«Бос ұшпаймыз»: FT осы қыста «ондаған мың» рейстің тоқтатылу қаупі туралы хабарлайды

Әуе компаниялары қысқы кестесін қысқартуға дайындалып жатыр: жанармай бағасы төмендемесе, ондаған мың рейс тоқтатылып, ұшақтар жерге қойылуы мүмкін, деп хабарлады Financial Times. Иранмен соғыс басталғалы авиациялық отын бағасы күрт өсіп, авиация саласына ауыр соққы берді, ал жолаушылар инфляция мен өмір сүру құнының өсуінен қысымды сезініп, бұл олардың сапар шегуін азайтуына әкелуі мүмкін.

Ең нашар жағдайда итальяндық ITA Airways әуе компаниясы қазаннан сәуірге дейін созылатын қысқы маусымда рейстерінің бестен біріне дейін қысқартуы мүмкін, деді компанияның бас директоры Йорг Эберхарт FT басылымына. «Барлығы жағдайдың қалай дамитынына байланысты», – деді ол. «Сала үкіметтерден көмекке мұқтаж болуы мүмкін, бірақ біз оны әлі білмейміз. Өте көп факторлар әлі белгісіз».

FT жазғандай, АҚШ-тан тыс көптеген әуе компаниялары хеджирлеу бағдарламаларының арқасында бағаның өсуінен ішінара қорғалған. Алайда олар нарық жағдайы қалыпты деңгейге оралса да әуе компанияларын белгіленген бағаны төлеуге міндеттейтін жаңа ұзақ мерзімді келісімшарттарды қашан жасасу керек деген сұраққа тап болады. «Біз жыл соңына дейін қорғалғанбыз, бірақ біз тек [қысқы кестедегі] екі ай туралы ғана айтып отырмыз», – деді Эберхарт газетке. «Нағыз мәселелер қаңтардан басталады».

All Nippon Airways компаниясының бас директоры Джуичи Хирасава FT-ге берген сұхбатында жанармай бағалары ақырындап бұрынғы деңгейіне оралады деді. Алайда, егер олар қазіргі деңгейде қалса, компания келесі қадамдар бойынша ішкі талқылаулар өткізуге мәжбүр болады, деді ол.

Қазір көптеген шешімдер авиациялық отынның бағасына тікелей байланысты. Дүниежүзілік ең ірі халықаралық әуе компанияларының бірі Turkish Airlines биылғы жылдың соңына қарай жанармай бағасының тоннасына шамамен 1 400 доллардан 1 000 доллардан төменге дейін төмендеуін, ал жыл ішіндегі орташа баға тоннасына шамамен 1 200 долларды құрайтынын күтеді. «Егер жағдай тезірек жақсара бастаса, бізге қысқы кестемізді өзгертудің қажеті жоқ», – деді Түрік әуе жолдары компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы Мұрат Шекер FT басылымына. «Бірақ егер жоғары жанармай бағасы шілдеден кейін де сақталып, мысалы, қыркүйекке дейін жалғасса, біз рейстер жиілігін азайтамыз немесе кейбір бағыттарға және кей қалалардағы қызметтерге ұшуды толықтай тоқтатамыз». Оның айтуынша, компания ұсынылған кесте өзгерістеріне дейін кемінде бір ай бұрын соңғы шешімді қабылдауы мүмкін.

LATAM Airlines компаниясының бас атқарушы директоры Роберто Алво ескертті: «Егер жоғары жанармай бағасы жыл соңына дейін сақталса, осы уақытқа дейін дауылды еңсеруге тырысқан әлсіз әуе компанияларының қаржылық жағдайы одан әрі қысымға ұшырайды».

Орта Шығыстағы соғыс салдарынан бағалардың күрт өсуі көптеген елдердегі тұтынушылар инфляция мен өмір сүру құнының өсуінен қысым сезініп жатқан уақытта орын алды. FT жазады: талдаушылар нашарлай түскен экономикалық ахуал мен бағаның өсуі дәстүрлі түрде саланың ең әлсіз айлары саналатын кезеңдерде жолаушыларды ұшу жиілігін азайтуға мәжбүр етуі мүмкін екенін ескертеді. «Егер жанармай бағасы қайта көтерілсе, жыл соңының қаншалықты қиын болатынын елестетуге болады», – деді McKinsey серіктесі Стив Саксон басылымға. Оның айтуынша, сол жағдайда «қыс айтарлықтай сұрғылт болады».

