Соғыстан кейін мұнай мен газ саласының қалпына келуіне екі жыл қажет болады — Халықаралық энергетика агенттігінің басшысы

Ирандағы соғыстан кейін мұнай мен газ өндірісін қалыпты деңгейге қайтару үшін екі жылға дейін уақыт кетуі мүмкін, деп ескертті Халықаралық энергетика агенттігінің (IEA) атқарушы директоры Фатих Бирол. Осы уақытта Ливан мен Израиль арасындағы атысты тоқтату келісімі мен АҚШ Президенті Дональд Трамптың Тегеранның ядролық қарудан бас тартуы және «ядролық шаң» туралы пікірлерінен кейін мұнай бағасы төмендеп барады.

Мұнай нарығының қалпына келуі баяу болады, себебі АҚШ–Иран қақтығысы Парсы шығанағындағы мұнай кен орындарына, мұнай өңдеу зауыттарына және құбырларға зиян келтірді, деді Бирол Bloomberg Television телеарнасында. «Хормуз бұғазы ашылған сәтте өндіріс бұрынғы деңгейіне оралады деген кең тараған сенім бар — менің ойымша, бұл қате түсінік», — деді Халықаралық энергетика агенттігінің басшысы.

Сұйытылған табиғи газ (LNG) жеткізілуін қайта жандандыру мәселесі күрделірек болуы мүмкін: Биролдың бағалауы бойынша әскери шабуылдардан зақымдалған кейбір LNG терминалдарының қалыпты жұмыс деңгейіне оралуы екі жылдан астам уақытты алады. Егер Иран дағдарысы созылып кетсе, оның салмағы негізінен Азия мен Африкадағы дамушы энергия импорттаушы елдерге түседі, – деп баса айтты Халықаралық энергетика агенттігінің басшысы. Нарықта сұраныстың құлдырауының алғашқы белгілері – тұтынуды рационалдау, экономикалық белсенділіктің төмендеуі және инфляциялық қысымның артуы – қазірден-ақ байқалып отыр, – деп қосты ол.

Oil Price хабарлауынша, Израиль мен Ливан арасындағы 10 күндік атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылуы және Трамптың Иран дағдарысы жөніндегі одан әрі оң пікірлері салдарынан 17 сәуірде Азия саудасында мұнай бағасы төмендеп жатыр. WTI фьючерстері 93 доллардан сәл жоғары (-1,5%), ал Brent 98 долларға дейін төмендеді (-1,3%) — екі эталондық марка да АҚШ–Иран келіссөздерінің бірінші раундының сәтсіз аяқталуынан кейін шарықтаған үш таңбалы көрсеткіштерден әлдеқайда төмен.

Трамп кеше Иран режимінің өз ядролық бағдарламасын тоқтатуға келіскенін мәлімдеді. Тегеран бұл туралы пікір білдірмеді, бірақ БҰҰ-дағы Иранның тұрақты өкілі Әмір Саид Иравани Тегеран келіссөздерге қатысты «сақтықпен оптимистік» көзқараста екенін атап өтті. Осы арада Ливан армиясы Израильді келісімді бұзды деп айыптап, «бірнеше израильдік шабуылдар мен мерзімді артиллериялық атқылауларды» тіркеді.

14 сәуірде Халықаралық энергетика агенттігі (IEA) ай сайынғы шолуында Таяу Шығыстағы соғыс салдарынан экспорттағы үзілістер 2026 жылы жаһандық мұнай ұсынысының азаюына әкелетінін, ал сұраныстың пандемиядан бері алғаш рет төмендейтінін ескертті. Жыл соңында агенттік әлі де артық қор болжап отыр, бірақ болжам күрт азайтылды — тәулігіне 2,46 миллион баррельден 410 мың баррельге дейін. Алайда Reuters сауалнамасына қатысқан сарапшылар тапшылық күтеді: олардың есептеуі бойынша биыл сұраныс ұсыныстан тәулігіне 750 мың баррельге асып кетеді.

Осы аптаның басында ОПЕК 2026 жылғы екінші тоқсанға арналған жаһандық мұнай сұранысы болжамын төмендетіп, жыл сайынғы болжамын өзгеріссіз қалдырды. Сонымен бірге, сәуірдің басында Хормуз бұғазы арқылы мұнай, мұнай өнімдері мен газ конденсаты сұйықтықтарының тасымалы күніне 20 миллион баррельден сәуірдің басындағы 3,8 миллион баррельге дейін төмендеді — бұл АҚШ пен Израильдің Иранға жасаған алғашқы соққыларынан бұрынғы көрсеткіш.

Халықаралық энергетика агенттігінің негізгі болжамына сәйкес, жылдың ортасына қарай Таяу Шығыстан тұрақты жеткізілімдер қайта жанданады, алайда олар соғысқа дейінгі деңгейден төмен болады. Ұзаққа созылған үзілістерді қамтитын ауыр сценарийде қорлардан шамамен 2 миллиард баррель шығарылып, 2026 жылдың екінші тоқсанынан төртінші тоқсанына дейін жыл сайынғы есеппен сұраныстың күн сайынғы орташа көлемі 5 миллион баррельге төмендеуі болжанады.