Пікір: Жасанды интеллект бумы мен дот-ком дәуірі. Олардың негізгі айырмашылықтары қандай?

Инвесторлар жасанды интеллект революциясынан пайда көретін компаниялардың жоғары бағалануы орынды ма деген сұраққа жауап іздеген сайын, қазіргі жағдай мен дотком көпіршігі арасындағы ұқсастықтар жиі талқыланып жатыр. TMT Investments PLC компаниясының құрылтайшыларының бірі Герман Каплун Facebook парақшасында осы екі кезеңді не ажырататыны туралы жазады. Oninvest оның пікірін толық және өзгеріссіз жариялайды.

***

Барлығы жасанды интеллектте дот-ком бумының қайталануын іздеп жүр.

Осы салыстырудың логикасы қарапайым: аспанға шарықтаған бағалаулар мен шындыққа жанаспайтын үміттер бізді 2000–2001 жылдардағы жағдайдың қайталануына апарады.

Дегенмен, айырмашылықтар да бар.

Сол кезде нарықты болашақ пайдаға деген үмітпен қаржыландырылған кешегі стартаптар үстемдік етті. Бүгінде жасанды интеллект жарысын әлемдегі ең ірі компаниялар басқарады, олар оннан жүздеген миллиард доллар табыс тауып, жасанды интеллектіні негізінен өз қаражаты есебінен қаржыландырады, тек шексіз қаржыландыру раундтарына ғана сүйенбейді.

Мен екі дәуірдің жетекші тұлғаларын салыстыруға тырыстым.

Cisco – интернет революциясының символы. 2000 жылы: шамамен 19 миллиард долларлық табыс, шамамен 2,7 миллиард долларлық пайда және ең жоғары кезеңіндегі нарықтық капитализациясы 555 миллиард долларды құрады. Бұл оның жылдық табысының шамамен 29 есесіне тең.

Nvidia бүгін: табысы 250 миллиард доллар, таза пайдасы 120 миллиард доллар, нарықтық капитализациясы шамамен 5 триллион доллар. Бұл шамамен 20 жылдық табысқа тең — дот-ком бумының шыңында Cisco-ның көрсеткішінен үштен бірге төмен. Алайда, Nvidia-ның бүгінгі жылдық пайдасы 2000 жылы Cisco-ның пайдасынан 45 есе көп. Cisco арманы үшін жоғары бағаланды. Nvidia болса, қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрған ақша табатын машина ретінде жоғары бағаланады.

(2000 жылы Google әлі де шағын жекеменшік компания болғандықтан, сол кездегі интернет жұлдызы Yahoo-ны атаған дұрыс болар еді.)

Yahoo 2000 жылы: шамамен 1,1 миллиард доллар кіріс, шамамен 70 миллион доллар пайда және 2000 жылғы қаңтарда шамамен 125 миллиард доллар ең жоғары нарықтық капитализацияға ие болды. Бұл оның жылдық кірісінің шамамен 115 есесіне тең.

OpenAI бүгін: жылдық есеппен шамамен 25 миллиард доллар кіріс және шамамен 850 миллиард доллар бағалануы — жылдық кірістің шамамен 34 есесі. Қымбат па? Әрине. Бірақ ол әлі де 2000 жылғы Yahoo-ға қарағанда үш есе арзан — әрі мүлдем салыстыруға келмейтін ауқымды деңгейде жұмыс істейді.

Exodus Communications — дот-ком дабығындағы негізгі ойыншылардың бірі — болашақ интернетке арналған деректер орталықтарын салды. 2000 жылы оның кірісі шамамен 800 миллион долларды құрады, ал ең жоғарғы кезеңінде нарықтық капитализациясы шамамен 32 миллиард долларға жетті — жылдық кірісінің шамамен 40 есесі. Алайда бір жарым жылдан кейін, дот-ком дағдарысынан соң компания банкрот болды.

CoreWeave қазірдің өзінде жасанды интеллектке арналған инфрақұрылымды салумен айналысып жатыр. Оның 2026 жылға арналған кіріс мақсаты – 12–13 миллиард доллар (жыл соңына қарай 18–19 миллиард доллар деңгейінде), ал келісімшарттық тапсырыстары шамамен 100 миллиард долларды құрайды. Оның нарықтық капитализациясы шамамен 35 миллиард долларды құрайды. Бұл оның жылдық табысының шамамен үш есесі. Exodus-тағыдай 40 емес. Үш.

Ал негізгі айырмашылық көбейткіште емес, клиенттерде. Exodus-тың клиенттері – интернет-стартаптар болды, олар көпіршікпен бірге жоғалып кетті. CoreWeave-тің клиенттеріне Microsoft, OpenAI, Meta және Nvidia кіреді: миллиардтаған долларлық ақша ағыны мен ұзақ мерзімді келісімшарттары бар компаниялар.

Бұл барлығы қазіргі бағалаулардың әділ екенін және көпіршік жоқ екенін дәлелдейді ме? Жоқ, дәлелдемейді.

Ал көпіршік ұғымы негізінен субъективті: бәрі сіздің уақыттық көкжиегіңізге және нарық сезімі бірнеше ай сайын өзгеріп тұратын кезеңдерде сыртта отыруға деген даярлығыңызға байланысты. Қысқа мерзімді трейдер үшін көпіршік ертең-ақ жарылуы мүмкін. Ұзақ мерзімді инвестор үшін бұл жылдар бойғы өсім жолындағы тағы бір аялдама болуы мүмкін. Немесе құлдырау... Дұрыс инвестиция таңдау мен сәл сәттілікке байланысты.