«Ақшаны ақылмен сал: Барри Ритхольц айтқан бес қате қадам»
Нарықтағы табыс көбіне білімге емес, қателік жасамау қабілетіне байланысты, дейді Барри Ритхольц — Ritholtz Wealth Management компаниясының негізін қалаушы және бас инвестициялық директоры ($6,4 млрд активпен басқаруда), сондай-ақ «How NOT to Invest» кітабының авторы. Motley Fool подкастында ол тәжірибелі инвесторлардың да неге бірдей қателіктерге бой алдыратынын және өз нәтижесіне қалайша өздері кедергі келтіретінін түсіндіреді.
Зиянды кеңес №1: Кәсіби ойыншы сияқты ойна
Теннисте кәсіби ойыншы ұпайды шеберлігімен ұтады: мықты соққы, дәлдік, бақылау. Ал әуесқойлар, керісінше, қарсыластың шеберлігінен емес, өз қателіктерінен ұтылады — қос қате соққылар, торға тиген немесе алаңнан шыққан доптар. «Егер ұтқың келсе, аз қателік жаса», — дейді Ритхольц. «Нарықта да солай, — деп жалғастырады ол. — Адамдар өз мүмкіндігінен тыс әрекет еткенде, қымбатқа түсетін қателіктер жасайды. «Мен акция портфелін өзім құрамын», «Мен кіру сәтін дәл табамын». Профессионалдарға қарсы ойнауға тырысудың мәні жоқ — олар 240 км/сағ жылдамдықпен соғатын ойыншылар секілді».
Бұл жерде Даннинг–Крюгер эффекті де жұмыс істейді: тәжірибесіз инвесторлар өз қабілеттерін асыра бағалайды, ал тәжірибелілер, керісінше, нарықтың күрделілігін көріп, өз мүмкіндігін төмен бағалайды.
Ритхольцтің пікірінше табысты инвестор болу үшін өз шеберлігің мен кездейсоқтықтың шекарасын ажыратуды үйрену керек. «Бұл қаржылық есепті оқуды үйрену сияқты маңызды», — дейді ол.
Зиянды кеңес №2: Мақсат қойма
Инвесторлар көбіне сәтсіздікке ұшырайды, себебі олардың нақты жоспары жоқ. «Көбірек ақша табу» — бұл нақты мақсат емес. Сіз не үшін инвестиция салатыныңызды анықтаңыз», — дейді Ритхольц.
Егер мақсат тек «көбірек табыс» болса, тәуекел шектен шығады. Мысалы, кей хедж-қорлар табысты көбейту үшін шамадан тыс несие алады — нәтижесінде күйрейді.
Мақсаттың айқындығы инвесторды тәртіпке шақырады: тәуекел мен мерзімді үйлестіруге, импульсивті шешімдерден сақ болуға көмектеседі.
«Мысалы, сіз зейнетақы үшін», «балаларға мұра қалдыру үшін», немесе «қайырымдылық үшін» деп нақты айтсаңыз, сол мақсатқа сай актив таңдай аласыз», — дейді Ритхольц.
Зиянды кеңес №3: Әрқашан және барлық сомаға тәуекел ет
Тәуекел — табыстың ажырамас бөлігі. «Жоғары табыс қаласаңыз, үлкен тәуекелге де баруыңыз керек — бірақ бұл табысқа кепіл емес», — дейді Ритхольц.
Оның айтуынша жас инвесторлардың басты артықшылығы — уақыт. «Егер сіздің жасыңыз 25–40 болса және көкжиегіңіз онжылдықтармен өлшенсе, не үшін қолма-қол ақшаны немесе облигацияларды ұстап отырасыз?» — дейді ол. Бұл жаста ұзақмерзімді индекс пен бірнеше сенімді акция — ең тиімді стратегия.
Керісінше, егде жастағы адамдар жиі шамадан тыс тәуекелге барады. «Сізде өмір сүруге жететін капитал бар — неге бәрін қатерге тігесіз? Бұл кезде керісінше, баяулайтын кез келді», — деп кеңес береді Ритхольц.
Зиянды кеңес №4: Тек акция таңда — қалғаны өзінен өзі болады
Ритхольцтің айтуынша, сәтті инвестиция «ең жақсы акцияларды табудан» емес, дұрыс портфель құрудан басталады.
«Сіз «бета» — нарықтың орташа табысы — арқылы «альфаға» — нарықтан жоғары табысқа — қол жеткізесіз. Бірақ көп адам осыны елемейді», — дейді ол.
Ол портфельді жаңа жылдық шыршаға теңейді: пассивті инвестициялар — ағаштың өзі, ал белсенді стратегиялар — безендіру. Негізгі бөлік тұрақты болуы керек, ал белсенді инвестициялар шағын үлес қана алуы тиіс.
«Акцияларды таңдаңыз, бірақ капиталдың аз бөлігімен және нақты жоспармен құрыңыз», — деп түйіндейді Ритхольц.
Зиянды кеңес №5: Эмоциямен сат
Инвесторлардың басты қателігі — сатып алу емес, сату кезінде жасалады.
How Not to Invest кітабында Ритхольц 780 ірі портфельді зерттеп шыққанын айтады: акциялар кездейсоқ сатылған сценарийде нәтижелер 0,5–1% жоғары болған.
«Сатып алу — талдау мен логикаға, ал сату — эмоцияға негізделеді», — дейді ол. Инвесторлар жиі табысты тым ерте «бекітіп» қояды немесе кешігіп сатады, нәтижесінде негізгі табыстан айырылады.
Зерттеулер көрсеткендей, нарықтағы барлық табыстың 1–2,5%-ын ғана азғантай компаниялар қамтамасыз етеді. Сол акцияларды жоғалту — жалпы табыстың көбінен айырылу.
Ритхольцтің кеңесі: «Компанияның бизнес логикасы өзгергенде ғана сатыңыз, нарық көңіл-күйі өзгергенде емес».
Дағдарыс кезінде бұл тәртіпті сақтау қиын, бірақ дәл осы — табысты инвестордың басты белгісі.
«Сабыр — бұл стратегия да, дағды да емес. Бұл — табандылықтың түрі. Ол болмаса, қалғанының бәрі жұмыс істемейді», — дейді Барри Ритхольц.
