«Тағдырмен рулетка ойнауға болмайды»: Андрей Мовчанның инвестициялық ережелері
Андрей Мовчан — танымал экономист және инвестициялық менеджер. Бұрынғы «Үштік Диалог» компаниясының атқарушы директоры, басқаруындағы активтері $7 млрд-тан асатын «Ренессанс Инвестицияларды Басқару» тобының негізін қалаушысы және директорлар кеңесінің төрағасы, сондай-ақ «Үшінші Рим» инвестициялық компаниясының негізін қалаған.
Ол «Постақиқат дәуіріндегі Ресей», «Қарғыс атқан экономикалар», «Ағылшын күнделігі» атты кітаптардың және көптеген экономикалық-қаржылық мақалалар мен дәрістердің авторы.
Қазір — Movchan’s Group инвестицияны басқару жөніндегі компаниялар тобының негізін қалаушысы. Андрей Мовчан Oninvest сұрақтарына жауап беріп, өзінің инвестиция ережелерімен бөлісті.
Сіз қандай құралдарға инвестиция құясыз? Неліктен дәл осы бағытты таңдадыңыз?
Movchan’s Group компаниясындағы бірқатар консервативті өнімдерге — нарықтан тәуелсіз стратегиялар, арбитраждық стратегиялар, сондай-ақ «fixed income» құралдарына инвестиция құямын. Өйткені тәуекелді өнімдер — әрдайым лотерея сияқты. Ондай өнімдерде білім қолдану қиын, ал қажет болса да, тек арнайы кәсіби салаларда ғана тиімді, ал менде ондай терең білім жоқ.
Алғашқы инвестицияңыз есіңізде ме? Қалай өтті?
1990-жылдардың соңында ресейлік шағын капиталдық құны бар компаниялардың (small caps) акцияларына инвестиция салдым. Сол кезеңде банкрот болмаған барлық активтер өсіп жатты. Жақсы табыс таптым. Бірақ кейбір инвестицияларым толығымен жойылды — мысалы, Кузнецк металлургия зауыты. Ол банкротқа ұшырап, мүлде жоқ боп кетті.
Ешқашан қайта сатып алмайтын актив бар ма?
Әрине. Мен ешқашан жекелеген акциялар мен балама өнімдерді сатып алмас едім. Мысалы, күрделі құрылымдалған, иығы (плечо) бар жылжымайтын мүлік өнімдері немесе өнер туындыларына деривативтер. Мұндай құралдар өте қауіпті — үлкен шығынға ұшыратуы мүмкін.
Шешім қабылдағанда кімге сенесіз?
Бірінші кезекте — өзімнің портфельдік менеджерлеріме. Сосын өзіме. Мен инвестицияларды терең зерттеуге тырысамын. Оның үстіне, тәжірибем де бар.
Қай инвестиция сізді таңғалдырды?
Мен таңғалу үшін емес, тұрақты әрі шамамен бірқалыпты табыс табу үшін инвестиция жасаймын. Ал таңғалу дегеніміз — бұл менің әлдеқайда терең ойланбағаным, не қалай жұмыс істеуі тиіс екенін толық түсінбегенім болар еді. Портфельдік менеджер үшін таңғалу — жағымды болсын, жағымсыз болсын — бірдей қауіпті. Сен не істеп жатқаныңды түсінесің, не мүлде түсінбейсің.
Соңғы рет қашан қателестіңіз және қандай сабақ алдыңыз?
Мен үнемі қателесіп отырамын. Біз басқаратын ірі қорлардағы жүздеген инвестициялардың ішінде қателер үнемі орын алып жатады. Жыл сайын бір-екі үлкен және он шақты ұсақ қате кетеді. Бірақ біздің тәуекелдерді бақылау және әртараптандыру жүйеміз тұрақты нәтиже көрсетуге мүмкіндік береді.
Сіз үшін маңыздысы — стратегия ма, әлде интуиция ма?
Әрине, стратегия. Интуиция ақпаратты алмастыра алмайды. Инвестиция әлемінде интуиция нашар жұмыс істейді.
Баффет — мықты ма?
Әрине, бірақ ол гений инвестор болғаны үшін емес. Ол өз кезеңінде инвестицияны қалай жасау керегін алғашқылардың бірі болып түсінді. Және ол өзіне табысты болуға мүмкіндік берген құрылымды салды. Баффет осы ғасырдың басына дейін нарықтан озып отырды, бірақ кейінгі жылдары индекстен төмен нәтиже көрсетіп жүр. Оның даңқы арзан ақшамен, үкіметтермен жасаған келісімдермен, және де нарықтар тиімсіз болған кезеңдегі табыстармен байланысты.
Экран бір мезетте сөніп қалса, инвестор неден қорқады?
Мен ештеңеден қорықпаймын.
Инвестиция саласындағы ең қатты ашуланған кезіңіз болды ма?
Мифтердің көптігі ашуыма тиеді. Олар тіпті ортағасырлық діншіл елден де көп. Сондай-ақ, инвестиция жасауды білмей, кездейсоқ ақша тапқан адамдардың өзін «гуру» сезініп, өздерін насихаттауы қатты ашуландырады. Олар жүйелі жұмыс істейтін мамандарға агрессиямен қарайды, бірақ өздерінің «мықтылығы» туралы әр бұрышта айқайлайды. Ал нақты нәтиже көрсететін ештеңесі жоқ — тек түсініксіз Excel файлдары ғана.
Сіз басқа біреудің инвестициялық портфеліне қызығып көрдіңіз бе?
Мен өзім портфель жасай алсам, неге біреуге қызығуым керек? Бірақ біреудің сәттілігіне қызықтым ба? Иә. Әрине, биткоинға немесе технологиялық алыптарға сәтті инвестиция салған адамдарға қызығамын. Мен биткоинға мүлде инвестиция салмадым, технология секторына өте шектеулі көлемде ғана салдым. Сәті түскендерге қызығу — бұл табиғи нәрсе. Бірақ бұл тағдырмен рулетка ойнау керек дегенді білдірмейді.
Ең табысты мәміледен түскен пайданы неге жұмсадыңыз?
Жаңа инвестиция жасадым. Мен әрдайым табысымды қайта инвестицияға құйып отырамын.
Барлығын қолма-қол ақшаға ауыстыруға не себеп болар еді?
Тек АҚШ-тағы саяси тұрақсыздық немесе жаһандық соғыс қаупі туындаса ғана. Қазір ондай қауіп жоқ.
Инвестициядағы «guilty pleasure»-іңіз бар ма?
(Мысалы, «түнде криптовалюта сатып аламын» деген тәрізді)
Бар. Мен доллардан еуропалық валюталарға ауысып отыруды жақсы көремін. Меніңше, доллардың қозғалысы қисық. Доллар асыра бағаланған кезде мен инвестицияны фунт немесе еуроға аударамын. Ал бағаланбаған кезде — керісінше, доллармен қайтарамын. Әзірге бұл бағытта қателескен емеспін. Бірақ ешкімге мен сияқты істе деп кеңес бермеймін, себебі бұл жерде тәуекел бар, ал табыстың жүзеге асуы үшін кейде ұзақ күтуге тура келеді.