Осы аптада авиация саласының халықаралық ұйымы IATA ағымдағы жылға арналған болжамын күрт төмендетіп, әлемдік әуе компанияларының пайдасы 43 миллиард доллардан 23 миллиард долларға дейін қысқаратынын мәлімдеді. FT мәліметі бойынша, биыл Рио-де-Жанейро қаласында өткен сала көшбасшыларының жыл сайынғы кездесуінде көңіл-күй тұнған еді. Көптеген әуе компаниялары жаңа жағдайға бейімделе алады, бірақ көпшілігі қазірдің өзінде бритва жүзі сияқты жұқа маржамен жұмыс істеп жатыр, – деп ескертті IATA-ның бас директоры Вилли Уолш.

«Әр орынның толуын қамтамасыз етуіміз керек», – деді бір сарапшы FT-ге. «Бос ұшақтармен ұша алмаймыз».

Әуе компаниялары қиын дилеммаға тап болды: оларға жолаушылар ағынын азайту қажет, бірақ рейстерді тым көп қысқарту дағдарыстан тез қалпына келуге кедергі болуы мүмкін, деп түсіндіреді FT. Ал бұрынғы Gulf Air компаниясының басшысы, қазіргі кезде Alton Aviation Consultancy консалтингтік фирмасының басшысы Джеффри Гоның айтуынша, бұл таңдауға жолаушылар ағыны іс жүзінде тоқтап қалған пандемия кезіндегі тәжірибе айтарлықтай әсер еткен. «Мұндай сценарийге қалай дайындалу керек? Ұшақтарды шөлдегі қоймаға жіберіп, оларды қайта қызметке енгізуге уақыт жұмсау ма? Әлде нарықтағы орнын сақтау үшін ғана, операциялық шығынға қарамастан ұшуды жалғастыру ма?» – деді ол.

FT атап өткендей, осы жылы салада бір ірі банкроттық орын алды: АҚШ пен Иран арасындағы қақтығыс басталғаннан бірнеше апта өткен соң американдық Spirit Airlines әуе компаниясы қызметін тоқтатты. Сала жетекшілері, әсіресе шығындар жоғары болып қалса, осындай жағдайлардың одан әрі көбеюін күтеді, деп хабарлайды FT.

Бағалардың өсуіне қарамастан, кейбір әуе компанияларының басшылары жолаушылар сұранысының төзімділігіне жағымды таң қалды, деп хабарлайды FT. «Барлығы сұранысқа байланысты», – деді Delta Air Lines компаниясының президенті Питер Картер, бұл АҚШ-тағы нарықтық капитализациясы ең жоғары әуе компаниясы. «Экономика әлі де өте мықты, және менің ойымша, бұл туралы жеткілікті түрде айтылмайды. Біздің бизнесімізге тәуелді елдердің экономикасының қаншалықты төзімді екені таң қалдырады».

IAG, British Airways-тің аналық компаниясы, шілде–қыркүйек кезеңіне сұраныстың жоғары болып қала беретінін санайды, деді бас директор Луис Гальего FT-ге. Ол компания жоғары жанармай мен әуе билеттері бағасының сұранысқа әсерін мұқият бақылап отырғанын, бірақ әзірге оның әлсірей бастағанының ешқандай белгісін байқамағанын айтты.

Әуе компаниялары дәстүрлі түрде брондауды ынталандыру үшін жеңілдіктер ұсынады. Алайда Financial Times хабарлауынша, жоғары әуе билеттері бағасы мен салыстырмалы түрде тұрақты сұраныс қазір тасымалдаушыларға жанармай шығындарының өсуін өтеуге көмектесуде.

«Мен бұл мәселені өте мұқият қадағалап отырмын», – деді American Airlines компаниясының коммерциялық директоры Нэт Пайпер FT басылымына билет бағасының өсуі туралы. «Мен тым ерте босаңсуып, қолайлы кіріс жағдайы сақталған кезде оны барынша тиімді пайдалану мүмкіндігінен айырылғым келмейді».