Deutsche Bank акциялары 6 пайызға төмендеді. The New York Times газеті банктің ресейлік олигархтармен іскерлік қатынастары туралы хабарлады.
Deutsche Bank-тің журналистерге тараған ішкі құжаттары банктің жылдар бойы ресейлік миллиардерлермен жұмыс істеу кезінде туындайтын тәуекелдерді елемегенін көрсетеді.

Фото: Poetra.RH / Shutterstock.com
Deutsche Bank акциялары 17 қарашада Германияда сауда басталған кезде «Inside Deutsche Bank» атты банк қызметіне қатысты бірқатар тергеу баяндамалары жарияланғаннан кейін 6 пайызға төмендеді. Сонымен қатар, Deutsche Bank-тың ішкі құжаттары банк көптеген жылдар бойы өз тәуекелдерді басқару мамандарының ескертулерін елемей, миллиардерлер Олег Дерипаска мен Виктор Вексельберг сынды ірі ресейлік кәсіпкерлерге қызмет көрсетуді жалғастырғанын көрсетті, The New York Times жариялаған тергеуге сәйкес.
Deutsche Bank Ресейдегі қызметін тек 2022 жылдың көктемінде тоқтатты, сол кезде басқа ірі батыс несиегерлері елден шығып жатқанын жариялады. Банкке қатысты тергеу 15 миллионнан астам ішкі құжаттың – құпия есептердің, хат алмасулардың және отырыс хаттамаларының – жария болуына негізделген, оларды 200-ден астам журналисттен құралған консорциум талдады.
Deutsche Bank-тың Ресейдегі қызметіне жүргізілген тергеу нені анықтады
Екі лагерь — тәуекелдер мен пайда
Жылдар бойы Deutsche Bank ішінде екі лагерь бір-біріне қарсы тұрды: қаржылық қылмыспен күрес жүргізетін бөлімшелер олигарх-клиенттермен және олардың компанияларымен байланысты үзуді талап еткен, алайда кіріс табуға жауапты бөлімшелер бұл дауда үнемі басым түскен, деп хабарлайды New York Times тергеуі.
Мысалы, 2014 жылы Deutsche Bank-тің беделдік тәуекелдер жөніндегі ішкі комитеті олигарх-клиенттерді банкке төндіретін тәуекел деңгейіне қарай рейтингке шығарып, тізімде бірінші орынға Олег Дерипасканы қойған, деп хабарлайды газет. Банктің қаржылық қылмыспен күрес бөлімі миллиардер бақылайтын ұйымдармен байланысты үзуді ұсынды. Алайда пайдаға бағдарланған басқа бөлімшелерде Дерипаска «құрметті кәсіпкер» ретінде сипатталды.және «дәлелденген табысты көрсеткіштері бар ұзақ мерзімді клиент» және «болашақ мәмілелердің ірі портфелі» — және осы аргумент басымдық алды, деп жазады NYT.
2015 жылы NYT мәліметі бойынша, Deutsche Bank-тің ішкі презентациясында ресейлік миллиардерлер активтерді басқару бөлімі үшін «тұрақты өсудің негізі» ретінде сипатталған. Презентацияда сол уақытта тек төрт елде ғана Ресейден кемінде 100 миллион долларлық таза активтері бар үй шаруашылықтарының саны көп екені, бұл оны активтерді басқарушылар үшін «тартымды нарыққа» айналдыратыны айтылған.
Жоғары қаржылық мүмкіндігі бар клиенттерге назар аударыңыз
2017 жылы Deutsche Bank «айна саудасы» (mirror trading) айыптауларын шешу үшін жүздеген миллион доллар төледі — бұл АҚШ пен Ұлыбритания реттеушілерінің мәліметінше, 10 миллиард долларға дейінгі ресейлік қаражатты ақша жуу схемасы.
Осыдан кейін Deutsche Bank Ресейдегі кейбір операцияларын қысқартты, бірақ толықтай шығып кетпеді, оның орнына негізінен олигархтардан тұратын ең бай клиенттеріне назар аударды, деп хабарлайды NYT. 2018 жылы АҚШ Ресей бизнесмендеріне санкциялар салғанда, банктің ішкі құжаттарына сілтеме жасап, газет хабарлағандай, тізімде Дерипаска мен Вексельберг те қоса алғанда, Deutsche Bank-тің бес клиенті болған.
2019 жылы Deutsche Bank-тің кеңесшілерінің бірі Қадағалау кеңесінің Риск комитетінің отырысында тікелей түрде тәуекелдер туралы ескертті: Егер ресейлік клиенттердің бірі «адал емес» болып шықса, банктің ықтимал шығындары олардан түскен кірістен әлдеқайда асып түсер еді.
