«Сенім өте жоғары»: Charles Schwab стратегі ЖИ-бумының басты қаупін атады
Инвесторлардың жасанды интеллектке қатысты сенімі соншалық жоғары, егер олар ақталмаса, бүкіл экономикаға соққы тиюі мүмкін, — деп ескертті Charles Schwab компаниясының бас инвестициялық стратегі Лиз Энн Сондерс Business Insider-ге берген сұхбатында. Дегенмен, ол қазіргі ЖИ-ға деген ажиотаж «дотком дәуіріндегі көпіршікке» айналмайды деп санайды, өйткені қазіргі бум 2000-жылдың басындағы жағдайдан түбегейлі өзгеше.
Егжей-тегжейлі
Сондерстің айтуынша, қазіргі ЖИ-бумының басты қаупі іргелі көрсеткіштерде емес, инвесторлардың шамадан тыс сенімінде жатыр. «Сенім деңгейі тым жоғары қойылған», — деді ол. Мұндай жағдайда болжамнан сәл ғана ауытқу да жаппай сатылымды туғызуы мүмкін.
Оның пікірінше, жағдайдың қауіптілігі — инвесторлардың капиталының басым бөлігі ірі технологиялық компаниялардың (Big Tech) акциясында шоғырланғанында. Бұл экономикаға қор нарығындағы ауытқуларға аса сезімталдық береді. Сондерстің бағалауынша, егер нарық «аюлы кезеңге» өтсе, бұл экономикада тізбекті реакция тудыруы мүмкін, себебі портфельдеріндегі залалдан үрейленген инвесторлар тұтыну шығындарын азайтып, экономикалық өсімді баяулатуы ықтимал.
Сондерстің айтуынша, мем-акциялар, дрондар және кванттық есептеулер сияқты тар сегменттердегі спекуляциялар оны онша алаңдатпайды. «Бұл жүйеде кейбір жарықтар пайда болуы мүмкін, бірақ бұл бүкіл қор нарығының құлдырауына алып келмейді» — дейді сарапшы. Ол сондай-ақ жуырда алтын бағасының унциясы үшін $4000-ға дейін көтерілуін мысалға келтіріп, мұны «ынта-маятнигі шамадан тыс тербелген аймақ» деп атады. Дегенмен, оның пікірінше, бұл ралли іргелі факторлардан гөрі пайда мүмкіндігін жіберіп алу қорқынышымен көбірек байланысты болды.
Сондерс мойындағандай, ЖИ төңірегіндегі ажиотаж және сала ішіндегі өзара келісімдер 1990-жылдардың соңындағы атмосфераны еске салады. Бірақ ол дотком дәуірінен басты айырмашылықты нарыққа бағыт беріп отырған компаниялардың ауқымы мен тұрақтылығынан көреді. Егер 2000-жылдардың басында залалды стартаптар көш бастаған болса, бүгінде нарықта балансы мықты әрі кірісі өсіп келе жатқан ірі технологиялық корпорациялар үстем. Мысалы, Nvidia әлемде алғаш болып $5 трлн капитализацияға жетті, әрі бұл баға қаржылық көрсеткіштермен нақты дәлелденген: чипмейкердің екінші тоқсандағы табысы — $47 млрд, ал таза пайдасы — $26 млрд болды.
Контекст
ЖИ-көпіршік туралы айқайлаған тақырыптар мен «нарық қызып кетті» деген пікірталастар — 2025 жылдың күзіне қарай жасанды интеллект нарығы Уолл-стриттің басты «жүйкесіне» айналды.
Жасанды интеллектпен байланысты компаниялар биыл АҚШ қор нарығы капитализациясының өсімінің шамамен 80%-ын қамтамасыз етті. UBS бағалауынша, ғаламдық ЖИ-шығындар 2025 жылы $375 млрд, ал 2026 жылы $500 млрд болады. «Керемет жетілік» (M7) компанияларының жиынтық нарықтық капитализациясы $22 трлн-нан асып, қазір S&P 500 индексінің 37,4%-ын құрайды.
Сарапшылардың пікірінше, нарықтағы шиеленіс күшейіп келеді. Bank of America сарапшылары ЖИ-компаниялардың акциясымен сауданы «қызған» деп атап, тіпті «ЖИ-көпіршікті» әлемдік негізгі қауіптердің бірі ретінде атады. JPMorgan Chase басшысы Джеймс Даймон алдағы екі жылда нарықтық түзетулер болу ықтималдығын 30% деп бағалайды. Ал ХВҚ сарапшылары қазіргі ағымдағы мультипликаторларды дотком дәуірімен салыстырып, ұқсас қауіптер бар екенін ескертті.
Алайда қарама-қарсы пікір де бар. BlackRock басшысы Ларри Финктің айтуынша, жасанды интеллектке салынған инвестициялар — спекуляция емес, экономиканың құрылымдық сұранысы мен технологиялық трансформациясының көрінісі. Nvidia бас директоры Дженсен Хуанг та бұл оймен келіседі: қазіргі өсім нарықтағы ажиотаждан емес, есептеу қуатына тұрақты сұраныстан туындаған.
Формальды көрсеткіштерге сүйенсек, ЖИ-нарығы қазір жетілген көпіршік сатысына өткен. Экстремалды бағалар, капиталдың «Керемет жетілікке» шоғырлануы, инвестиция мен нақты пайда арасындағы алшақтық және спекулятивті белсенділіктің артуы нарықтың қызып кеткенін көрсетеді.
Сарапшылардың пікірінше, 2025–2026 жылдары ЖИ-нарығының беріктігі сыналады: компаниялар табысы мен рентабельділік бойынша болжамдарын растай ала ма және инвесторларды ұстап қала ала ма — соны көрсетеді. Ал Рэй Далионың айтуынша, ЖИ-көпіршік өздігінен жарылмайды, оған катализатор қажет болады — мысалы, ФРЖ-ның ақша-несие саясатын қатаңдатуы немесе сыртқы экономикалық күйзеліс.
