Франция премьері сенім вотумынан құлағаннан кейін отставкаға кетеді
Францияның Ұлттық ассамблеясы үкіметке сенімсіздік вотумын білдірді. Премьер Франсуа Байру дауыс беруді өзінің танымал емес бюджет жоспарына қолдау алуға ұйымдастырған еді. Енді ол былтырғы жылдың соңында ғана бастаған қызметінен кетеді.
Егжей-тегжейлі
Франция парламентінің төменгі палатасы небәрі тоғыз ай бұрын тағайындалған премьер-министр Франсуа Байруға сенімсіздік вотумын жариялады, деп хабарлайды Bloomberg. Байруға сенімсіздікті депутаттардың басым көпшілігі білдірді: 364 депутат «қарсы» дауыс берсе, премьер-министрді бар болғаны 194 депутат қолдады.
Байру дауыс беруді өзі бастамашы болды, депутаттарды өзінің бюджет жоспарын қолдауға мәжбүрлеуді ойлағанын Bloomberg дауыс беру алдында түсіндірген еді. «Франция қарыз тұңғиығына батып барады», — деді ол дүйсенбі күні заң шығарушыларға. «Сіздердің үкіметті құлатуға биліктеріңіз бар, бірақ шындықты жоюға биліктеріңіз жоқ», — деп қосты саясаткер.
Премьер Байру Францияның бюджет тапшылығын 2026 жылға қарай ЖІӨ-нің 4,6%-ына дейін қысқартуды ұсынды, бұл биылғы күтіліп отырған 5,4%-бен салыстырғанда төмен көрсеткіш. Қазір Францияда еуроаймақтағы ең жоғары тапшылық бар: қарыз секундына шамамен 5000 еуроға өсіп жатыр, ал оны өтеу үкімет есебінше келесі жылы 75 млрд еуроға түспек. Байрудың бағдарламасы шығындарды қысқартуды және 44 млрд еуро көлемінде салық өсімін қамтыды. Оған қоса екі мемлекеттік мерекені алып тастау ұсынылған болатын. Алайда бастама Байрудың пайдасына шешілмеді: Ұлттық ассамблеяда оппозициялық партиялар азшылық үкіметіне қарсы бірікті.
Алда не болады?
Байру үкіметінің құлауы Францияда жаңа саяси тұрақсыздық толқынын туғызуы мүмкін және еуроаймақтағы ең ірі тапшылықты еңсеруге мүлдем мүмкіндік бар ма деген күмәнді күшейтеді, деп жазады Bloomberg. Бұдан бөлек, бұл – бір жылдың ішінде екінші рет қатарынан француз премьерінің отставкаға кетуі: Байрудың алдындағы Мишель Барнье бұл қызметте небәрі 90 күн ғана отырған. Мұндай сценарий президент Эммануэль Макронның былтыр төменгі палатаны таратып, кезектен тыс сайлау тағайындағаннан кейінгі әлсіз позициясын одан әрі айқындайды. Сол сайлау нәтижесінде Ұлттық ассамблея үш қарсылас блокқа бөлініп кеткен еді.
Енді Макронда, алдыңғы жолғыдай, екі таңдау ғана бар: жаңа премьер тағайындау немесе төменгі палатаны таратып, кезектен тыс сайлау жариялау. Bloomberg дереккөздерінің айтуынша, президент көбірек ықтималды түрде Ұлттық ассамблеядағы партиялармен жаңа премьер кандидатурасы бойынша келіссөз жүргізуге ниетті. Алайда шешімді кідіріссіз қабылдау керек: 18 қыркүйекте шығындарды қысқартуға қарсы ірі кәсіподақ ереуілі жоспарланғандықтан, Францияда үкімет болуы тиіс, деп атап өтті басылым сұхбаттастары.
Макрон әзірге алдағы қадамдары туралы жария мәлімдеме жасаған жоқ. Францияда премьер тағайындау – президенттің айрықша құқығы және оған қатысты ешқандай конституциялық мерзім белгіленбеген. Мысалы, 2024 жылғы сайлаудан кейін Макрон Мишель Барньені үкімет басына қою алдында екі ай бойы кандидат іздеді, ал оның отставкасынан кейін бір апта ішінде Байруды тағайындаған болатын. Жаңа премьер, өз кезегінде, президент бекітетін министрлер кабинетін ұсынуы керек. Бірақ кандидат таңдау оңай болмайды: Bloomberg дереккөздерінің айтуынша, Макрон үшін ең қолайлы нұсқа – центристтерді ұстап қалып, сонымен қатар социалистермен ынтымақтаса отырып заңдарды өткізе алатын адам. Теориялық тұрғыда Макрон Ұлттық ассамблеяны тағы да тарата алады, алайда жаңа сайлау оның позициясын одан әрі әлсіретуі мүмкін – былтырғы кезектен тыс сайлауда болғандай.
Нарық қалай қозғалды?
8 қыркүйектегі сауда қорытындысы бойынша француздық CAC 40 индексі шамамен 0,8% өсті, бірақ дауыс беру нәтижелері нарық жабылғаннан кейін ғана жарияланды. 2024 жылғы маусымда Макрон күтпеген жерден кезектен тыс сайлау жариялап, елді саяси тығырыққа тірегеннен бері бұл бенчмарк 4,1% жоғалтты. Салыстыру үшін: жалпыеуропалық Stoxx Europe 600 осы уақытта 4,9% өсті, ал немістің DAX индексі — 24% көтерілді. Дегенмен өткен аптаның соңына қарай Макрон жаңа парламенттік сайлау өткізуді жоспарламайтыны туралы хабарламалардан кейін нарықтар біршама тынышталды. Француздың 10 жылдық облигацияларының кірістілігі неміс бондтарымен салыстырғанда — тәуекелдің шешуші көрсеткіші — шамамен 1 базистік пунктке қысқарып, 78-ге дейін түсті, ал Байру вотум жарияламай тұрып бұл спред шамамен 70 деңгейінде болған.
