтималдығы жоғары екенін жазады.