Апта жаңалықтары: Маск саясатқа оралуы мүмкін, ЕОБ-да үзіліс, Трамп ФРЖ-ге барды
АҚШ Президенті Дональд Трамп Жапониямен сауда келісімін бекітіп, америкалық экономикаға $550 млрд инвестиция тартуға қол жеткізді. Сонымен қатар апта соңында ол Федералдық резерв жүйесіне арнайы барды. Ал Еуропа орталық банкі сегіз рет қатарынан төмендеткеннен кейін негізгі мөлшерлемені өзгеріссіз қалдырды. Технология нарығында жасанды интеллектке инвестиция құю бәсекесі жалғасуда: Alphabet капиталдық шығындарын $85 млрд-қа дейін арттыратынын жариялады, бұл — көшбасшылықты басқа ойыншыларға бермеу үшін жасалған қадам. 21–25 шілде аралығындағы басты оқиғалар — біздің шолуымызда.
ЕОБ негізгі мөлшерлемені өзгеріссіз қалдырды
Еуропа орталық банкі бейсенбі, 24 шілде күні соңғы бір жылда қатарынан сегіз рет төмендетілгеннен кейін негізгі мөлшерлемені өзгеріссіз қалдырды, деп хабарлайды Reuters. Бұл ретте реттеушінің шешімі сарапшылардың күтулерімен толық сәйкес келді. Негізгі депозиттік мөлшерлеме 2% деңгейінде сақталды — бұл былтырғы көрсеткіштен екі есе төмен.
ЕОБ инфляцияның 2% мақсатты деңгейіне жеткенін және орта мерзімді перспективада осы деңгейде тұрақтайтынын атап өтті. Соған қарамастан, банк келесі қадамдарды кейінге қалдыруды жөн көріп отыр. Себебі, Еуроодақ пен АҚШ сауда келісіміне қол жеткізуге тырысып жатыр, деп жазады Reuters.
Бұған дейін Дональд Трамп 1 тамыздан бастап еуропалық тауарларға 30%-дық кедендік баж салығын енгіземін деп сес көрсеткен және олар үшін 15–20% аралығында минималды алым белгілеуді ұсынған. Қазіргі уақытта АҚШ-қа импортталатын барлық тауарларға базалық ставка 10% мөлшерінде. Өз кезегінде Еуроодақ америкалық өнімдерге қатысты құны 72 млрд еуроны құрайтын жауап шаралар пакетін әзірлеп қойды.
«Әзірге тараптар 1 тамызға дейін қандай да бір келісімге келуі мүмкін сияқты көрінеді, бірақ бұл мүлде кепілдік емес. Егер келісімге қол жеткізілсе де, ол тым жалпылама сипатта болуы ықтимал, нақты егжей-тегжейсіз. Сондықтан ЕОБ нақты шешім қабылдамас бұрын, тараптардың нақты қандай мәмілеге келгенін (егер келіссе) көруді қалайды», — дейді Quilter Cheviot қарыз нарығын зерттеу бөлімінің жетекшісі Ричард Картер.
Тағы не оқуға болады?
— ЕОБ шешіміне нарық қалай әсер етті және экономистер не дейді? Бұл туралы журналист Виктория Сирота жазған «“Жағдай өте белгісіз”: ЕОБ бір жылдан кейін алғаш рет мөлшерлемені өзгеріссіз қалдырды» мақаласынан оқыңыз.
— 2025 жыл Еуроодақтың саяси және экономикалық блогының дамуында неге бетбұрыс сәтке айналды? Бұл туралы журналист Петр Кирьян «Екі оттың ортасында: ЕО неге АҚШ-пен де, Қытаймен де текетіреске тап болды?» мақаласында жазған.
Трамп ФРЖ-ның құрылыс алаңында Джером Пауэллмен кездесті
АҚШ Президенті Дональд Трамп бейсенбі, 24 шілде күні жөндеу жұмыстары жүріп жатқан Федералдық резерв жүйесінің штаб-пәтеріне күтпеген жерден барды. Құрылыс каскасын киіп, алаңды ФРЖ төрағасы Джером Пауэллмен бірге аралап шықты.