Сол уақытта «айна» операциялары скандалынан кейін Deutsche Bank АҚШ-тың сыртқы қадағалауында қалды. 2020 жылы сыртқы басқарушылардың заңгерлері банкке Ресейге қатысты барлық «операциялар мен қызметтерді» тоқтатуды «нақты қарастыруды» ұсынды, деп хабарлайды NYT ішкі құжаттарға сілтеме жасап. Дегенмен тергеу нәтижесі бойынша Deutsche Bank-тің бай орыстармен байланыстары жалғасып жатты.
2020 жылғы қарашадағы банктің Ресей стратегиясына арналған ішкі шолуында банктің 17 клиенті АҚШ Қаржы министрлігінің 210 шенеунік пен олигархтан тұратын «Кремль тізіміне» енгені айтылды. Алайда сол құжатта «Ресей нарығының маңыздылығы мен табыстылығы» ерекше атап көрсетілген. NYT мәліметіне сәйкес, 2021 жылдың көктемінде банк кеңесі ішкі бақылау жүйесінің жақсарғанын негізге ала отырып, Ресейдегі қатысуын абайлап кеңейтуге бір ауыздан дауыс берген.
Люксембург пен Швейцарияға көшу
NYT мәліметі бойынша, Deutsche Bank олигарх клиенттерінің шоттарын құпия түрде Люксембург пен Швейцариядағы кеңселеріне аударған. NYT есебіне қарағанда, бұл Украинадағы соғыс басталардан бірнеше жыл бұрын басталған. Газет хабарлауынша, Люксембург пен Швейцариядағы қатаң банктік құпия заңдары клиент деректерін билік органдарына жарияламаудың заңды негізін қамтамасыз ете алған, алайда бұл ақша аудару себебі ретінде көрсетілмеген.
Deutsche Bank өз активтерін басқару клиенттерін тек Ресейге емес, осы өңірлерге шоғырландыра отырып, саланың стандартты тәжірибесін ұстанатынын мәлімдеді. Сондай-ақ банк барлық ресейлік клиенттеріне тиісті тексеру жүргізетінін атап өтті.
2022 жылғы ақпанда Украинаға толық ауқымды шабуыл басталғаннан кейін АҚШ Әділет департаменті банктен санкцияға ұшыраған ресейлік клиенттердің аттары мен шоттарындағы баланс сомаларын сұрады. NYT мәліметі бойынша, Deutsche Bank олигархтардың шоттарын банк құпиясы қатаң сақталатын елдерге аударғандықтан, осы клиенттер туралы мәліметтерді жариялаудан бас тартуға заңды негізі болды. «Deutsche Bank-ке Швейцария мен Люксембургтегі клиенттерге қатысты (банктік құпия) ақпаратты АҚШ Әділет департаментіне беруге рұқсат етілмейді», – делінген банк қызметкерінің хатында.
NYT мәліметі бойынша, банк АҚШ Қаржы министрлігі шығарған ережені пайдаланып, санкцияланған олигархтардың 50 пайыздан аз үлесі бар компаниялар туралы, соның ішінде Дерипаскаға қатысы бар кейбір активтер туралы ақпаратты жарияламаған.
Ресейден кету
2022 жылғы 10 наурызда, толық ауқымды соғыс басталғанына екі апта өткен соң, Deutsche Bank-тың бас атқарушы директоры Кристиан Севинг қызметкерлерге банк Ресейдегі операцияларының тек бір бөлігін қысқартатынын, бірақ нарықтан кетпейтінін жазды.
«Бізден жиі неге Ресейден толықтай шықпаймыз деп сұрайды. Жауабымыз – бұл біздің құндылықтарымызға қайшы келеді. «Бізде бір түнде Ресейден кетуге мүмкіндігі жоқ клиенттер бар, және біз осы қиын уақытта оларға барынша қолдау көрсетуді жалғастырамыз», – деп түсіндірді Севинг NYT-ке сілтеме жасалған хатта.
Алайда сол күні АҚШ-тың ірі банктік алыптары JPMorgan Chase пен Goldman Sachs қоғамдық қысым аясында Ресейден шығатынын жариялады. Келесі күні, 2022 жылғы 11 наурызда, NYT мәліметі бойынша, Deutsche Bank шешімін қайтарып, елдегі қызметін тоқтататынын жариялады.
Банк не деді?
Мақалаға берілген мәлімдемеде Deutsche Bank заңды әрекет еткенін және клиенттерге қаржылық санкцияларды айналып өтуге ешқашан көмектеспегенін, барлық шектеулердің уақтылы орындалуын қамтамасыз еткенін айтты.
Вексельберг пен Дерипаска NYT-тің пікір сұрауына жауап бермеді, бірақ оларға қарсы салынған санкцияларды әділетсіз деп сипаттап, сотта оларға қарсы шағымданды.







