Трендке қарсы: дағдарыссыз-ақ инвесторлардың ақшасын жоғалтып жатқан бес компания
S&P 500 және Nasdaq индекстерінің жаңа рекордтары мен жалпы нарықтағы оптимизм фонында қиын кезеңдерді бастан өткеріп жатқан компаниялар ерекше көзге түсуде. Oninvest сарапшысы Константин Гненный тарифтік соғыстардан, Қытай экономикасының баяулауынан және тұтынушылық талғамның өзгеруінен зардап шеккен бес америкалық компанияны іріктеп алды. Инвесторлар бұл дағдарыстардан қандай сабақ ала алады?
Constellation Brands: тәждің жылтырын жоғалтуы
Corona және Modelo сырасының өндірушісі қиын кезеңдерді бастан өткеріп отыр. Компанияның нарықтық құны $30 млрд-тан төмен, бұл тарихи максимумдардан едәуір аз. 2024 жылғы шыңдардан бастап акциялары 30%-дан астам, ал осы жылдың басынан бері шамамен 25%-ға арзандады.
Компанияның соңғы проблемасы — Дональд Трамп әкімшілігінің иммиграциялық саясатының салдарынан негізгі аудитория арасында тұтынудың төмендеуі. Reuters-тің мәліметінше Constellation Brands әсіресе латынамерикалық тұтынушылар арасында сыра тұтынудың едәуір баяулауына тап болды — олар иммиграциялық бақылаудың күшеюінен кейін бұқаралық іс-шараларға азырақ бара бастаған.
Қаржылық көрсеткіштер осы қиындықтарды айқын көрсетеді. 2025 жылдың 31 мамырында аяқталған бірінші қаржы тоқсанында компанияның таза сатылымы $2,52 млрд болды — сарапшылар күткен $2,55 млрд-тан аз (LSEG деректері бойынша). Компания табысының негізгі көзі болып саналатын сыра сегментіндегі сатылымдар 2,6%-ға төмендеді, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі 6,4%-дық өсіммен салыстырғанда күрт контраст. Сыра бизнесіндегі операциялық маржа 150 базистік пунктке төмендеп, 39,1%-ды құрады. Бір акцияға түзетілген пайда $3,22 болды, ал болжам $3,31 еді.
Тарифтік соғыстар жағдайды одан әрі қиындатты. Сыра импортына салынған тарифтер мен алюминийге салынған баждар алкоголь өндірушілеріне кері әсерін тигізді. Constellation Brands та бұл тізімнен тыс қалмады. Маусымда Трамп болат пен алюминий импортына баждарды 50%-ға дейін екі есеге арттыратынын мәлімдеді.
Қоғамдағы алкогольге деген көзқарастың өзгеруі де қосымша қиындық тудыруда — әсіресе жастар арасында ішімдік ішу деңгейі төмендеген.
Nike: спорт алыбы сүрінді
Nike америкалық корпорациясы тарихындағы ең ауыр кезеңдердің бірін бастан өткеріп отыр. Компания акциялары шамамен $72 деңгейінде саудалануда, ал нарықтық құны $107 млрд — бұл да шарықтау шегінен айтарлықтай төмен. Соңғы бес жылда акциялар 24%-дан астам арзандады.
2024 жылғы маусым — компания үшін биржадағы 44 жылдық тарихындағы ең нашар күн болды. Акция бір сессияда 20%-ға құлдырады.
Nike қиындықтары жылдар бойы жинақталды. The Wall Street Journal-дың мәліметінше компания қолжетімді танымал спорттық аяқ киім модельдерінен бас тартып, лимиттелген кроссовкаларға назар аударған соң, жүгіру трендінен қалып қойды. Инновациялар деңгейі де төмендеді, себебі компания бірнеше ескі модельдерге басымдық берді.
Осы жылы Трамп әкімшілігінің сауда саясаты да соққы берді. Yahoo Finance мәліметінше, маусымның соңында қаржы директоры Мэттью Френд енгізілген баждарды «шығындардың жаңа және маңызды өсім факторы» деп атады.
Nike баждардың жалпы маржаға кері әсер ететінін және шығындардың шамамен $1 млрд-қа артатынын болжауда.
Баждар мәселесі компанияның өндірістік географиясы тұрғысынан өте маңызды. Nike АҚШ-та сатылатын тауарлардың өндірісін Қытайдан тәуелділікті төмендетуді жоспарлап отыр. Қазіргі таңда АҚШ-қа импортталатын аяқ киімнің шамамен 16%-ы Қытайда өндіріледі. Бұл үлесті ағымдағы қаржы жылының соңына дейін «жоғары бір таңбалы көрсеткішке» дейін төмендетуді көздейді.
Сондай-ақ, компания биылғы күзден бастап АҚШ-та «нүктелі баға өсімін» жүзеге асыру арқылы баждардың әсерін жұмсартуды көздейді.