Бұл – олардың шілдедегі алғашқы жеке кездесуі. Бұған дейін Трамптың серіктері мен Ақ үй өкілдері ФРЖ ғимаратын жаңарту жобасына байланысты Пауэллге ашық сын айтқан болатын. Жобаның құны $2,5 млрд-қа бағаланып отыр. MarketWatch жазғандай, Трамп бұл жобаны Пауэллді қызметінен босату үшін сылтау ретінде пайдалануы мүмкін. Соңғы бірнеше айда АҚШ президенті Пауэллдің мөлшерлемені төмендетуден бас тартқанын жиі сынап, оны мерзімінен бұрын орнынан алу ниетін білдірген.
Бейсенбіде екеуінің арасында жоба құнына қатысты қысқа сөзталасы болды: Трамп оның бағасы $3,1 млрд-қа дейін өсіп кеткенін айтты. Алайда Пауэлл оны бірден түзетіп, журналистердің көзінше: «Сіз жай ғана үшінші ғимаратты қосып қойдыңыз», — деді. Ол Трамп келтірген есепке бірнеше жыл бұрын жөндеу аяқталған басқа нысанның шығындары да кіріп кеткенін түсіндірді.
Сапар барысында Трамп мөлшерлемелерді төмендету туралы талаптарын тағы да қайталап, Пауэллмен бұл тақырыпта «аздап сөйлескендерін» жеткізді. Ол ФРЖ төрағасының «дұрыс шешім қабылдайтынына» сенімді екенін айтты. Келесі мөлшерлеме бойынша отырыс 29–30 шілде күндері өтеді.
Сонымен қатар Трамп Пауэллге қатысты риторикасын жұмсартып, оны жұмыстан босату идеясынан біршама алыстайтынын байқатты: «Оны қызметтен босату — бұл маңызды қадам, және менің ойымша, қазір оған қажеттілік жоқ», — деді ол кейінірек.
Тағы не оқуға болады?
— ФРЖ төрағалығына келуі мүмкін үміткерлер туралы журналист Екатерина Комарова Oninvest порталында жариялаған «Мөлшерлемені төмендету, белсенді болу және тартымды көріну: Трамп жаңа ФРЖ басшысын қалай таңдайды» мақаласынан оқыңыз.
АҚШ Жапониямен сауда келісіміне қол қойды
АҚШ пен Жапония сауда келісіміне қол қойды, деп хабарлайды Reuters. Құжатқа сәйкес, 1 тамыздан бастап Жапониядан АҚШ-қа импортталатын автомобильдерге салынатын баж салығы 27,5%-тен 15%-ке дейін төмендейді. Ал басқа жапон тауарларына қатысты тариф 25%-тен 15%-ке дейін қысқармақ. Өз кезегінде Жапония АҚШ экономикасына $550 млрд инвестиция салуға келісті.
Бұл — Дональд Трамп сәуірде сауда соғысын бастағаннан кейін жасасқан бірқатар келісімдердің ішіндегі ең ірісі. Ақ үй мәліметінше, келісім аясында Жапония Boeing компаниясынан 100 ұшақ сатып алады және АҚШ қорғаныс саласындағы тапсырыстарын $14 млрд-тан $17 млрд-қа дейін ұлғайтады.
АҚШ Қаржы министрі Скотт Бессент Bloomberg арнасында сөйлеген сөзінде Жапонияның кедендік жеңілдіктерге «қаржыландырудың инновациялық механизмі» арқылы қол жеткізгенін, мұндай тәсілді өзге елдер қайталай алмайтынын айтты.
Келісім туралы мәлімдеме 22 шілде, сейсенбі күні кешке жасалды. Бұл жаңалық Жапония нарығына оң әсер етті: Nikkei қор индексі бір жыл ішіндегі ең жоғары деңгейге жетіп, шамамен 4%-ке өсті. Toyota акциялары 14%-тен астам, ал Honda акциялары шамамен 11%-ке қымбаттады.
