Bloomberg: Иран дағдарысының төрт сценарийі — күйзелістен өсімге дейін

Bloomberg экономистері АҚШ пен Иран арасындағы соғыстың ықтимал сценарийлерін модельдеп, олардың жаһандық нарықтар мен энергия бағаларына әсерін бағалады. Алайда сарапшылар мұнай мен газ инфрақұрылымына соққылар жасалатын ең жойқын сценарийдің немесе Тегеранда билік ауысуына әкелетін ең оңтайлы нәтиженің ықтималдығы төмен деп есептейді.

Bloomberg талдаушылары «төменнен орташа» ықтималдыққа жатқызған ең ауыр сценарий Иран мен АҚШ-тың Таяу Шығыстағы одақтастарының энергетикалық нысандарына қарсы ұзаққа созылған жаппай шабуылдарды қамтиды. Егер әлемдік мұнай транзитінің шамамен төрттен бір бөлігі өтетін Ормуз бұғазы ұзақ уақытқа жабылса, мұнай бағасы барреліне 108 долларға дейін көтерілуі мүмкін. Мұндай бағаның күрт өсуі инфляцияны орталық банктердің мақсаттарынан әлдеқайда жоғары деңгейге көтеріп, АҚШ пен Еуропадағы экономикалық өсімге зиян келтіруі мүмкін. Bloomberg Таяу шығыстағы энергия жеткізіліміндегі үзілістердің негізгі пайда алушыларының бірі ретінде Ресейді атайды, себебі жоғары мұнай бағасы оған бюджетін теңестіруге мүмкіндік береді.

Bloomberg-тің пікірінше инфрақұрылымға ауыр зақым келтірілмей және көлік дәліздері ұзақ уақыт бойы бұғатталмай, қақтығыстың өршу ықтималдығы «орташадан жоғары» болуы мүмкін. Бұл сценарийде мұнай бағасы барреліне шамамен 80 доллар болады. Макроэкономикалық салдары шектеулі болады, Батыс елдерінде бағалардың өсуі маңызды емес деңгейде болады, ал орталық банктер пайыздық мөлшерлемелерді көтеру мен басқа да радикалды ақша-несие шараларын қолданудан бас тарта алады.

Bloomberg сарапшылары тараптар арасындағы атысты тоқтату туралы келісімге қол жеткізуді «орташа немесе жоғары» ықтималдығы бар оқиға деп санайды. Бұл жағдайда энергиямен жабдықтаудағы үзілістер тоқтап, мұнай бағасы барреліне 65 долларға оралады. Инфляциялық қысымдар әлсіреуін жалғастырып, жаһандық экономикаға төндіріп тұрған негізгі тәуекелдерді жояды.

Батыс нарықтары үшін ең оңтайлы сценарий – Ирандағы радикалды исламшылдардың құлдырауы. Алайда Bloomberg талдаушылары бұл нәтижені ең ықтималдығы аз деп санайды. Иранда үкіметтің ауысуы мүмкін, бірақ ол тек ұзақ мерзімді перспективада және ұзаққа созылған тұрақсыздықтан кейін ғана жүзеге асады. Агенттіктің мәліметінше қазіргі уақытта халық көтерілісінің ықтималдығы төмен: елде ұйымдасқан оппозиция жоқ, ал Иран қауіпсіздік күштері көшедегі жағдайды қатаң бақылауда ұстап отыр.

4 наурызда Brent маркалы шикі мұнай фьючерстері барреліне 84 долларға таяп, төртінші сессия қатарынан өсуін жалғастырды. Орта Шығыстағы қақтығыс бесінші күнге жалғасуда: Израиль мен АҚШ-тың Иранға жасаған соққылары Парсы шығанағындағы энергетикалық инфрақұрылымға Исламдық революцияның күзет корпусы тарапынан жауап соққыларын тудырып отыр. АҚШ Президенті Дональд Трамп АҚШ үкіметі өңірдегі барлық теңіз тасымалдаушы компанияларды «өте қолайлы бағамен» тәуекелдерден сақтандыратынын және қажет болған жағдайда флот танкерлерді қорғайтынын уәде етті.

4 наурызда Еуропада сұйытылған табиғи газ (LNG) жеткізуге арналған TTF эталондық келісімшарттары 2%-ға өсті. 27 ақпан, жұма күнінен бері Иранның зымыран соққысы салдарынан Ормуз бұғазы жабылып, Катардағы газды сұйылту зауыттары тоқтатылғандықтан Еуропалық Одақтағы газ бағасы 70%-ға дейін өсті, деп хабарлайды Bloomberg. Ал LNG-ның ең ірі импорттаушысы Қытай Иран қақтығысының тараптарына бұғаз арқылы кемелердің қауіпсіз өтуін қамтамасыз етуге және Катардан LNG экспортын одан әрі бұзуы мүмкін әрекеттерден бас тартуға шақырды.