2025 қаржы жылының төртінші тоқсанында Қытайдағы табыс 20%-ға төмендеді. Бұл компанияның жиынтық нәтижелеріне әсер етті — жалпы табыс $11,1 млрд-ты құрап, 12%-ға төмендеді.
Stellantis: еуропалық автоалып тұралап қалды
Chrysler, Jeep, Ram, Peugeot және Fiat брендтерінің иесі болған Stellantis соңғы алты айда 35%-дан астам, ал бес жыл ішінде 12,7%-ға арзандады.
Компанияның қаржылық көрсеткіштері дағдарыстың ауқымын айқын көрсетеді. 2024 жылы таза пайда 70%-ға төмендеп, 5,5 млрд еуроны ($5,76 млрд) құрады, ал түзетілген операциялық пайда 64%-ға азайды. Табыс 17%-ға қысқарып, 156,9 млрд еуроға ($164,5 млрд) дейін төмендеді, ал жеткізілім көлемі 12%-ға қысқарды.
АҚШ нарығындағы құлдырау әсіресе ауыр болды. 2024 жылы АҚШ-тағы сатылым 15%-ға төмендеп, 1,3 млн автомобильді құрады. Бұл General Motors (+4,3%) пен Ford (+4%) компанияларындағы өсіммен күрт қарама-қайшы, деп жазады TipRanks.
Компанияның барлық дерлік брендтері сатылымның төмендеуін көрсетті. Jeep және Ram — 9% және 19%-ға, ал Chrysler, Dodge және Alfa Romeo — 7%-дан 29%-ға дейін құлдырады. Тек Fiat бренді жаңа электрлі Fiat 500e моделі арқасында 1 528 данаға жетіп, 154%-дық өсімді көрсетті.
Компания өтімділік мәселелеріне тап болды. 2024 жылы еркін ақша ағыны 6 млрд еуро көлемінде теріс болды — бұл кірістің төмендеуі және өндірісті бейімдеуге кеткен капиталдық шығындардың артуымен байланысты. 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жалпы автокөлік қоры өткен жылмен салыстырғанда 268 мың бірлікке азайды, оның ішінде АҚШ-та дилерлік қорлар 20%-ға, яғни 304 мың бірлікке қысқарды.
Кризис басқару құрамындағы қиындықтармен де күрделене түсті. Үш жыл қатарынан төмен нәтижелер CEO Карлос Таварестің 2024 жылғы 1 желтоқсанда отставкаға кетуіне әкелді.
Көрсеткіштердің нашарлығына қарамастан, компания 2025 жылға қатысты оптимистік көзқараста. Дегенмен АҚШ-тың импорттық баждары компанияға $1,7 млрд пайдадан айырылуға әкелуі мүмкін. Stellantis жаңа модельдерді, соның ішінде толық электрлі Jeep Wagoneer S, Jeep Recon және гибридті Jeep Cherokee шығаруды жоспарлап отыр. Уолл-стрит сарапшылары акцияларға «қалыпты сатып алу» рейтингін беріп, орташа мақсатты бағасын $14,88 деп бағалауда — бұл 18,75%-дық өсу әлеуетін білдіреді.
Estée Lauder: сұлулық көмескіленіп барады
Америкалық косметикалық алпауыт күрделі құлдырауды бастан өткеруде. 2022 жылғы қаңтардағы $374 шыңынан бері акциялар 78%-ға төмендеп, қазіргі таңда $87 деңгейінде. Нарықтық құны үш жыл ішінде $100 млрд-тан астамға азайды.
Басты проблема — Қытай нарығына тәуелділік. Бұрынғы CEO Фабрицио Фреда басқарған кезде компания Қытайға көп инвестиция салды, кең дистрибьюторлық желі құрды. 2021 жылға қарай Азия аймағы компания табысының шамамен 34%-ын немесе $5,49 млрд-ты құрады.
Бұл стратегия пандемияға дейін тиімді болды. McKinsey-дің деректері бойынша 2008–2014 жылдары люкс тауарларын сатып алатын қытайлық отбасылар саны екі есе өсті. Алайда тұтыну бумы аяқталды — Estée Lauder-дің Азия-Тынық мұхиты аймағындағы табысы 2024 жылы $4,89 млрд-қа дейін қысқарып, 2021 жылғы шыңнан 16%-ға төмендеді.
Компания 2018 жылы Қытай тұтынушыларына қызмет көрсету үшін Жапонияда $1 млрд-қа өндірістік кешен салған еді. Қазір бұл кешен әлсіз сұранысқа байланысты толық қуатта жұмыс істемейді. Fortune деректері бойынша, бұл пайдаға кері әсер етуде. 2024 жылдың қазанында компания акционерлерді шошытып, дивидендтерді екі есеге қысқартты. 2024 қаржы жылында табыс $15,6 млрд-ты құрап, 2022 жылғы шыңнан 12%-ға азайды. Таза пайда 60%-ға қысқарып, $409 млн болды. Ал 2025 жылдың алғашқы тоқсанында компания $156 млн таза шығынға ұшырады.