2025 жылдың алғашқы жартысында АҚШ-та жасанды интеллект саласындағы стартаптар $104,3 млрд инвестицияға ие болды — бұл бүкіл 2024 жылғы көлеммен шамалас, деп жазады CNBC PitchBook деректеріне сүйене отырып. Қазір АҚШ-тағы барлық венчурлік қаржының үштен екісі ЖИ-компанияларға бағытталған. Былтыр бұл көрсеткіш 49% болған. Алайда, инвестиция көлемінің ауқымдылығына қарамастан, инвесторлардың көпшілігі әлі де нақты табысқа жете қойған жоқ.
PitchBook дерегіне сәйкес, бірінші жартыжылдықта венчурлік қорлар стартаптардағы өз үлестерін сату бойынша 281 мәміле жасап, жалпы сомасы $36 млрд болды. Көп жағдайда стартаптар ірі компаниялар тарапынан сатып алынып, олардың құрылымына интеграцияланған. Сирек жағдайлардың бірі — CoreWeave компаниясының бірінші тоқсан соңында өткізген IPO-сы.
OpenAI жасанды интеллектке инвестиция құю бумының көшбасында қалуда. Компания рекордтық қаржыландыру раундтарын өткізді: наурызда SoftBank басшылық еткен турда $40 млрд тартты. Маусымда Meta Scale AI компаниясына $14,3 млрд инвестиция салып, оның негізін қалаушы әрі бас директоры Александр Ванды өз қатарына қосты. Anthropic — $3,5 млрд, ал OpenAI-дің тең құрылтайшысы Илья Суцкевер негізін қалаған Safe Superintelligence стартапы $2 млрд инвестицияға қол жеткізді.
Бұл туралы не оқуға болады?
— Scale AI компаниясының негізін қалаушы туралы журналист Роман Могучий жазған «$14 млрд-қа Meta-ның жасанды санасын құрастырған адам: Александр Ван — достықтың құнын білетін құрылтайшы» мақаласынан оқыңыз.
Маск саясатқа оралуы мүмкін, ал Tesla-ның сатылымында рекордтық төмендеу бар
Илон Маск негізін қалаған SpaceX компаниясының соңғы тендерлік құжатында «тәуекелдер» бөлімінде ерекше ескерту пайда болды: миллиардер саясатқа қайта араласуы мүмкін. Бұл туралы 22 шілдеде Bloomberg жазды, агенттік құжатпен танысқан. Бұған дейін Маск АҚШ Президенті Дональд Трамптың аға кеңесшісі ретінде Мемлекеттік басқаруды тиімді ету департаментін (DOGE) басқарған. Құжаттарға сәйкес, ол болашақта осыған ұқсас рөлге қайта келіп, бұл жұмысқа едәуір уақыт пен күш жұмсауы ықтимал. Осы ақпаратты агенттікке аты-жөнін жарияламаған дереккөздер де растаған.
Осы аптада Маск Tesla компаниясын алда бірнеше қиын тоқсан күтіп тұрғанын мәлімдеді. Бұл пікір 23 шілде күні жарияланған екінші тоқсанның қаржылық есебінен кейін айтылды. Bloomberg атап өткендей, бұл есеп Tesla үшін соңғы он жылдағы ең нашар нәтижелердің бірі болды. Автокөлік секторының тоқсандық табысы 16% қысқарып, $16,7 млрд болды. Жалпы табыс 12%-ға төмендеп, $22,5 млрд-ты құрады, ал LSEG болжамы $22,74 млрд еді.
Масктың айтуынша, компанияға қысым күшеюінің негізгі себептері — АҚШ-та электромобильдерге берілетін субсидиялардың жойылуы және автономды жүргізу технологияларын енгізудегі баяу қарқын. 2025 жылдың басынан бері Tesla акциялары 20%-дан астам арзандаған, көктемдегі қысқа мерзімді өсімге қарамастан.
Бұл туралы не оқуға болады?
— Tesla-ның әлсіз есебіне Уолл-стрит қандай реакция білдірді? Бұл туралы Oninvest журналисі Владислав Осипов «“Tesla-ның басты активі — Маск”. Сарапшылар әлсіз есепке қалай жауап берді?» атты мақаласында жазған.
