«Қара лебедь» кітабының авторы АҚШ қарызының туғызатын тәуекелдерін атап көрсетті. Ол инвесторларға қандай кеңес береді?
Нассим Талебтің пікірінше, бюджет тапшылығының өсуі мен отандық инвесторлардың ұзақ мерзімді бағалы қағаздардан шығуы қаржылық жүйеде қауіпті әлсіздік тудырып отыр.
Инвесторлар нарықтың сынғыш екенін түсінуі маңызды, ол құлайтынға дейін өсіп отыруы мүмкін, дейді Талеб / Фото: Марина-Круглякова / Shutterstock
АҚШ қазынашылық облигацияларына сұраныстың төмендеуі қор нарығының өсуін қауіпке ұшыратуы мүмкін, деді «Қара лебедь» кітабының авторы Нассим Талеб Bloomberg -пен сұхбатында.
«Облигациялар нарығы өте осал», – деді Талеб, – «АҚШ өз бюджет тапшылығын инвесторлардың есебінен қаржыландыруға мәжбүр, ал олардың мұны жасауға деген ынтасы бәсеңдеп бара жатқан болуы мүмкін».
Ол миллиардер Рэй Далионың АҚШ мемлекеттік қарыздарын қызмет көрсету шығындарының өсуі қазынашылық облигацияларына сұранысты әлсіретуі мүмкін деген алаңдаушылығымен келісті. Дегенмен, Талеб отандық инвесторлардың сұранысының төмендеуін әлдеқайда үлкен тәуекел деп санайды. Оның пікірінше, АҚШ зейнетақылары мен қорларының ұзақ мерзімді облигациялардан шығуы, Далио осы аптада ескерткендей, Қытай мен Жапония сияқты ірі кредиторлардың сұранысының төмендеуінен гөрі нарыққа әлдеқайда ауыр соққы береді.
АҚШ-тың ұзақ мерзімді мемлекеттік облигациялары бойынша кірістілік 24 жылдағы ең жоғары деңгейге жетті, бұл қарыз нарығының болашағын айрықша қиын етеді, – деді Талеб. Оның айтуынша, бұл өсіп келе жатқан акциялар нарығы мен басқа нарық сегменттеріндегі күшейіп бара жатқан осалдық арасында ықтимал қауіпті алшақтық тудырады. Кеше S&P 500 индексі тамыздан бері алғаш рет рекордтық деңгейде жабылды.
Талеб қор нарығының құлдырауын болжаудан бас тартты. Оның айтуынша, инвесторлар үшін нарықтың күшею үстіндегі осалдығын мойындау маңыздырақ; нарық жиналған тәуекелдерді күтпеген оқиға ашып көрсеткенге дейін қымбат болып қалып, өсуін жалғастыруы мүмкін.
«Нарық төмендейді деп ойлау қате, негізгі назарды өсіп келе жатқан тәуекелдерге аудару керек», – деп баса айтты ол. Оның пікірінше, дұрыс жауап міндетті түрде «аюлық» ұстаным қабылдау емес, портфельді күтпеген соққыға төтеп бере алатындай етіп құру.
Инвесторлар үшін «тұзақ»
Талеб сондай-ақ инвесторларды қазіргі технологиялық нарықтың көшбасшылары жасанды интеллект бумының негізгі пайда алушылары болады деп болжаудан сақтанды. Жай ғана жасанды интеллект әлемді өзгертіп жатқаны үшін компанияларға инвестиция салу – «тұзақ»: артқа көз жүгіртсек, ең үлкен пайданы жаңа технологиялардың пионерлері емес, басқалар алған, – деді ол.
Ол сондай-ақ S&P 500 индексінің көрсеткіштері АҚШ экономикасының жағдайын дәл көрсетеді дегенге күмән келтірді. Оның айтуынша, бұл индекстегі ең ірі компаниялар – жаһандық деңгейдегі кәсіпорындар, ал олардың нәтижелері міндетті түрде америкалық отбасылардың қаржылық жағдайын көрсетпейді. Талеб инвесторлар қор нарығының жағдайына емес, орта табысты отбасылардың жағдайына көбірек назар аударуы керек деп есептейді.
«Тіпті хедждеуге ешқандай себеп болмаса да, әрдайым «құйрықтық тәуекелдерге» қарсы хедждеу жасаңыз», – деп түйіндеді Талеб.
Контекст
«Құйрық тәуекелдері» деп аталатын өте сирек кездесетін, алайда ауыр зардаптарға әкелетін оқиғаларды білдіреді. 2007 жылғы бестселлерінде Талеб «қара қаздар» деген синонимдік ұғымды кеңінен танымал етті — ол бастапқыда ықтималдығы аз көрінгенімен, орын алғаннан кейін артқа көз жүгірткенде толықтай логикалық болып көрінетін оқиғаларды білдіреді.
Кейін Талеб «ақ қаз» терминін нарық тым кеш болғанша елемейтін айқын қауіпті сипаттау үшін қолданды. 2025 жылы ол АҚШ-тың өсіп келе жатқан қарызын осындай қауіп ретінде анықтады.
