Әуе компанияларының пайдасы отын бағасының күрт өсуіне байланысты 2026 жылы жартысына дейін азаяды деп болжануда.
Халықаралық әуе тасымалы қауымдастығының мәліметінше, Таяу Шығыстағы соғыстың ушығуы соңғы жылдары тасымалдаушылар тап болған дағдарысты күшейтті.
Фото: Komsan Loonprom / Shutterstock.com
Халықаралық әуе тасымалы қауымдастығы (IATA) ескерткендей, жаһандық әуе компанияларының пайдасы 2026 жылға қарай жартысына дейін азаюы мүмкін. Иран дағдарысынан туындаған мұнай шокы салдарынан шарықтаған реактивті отын бағасының жоғары болуы сала үшін негізгі теріс фактор болып қала береді.
Мәліметтер
2026 жылы авиация саласының таза пайдасы 2025 жылғы 45 миллиард доллардан 23 миллиард долларға дейін, яғни шамамен жартысына дейін төмендеуі мүмкін, ал таза рентабельділік 4,2%-дан 2%-ға дейін азаюы ықтимал. Бұл болжам IATA-ның авиация саласының жағдайы туралы соңғы есебінде келтірілген.
Орта Шығыстағы қақтығыс басталғаннан кейін мұнай мен авиациялық отын бағасының күрт өсуі әуе компанияларының табысына ауыр соққы берді, – дейді қауымдастық төрағасы Вилли Уолш. IATA мәліметі бойынша, 5 маусымда аяқталған аптада отынның орташа бағасы жылдық есеппен 62,4%-ға өсті. Жыл соңына қарай, Уолштың бағалауы бойынша, шығын 70%-ға өседі. Бұл саладағы отынға жұмсалатын жалпы шығынды тағы 100 миллиард долларға арттырады, – дейді ол.
Парсы шығанағындағы шиеленісу соңғы жылдары әуе компанияларының бастан кешіп жатқан дағдарысын ушықтырды: Ковид-19 пандемиясынан бастап Украинадағы әскери қақтығысқа дейін, – деп атап көрсетеді Уолш.
Оның айтуынша, қазіргі уақытта саяхатқа сұраныс тұрақты болып тұр, бірақ тасымалдаушылар шығындардың өсуін өтеу үшін билет бағасын көтеруге мәжбүр. Бұл әуе тасымалы саласының өсімінің бәсеңдеуіне әкеледі, – дейді IATA басшысы. «Негізгі сұрақ – жолаушылар мен жүк жөнелтушілер жоғары тасымалдау шығындарын қанша уақытқа шыдай алады?» – деді Уолш CNBC-ге.
Әуе компаниялары қалай жұмыс істеп жатыр?
АҚШ Көлік министрлігінің мәліметі бойынша, наурыз айында АҚШ әуе компаниялары Таяу Шығыстағы қақтығыстың ең қызу кезеңінде авиациялық отынға ақпан айына қарағанда 56,4 % көп жұмсады. Жыл сайынғы есеппен әуе компанияларының шығындары үштен бірге өсті.
Сәуірде еуропалық төменбағалы әуе компаниясы EasyJet қаржылық жылдың алғашқы жартыжылдығында салыққа дейінгі шығын 552 миллион фунт стерлингті құрағанын хабарлады. Компания кеш брондаулар үрдісі сатылымдарды болжауды қиындатқанын атап өтті. Бағаның әрі қарай өсуінен қорғану үшін EasyJet жазғы маусымға отынның 72%-ын хедждеді.
Германияның Lufthansa компаниясы да шығындардың өсуіне дайындалып жатыр: компания биыл жанармай шығындарының 1,7 миллиард еуроға өсетінін болжайды. Таяу Шығыстағы қақтығыс бизнеске «үлкен қиындықтар» төндіретінін ескертті.
Ирландиялық бюджеттік әуе компаниясы Ryanair жазғы жанармай қажеттілігінің 80%-ы бойынша бағаны бекітіп қойды, бірақ жанармай дағдарысынан туындайтын «Армагаддон» жағдайына арналған резервтік жоспар дайындағанын да мойындады. «Егер осы жазда бағалар ұзақ уақыт бойы жоғары болып қалса, біз Еуропадағы бірқатар бәсекелестеріміздің нақты қаржылық қиындықтарға тап болатынына сенеміз», – деді Ryanair бас директоры Майкл О'Лири сәуірде CNBC-ге.