Alphabet ЖИ шығындарын өсірді, бірақ инвесторларға түсініктеме беруге мәжбүр болды
Google компаниясының бас компаниясы Alphabet екінші тоқсанда жасанды интеллектке сұраныс артқан кезеңде табысты нәтижелер көрсетті, деп хабарлайды Bloomberg. Алайда ЖИ өнімдеріне деген сұраныс аясында компания капиталық шығындарын күрт арттыруға мәжбүр болды: 2025 жылы бұл шығындар $85 млрд-қа жетеді — бұл алдыңғы жоспардан $10 млрд-қа көп.
Alphabet барлық негізгі бағыттар бойынша сарапшылардың болжамынан жоғары нәтиже көрсетті. Серіктестік төлемдерді есептемегендегі табыс $81,7 млрд-қа жетті (Bloomberg консенсус-болжамы — $79,6 млрд). Іздеу қызметтерінен түскен табыс — $54,2 млрд (күтілгені — $52,9 млрд). Google Cloud $13,6 млрд табыс пен $2,8 млрд операциялық пайда әкелді — бұл бүгінде компанияның негізгі өсім драйвері саналады. Ал жалғыз әлсіз буын — робот-такси мен өзге де эксперименттік жобаларды біріктіретін Other Bets бағыты болды: оның табысы $373 млн ғана болып, $429,1 млн-дық болжамнан төмен қалды.
23 шілде күні есеп жарияланғаннан кейін Alphabet акциялары постмаркетте сәл төмендегенімен, келесі күні сауда ашылғанда 4,1% күрт өсті. Alphabet бас директоры Сундар Пичаи инвесторларға түсіндірме беріп, ЖИ-инфрақұрылымына салынатын инвестициялар «бұлтты клиенттер тарапынан өсіп келе жатқан сұранысты қанағаттандыру үшін аса маңызды» екенін айтты.
Бұл туралы не оқуға болады?
— Alphabet есебіне сарапшылар не дейді? Бұл туралы Oninvest журналисі Альберт Фахрутдинов жазған «Alphabet табысы болжамнан асты, бірақ инвесторларды ЖИ-ге кететін шығынның күрт өсуі алаңдатты» мақаласынан оқыңыз.
Goldman Sachs пен BNY Mellon ақша қорына арналған токен шығарды
Goldman Sachs пен Bank of New York Mellon ақша нарығы қорларына арналған үлестермен қамтамасыз етілген цифрлық токендерді іске қосу үшін күш біріктірді, деп хабарлайды Reuters.
Енді институционалдық инвесторлар BNY компаниясының LiquidityDirect платформасында ақша нарығы қорларының үлестерін сатып алып, сата алады. Бұл үлестерге меншік құқығы Goldman Sachs-тың блокчейн жүйесінде цифрлық жазба ретінде тіркеледі. Мұндай тәсіл активтерді кепіл ретінде пайдалануды оңайлатып, есеп айырысу процесін жылдамдатуға мүмкіндік береді.
Бұл қадам Уолл-стриттің блокчейн технологияларын дәстүрлі қаржы жүйесіне енгізу ұмтылысын күшейтеді. Жалпы көлемі $7,1 трлн болатын ақша нарығы қорлары сегментін токенизациялау — АҚШ-та стейблкоиндарды реттейтін GENIUS Act заңы қабылданғаннан кейінгі цифрлық активтерді дамытудағы келесі кезең, деп жазды CNBC.
Goldman Sachs-тың цифрлық активтер жөніндегі бөлім басшысы Мэтью Макдермоттың айтуынша, «бұл нарықтың ауқымы бүкіл қаржы инфрақұрылымының тиімділігін арттыру үшін зор мүмкіндік».
Стейблкоиндар туралы не оқуға болады?
— GENIUS Act тек стейблкоиндар жайлы емес, ол АҚШ экономикасына қалай көмек көрсете алады? Бұл туралы Arbat Capital Advisory Services Limited (UK) сарапшысы Алексей Голубович пен Arbat Capital сарапшысы Денис Чигарев «Жаңа “Гениальный заң”: стейблкоиндар арқылы көлеңкелі ақша массасы қалай құрылады?» мақаласында талдайды.