2025 жылдың қаңтарында компанияны Стефан де ла Фавери басқаруға кірісті — бұл Estée Lauder тарихындағы Лаудер әулетіне қатысы жоқ алғашқы CEO. Оның алдында бірнеше маңызды міндет тұр: Қытайдағы сатылымды тұрақтандыру, жаһандық жеткізу тізбегін тиімдірек ету және TikTok сияқты платформалар арқылы жас тұтынушыларды тарту.
Intel: чип алпыбының құлдырауы
Intel компаниясының проблемалары ондаған жылдар бойы жинақталды. Компания Apple-дің алғашқы iPhone модельдеріне процессор жасаудан бас тартып, мобильді революцияны жіберіп алды. 2017–2018 жылдары Intel тағы бір тарихи мүмкіндіктен — OpenAI-ға 15% үлеске $1 млрд инвестиция салу ұсынысынан — бас тартты. Бұл шешімнің ауқымды қателік болғаны 2024 жылғы тамызда белгілі болды: компания бір күнде 26% капитализациясынан айырылды — бұл 1982 жылдан бергі ең ірі құлдырау. Компания 15 мың қызметкерін қысқартып, дивидендтерді тоқтатты.
Қазіргі уақытта Intel акциялары шамамен $20 деңгейінде, нарықтық құны $90 млрд. Соңғы бес жылда бағасы 60%-ға дерлік төмендеді, ал S&P 500 осы уақыт ішінде 50%-дан астам өсті. Reuters-тің деректері бойынша жаңа CEO Лип-Бу Тан 18A өндірістік процесін (1,8-нм чиптер) сыртқы тапсырыс берушілерге ұсынуды тоқтатып, оның орнына 14A (1,4 нм) технологиясына көңіл бөлуді қарастыруда.
Бұл бағыттың өзгеруі өте қымбатқа түсуі мүмкін. CEO пікірінше клиенттер 18A чиптеріне қызығушылық танытпай отыр, ал компания осы технологияға «миллиардтаған доллар» салған. Reuters бұл шешім Intel үшін «жүздеген миллион, тіпті миллиардтаған доллар» шығынға айналуы мүмкін деп жазды.
Қаржылық жағдайы да нашар. 2025 жылдың екінші тоқсанында Intel соңғы 40 жылдағы алғашқы GAAP стандарты бойынша шығын көрсетті — бір акцияға $0,67, бұл Barchart күткен $0,14-тен едәуір жоғары шығын. 2025 жыл бойына шығынды $0,85-тен $0,30-ға дейін азайту көзделсе де, екінші тоқсанның нақты нәтижесі күткеннен әлдеқайда нашар болды.
Бәсекелік жағдайы да әлсіреп барады. Investing-тің мәліметінше Intel ірі келісім-шарттарды Taiwan Semiconductor Manufacturing Company компаниясына бере бастады — Apple, MediaTek, Qualcomm, AMD және Broadcom сынды алпауыттар TSMC-ның 2-нм процесіне көшті.
Қаржылық метрикалар көңіл көншітпейді: 2025 жылдың басында компанияның кірістілігі –36,19%, бір акцияға таза шығын –$4,48, ал еркін ақша ағыны бойынша левередж –$7 млрд деңгейінде. Бұл өндірістік инвестициялардан үлкен ақша шығынын көрсетеді.
Сарапшылардың көзқарасы да күмәнді. Barchart деректері бойынша Intel акцияларын қамтитын 38 сарапшының ішінде тек біреуі «күшті сатып алу» ұсынады, 32-сі — «ұстау», ал бесеуі — «күшті сату» деп кеңес береді. Орташа мақсатты баға — $22,68, бұл қазіргі нарық бағасына жақын.
Жүйелік проблемалар
Бұл корпорациялардың құлдырауын талдай отырып, қазіргі бизнестегі үш негізгі жүйелік проблеманы бөліп көрсетуге болады. Біріншісі — Қытай нарығына шамадан тыс тәуелділік, ол ондаған жылдық өсімнен кейін құрылымдық баяулау кезеңіне өтті. Екіншісі — ғаламдық жеткізу тізбектеріне болжап болмайтын шығындар жүктейтін сауда соғыстары мен тарифтік саясат. Үшіншісі — тұтынушылардың, әсіресе жастардың, өзгеріп жатқан талғамына бейімделу қабілетінің болмауы.
Инвесторлар үшін бұл оқиғалар — рекордтық индекстер дәуірінде де жекелеген компаниялардың фундаменталды тәуекелдерін талдаудың маңыздылығын еске салу. Географиялық немесе операциялық тәуекелдердің жоғары концентрациясы бар компанияларға қатысты әртараптандыру мен сақтық — жаһандық белгісіздік артып жатқан кезде аса маңызды стратегия.
