Акциялар жаңа серпіліс алдында тұр, бірақ көп ұзамай көпіршік жарылуы мүмкін – Далио
Әлемдегі ең ірі хедж-қор Bridgewater Associates-тің негізін қалаушы Рэй Далио нарықтағы раллидің жалғасуын күткен инвесторларға ескерту жасады. Ол әлеуметтік желі X-тегі жазбасында қазіргі АҚШ Федералдық резерв жүйесінің (ФРЖ) саясаты — мөлшерлемені төмендету және сандық қатаңдатудан (quantitative tightening, QT) сандық жұмсартуға (quantitative easing, QE) көшу — экономиканы тұрақтандырудың орнына, болашақта әлдеқайда ауыр салдарға әкелуі мүмкін екенін айтты. Далионың пікірінше нарық қазірдің өзінде қызып кеткен, ал арзан ақша ағымы көпіршікті одан әрі үрлеп, ақыр соңында оның жарылуына себеп болуы ықтимал.
ФРЖ саясатын жұмсартуға көшу нені білдіреді
Биыл күзде ФРЖ мөлшерлемені екі рет төмендетіп, оны 3,75–4% деңгейіне жеткізді. Ал желтоқсаннан бастап балансын қысқартуды тоқтатады, яғни бұдан былай өзіне тиесілі мемлекеттік облигацияларды сатпайды. Олардың өтелуінен түскен қаражатты қайта инвестициялау арқылы қаржы жүйесіндегі өтімділікті қолдап отырады.
Мұндай қадамдар бұрын экономикалық баяулау кезеңдерінде өсуге ынталандыру ретінде қабылданған. Бірақ, Далио атап өткендей, қазіргі жағдайда экономика дағдарыста емес, ал акциялар тарихи жоғары бағамен саудалануда. Демек, ФРЖ активтердің бағасы қымбаттап тұрған сәтте нарықты қолдап отыр деген сөз.
Далионы не алаңдатады
Арзан ақша инвесторлардың тәуекелге тәбетін арттырып, «бұл жолы бәрі басқаша болады» деген иллюзия туғызады. Әсіресе, жасанды интеллект (ЖИ) саласындағы компаниялардың акцияларында бұл айқын байқалады. Далионың айтуынша бұл сектор тым жұмсақ реттеу мен либералды фискалдық және монетарлық саясаттың арқасында көпіршіктің ортасында тұр.
Ол тарихтан мысал келтіреді: «1999 жылдың соңында немесе 2010–2011 жылдары болғандай, өтімділіктің күрт өсуі мен тәуекел деңгейінің артуы қайта қайталануы ықтимал. Осы өсім кезінде және монетарлық саясат қайта қатаңдағанға дейін, яғни көпіршік жарылар алдындағы сәт — активтерді сатуға ең қолайлы уақыт болады».
Бұл инвесторлар үшін нені білдіреді
Далио инвесторларға ФРЖ-ның баланс көлемі мен мөлшерлеме төмендеу жылдамдығына мұқият қарауға кеңес береді: «Егер ФРЖ балансы тез өсіп, мөлшерлеме төмендеп, бюджет тапшылығы жоғары болса, біз классикалық фискалдық және монетарлық өзара әрекеттесуді — яғни мемлекеттік қарыздың монетизациясын көреміз», — дейді ол.
Бұл жағдай инфляция мақсаттан жоғары, жұмыссыздық ең төмен, нарық максимумға жеткен, ал ЖИ көпіршігі қалыптасқан кезде орын алса, ФРЖ іс жүзінде «көпіршік кезеңінде экономиканы ынталандырып жатыр» деген әсер тудырады.
Далио ФРЖ-ның қазіргі саясатына сын көзбен қарай отырып, инфляциямен күрестен гөрі нарық тұрақтылығын сақтауға басымдық беретінін, әсіресе саяси ахуалдың әсерінен, атап өтеді. Сондықтан ол инвесторларға нарықтан толық кетуге кеңес бермейді, бірақ активтерді таңдауда АҚШ-тағы ағымдағы монетарлық және фискалдық ерекшеліктерді ескеруді ұсынады.
Далионың негізгі кеңестері
«ФРЖ-ның сандық жұмсарту бағдарламасы кеңейген сайын, нақты пайыздық мөлшерлемелер төмендеп, өтімділік артады. Бұл тәуекел сыйақыларының қысқаруына, нақты табыстылықтың төмендеуіне және P/E мультипликаторларының өсуіне алып келеді. Нәтижесінде технологиялық, жасанды интеллект және өсім компанияларының акциялары қымбаттайды», — дейді Далио.
Сонымен қатар ол баға өсімінен қорғайтын активтер — алтын мен инфляцияға индекстелген облигациялар да қымбаттайтынын болжайды.
«Инфляциялық қысым қайта күшейген сәтте, нақты материалдық активтерге ие компаниялар — тау-кен, инфрақұрылым және жылжымайтын мүлік секторындағы фирмалар — таза технологиялық компанияларға қарағанда жақсы нәтиже көрсетуі мүмкін», — деп қорытындылайды Далио.
