Соғыс пен дағдарыстан кейінгі 47 күн: нарық қалай бой түзейді?
Геосаяси қақтығыстар инвесторлар үшін әдетте тәуекелді азайтып, қорғанысқа көшу сигналы болып саналады. Олар акцияларын сатып, қауіпсіз активтерге ұмтылады. Алайда тарихи деректер көрсетіп отырғандай, қор нарығы тез құлдырап, әдетте қаншалықты жылдам төмендесе, соншалықты тез қалыпқа келеді. Raymond James пен Morgan Stanley талдаушылары нарық тарихын зерделеп, дәл осындай қорытындыға келген.
Соққыға шыдамды қор нарығы
Raymond James банкі ірі геосаяси дағдарыстарға нарық реакциясын талдап, орта есеппен нарық 14 %-ға кері шегініп, бұрынғы шегіне 47 күнде оралатынын анықтады. «Геосаяси соққылар құбылмалылықтың тез өршуін тудырады, оның артынан сондай жылдам қалпына келу жүреді», — деді BNN Bloomberg эфирінде Velocity Investment Partners (Raymond James) активтерді басқару және инвестиция жөніндегі кеңесшісі Бриэн Гарднер.
Morgan Stanley сарапшылары 20 қақтығыс кезіндегі нарық мінез‑құлқын зерттеп, нарық міндетті түрде, бірақ әрқашан түзу сызықпен емес, қалпына келетініне көз жеткізді. Олардың осы аптада жариялаған есебіндегі деректер:
— 1979 жылғы қараша – Иранда АҚШ дипломаттары кепілге алынғанда, S&P 500 бір күнде 0,6 %-ға төмендеді, бірақ бір айдан соң 5,4 %, ал бір жылдан кейін 27 %-ға жуық өсті;
— 1990 жылғы тамыз – Парсы шығанағындағы соғыс басталған күні АҚШ акциялары 1,9 %-ға құлады, бір айда минус 8,1 % көрсетті, бірақ бір жылда 10 % өсімге шықты;
— 1998 жылы Косово соғысының басталуы S&P 500-ді бір күнде 0,4 %-ға түсірді, бірақ бір ай өткен соң индекс 5,8 %, ал 12 айда 18 % қосқан.
Morgan Stanley‑дің ретроспективалық талдауы кейде нарыққа бір жыл да жеткіліксіз болатынын көрсетті. Мысалдар қатарында: 1956 ж. Суэц дағдарысы (12 айда –12,9 %), 1973 ж. араб‑израиль соғысы (–41,1 %), 2001 ж. Ауғанстан кампаниясы (–26,1 %) келтірілген. Бірақ сарапшылар бұны қатып қалған ереже емес, ерекшелік деп санайды.
Жаңалықтар үрей туғызса, инвесторлар не істеу керек?
Нарықтар тарихта әрдайым қалпына келгенімен, инвесторлар кезекті дағдарыста бәрібір алаңдайды. «Қорқынышты тақырыптарды көргенде, адамдар бірден әрекет етуі керек деп ойлайды», — дейді Raymond James кеңесшісі. Осындай жағдайларда ол бірнеше кеңес ұсынады:
1. Қорқынышты жаңалықтарға бола үрейге бой алдырмаңыз
Гарднердің айтуынша дағдарыс кезінде ең бастысы – сабыр сақтау. Көп адамдар жаңалықтарға эмоциялық әсермен қарап, инвестициялық стратегиясын өзгертіп жатады. Бірақ инвесторлар шешімді асығыс қабылдамауы керек, керісінше сабыр мен тәртіпті ұстанғаны жөн.
2. Ұзақмерзімді стратегияны ұстаныңыз
«Нарықта болу – бір бөлек, ал уақытты дәл табуға тырысу – мүлдем басқа», – дейді Гарднер. Тіпті кәсіби инвесторлар да портфельді күрт өзгертпей, ұзақмерзімді жоспарға сенеді.
3. Қысқамерзімді мүмкіндіктерден бас тартпаңыз, бірақ ұзақмерзімді жоспарыңызды бұзбаңыз
Гарднер соғыс кездерінде кейбір басқарушылар қорғаныс, энергетика және өнеркәсіп секторларына уақытша инвестиция жасайтынын айтады. «Бірақ бұл компаниялар ұзақ мерзімде міндетті түрде көшбасшы болады деген сөз емес. Қазіргі сәтте ғана жақсы нәтиже көрсетуі мүмкін».
4. Портфеліңізді әртараптандырыңыз – актив түрі, сала және ел бойынша
«Бұл – ең маңызды қағидалардың бірі», – дейді Гарднер. Портфельді әртараптандыру оның сыртқы сілкіністерге төзімділігін арттырады және құбылмалы кезеңдерде тұрақтылық береді. Әсіресе акция мен облигация арасында ғана емес, сала мен ел таңдауда да тепе-теңдік болуы керек.
5. Қорғаныс активтерін пайдаланыңыз
Доллардың әлсіреуі мен геосаяси тұрақсыздық жағдайында қорғаныс активтері портфельді тұрақты ұстап тұруға көмектеседі. Гарднер мысал ретінде алтынды келтіреді. Оның айтуынша қазіргі инвестициялық стратегиясында команда басқаратын портфельдердегі алтын үлесі 4%-ға дейін ұлғайған. Бұл – әдеттегіден екі есе көп.
