Nestlé болашағы бұлдыр: дағдарыстан шығудың жолы бар ма?
Қыркүйек Nestlé үшін басшылықтағы ауысумен басталды – компания Лоран Фрейшені бас директор қызметінен босатты. 63 жастағы француз Nestlé-де 40 жыл бұрын маркетингтік лауазымдардан жұмысын бастап, кейін ең жоғарғы басшылыққа дейін көтерілген еді. Пресс-релизде көрсетілгендей, ол қол астындағы қызметкермен романтикалық қарым-қатынасын жасырып келген, бұл компанияның іскерлік кодексіне қайшы болып саналады. Адюльтер туралы ақпарат қызметкерлер жасаған тәртіп бұзушылықты хабарлай алатын Speak Up ішкі арнасы арқылы белгілі болды, деп жазады Reuters.
Фрейше ешқандай төлемақысыз, яғни «алтын парашютсіз» жұмыстан босатылды, бұл мұндай жағдайларда сирек кездеседі, деп жазады Fortune.
Бас директор лауазымына бұрын Nespresso кофе өндіру бөлімшесін басқарған Филипп Навратил кірісті. Фрейше бұл қызметте бар болғаны бір жыл жұмыс істеді. Оған дейін компанияны 2017 жылдан бастап Марк Шнайдер басқарған еді, ол 2024 жылдың тамызында қызметінен кеткен, деп хабарлаған Reuters.
Алайда Nestlé ішіндегі кадрлық ауыс-түйістер мұнымен шектелмейді: Фрейше ісіне қатысты ішкі тергеуді бақылаған Пол Булке мен тәуелсіз жетекші директор Пабло Исла — алдағы уақытта Булке директорлар кеңесінің төрағасы қызметін 2026 жылдың сәуірінде босатады. Оның орнына Исла келеді. Reuters жазғандай, Булкенің кету себептерінің қатарында — пандемиядан кейінгі дағдарыстан шығудағы сәтсіздіктер кезінде алдыңғы бас директор Шнайдерге қолдау көрсеткені, сонымен бірге компания сатылымы мен акцияларының төмендеуі салдарынан инвесторлардың сенімін жоғалтуы бар. Бұған қоса, Булке Nestlé-де 50 жыл жұмыс істеп, маркетингтегі тағылымгерліктен бастап ең жоғарғы басшылыққа дейін көтерілген еді.
Бұл соңғы 12 айдағы екінші жағдай: Nestlé директорлар кеңесі уақытша басшы жетекшілігімен мұқият іздеу жүргізудің орнына, бас директорды шұғыл тағайындады, деп жазды JPMorgan қыркүйек басында жариялаған жазбасында. Бір жыл ішінде екі бас директор мен директорлар кеңесінің төрағасын жоғалту Nestlé үшін тарихи деңгейдегі оқиға болып отыр, деді Nestlé-дің ең ірі 30 инвесторының бірі саналатын Deka компаниясының корпоративтік басқару және тұрақты даму бөлімінің жетекшісі Инго Спейх. Reuters атап өткендей, мұндай ауыс-түйістер Швейцарияның азық-түлік алыбын соңғы ондаған жылдардағы ең терең басқарушылық хаосқа әкелді.
Лоран Фрейшенің қызметінен кетуіндегі моральдық жағына қарамастан, мәселе мынада: ол да, оның алдындағы Марк Шнайдер де Nestlé-ді бірнеше жылдан бері жалғасып келе жатқан дағдарыстан шығара алмады. Соңғы бес жылда Nestlé акциясы Швейцария қор биржасында өз құнының үштен бірін жоғалтты.
Басты мәселе – сатылымның азаюуы
Марк Шнайдер 2017 жылы Nestlé тарихында алғаш рет компанияны сырттан келген басшы ретінде басқарды. 2023 жылға дейін ол компанияның тиімділігін арттыра алды — операциялық маржа жеті жыл ішінде 16,5%-дан 17,3%-ға өсті. Бәсекелестер — PepsiCo мен Unilever — мұндай нәтижеге жете алмады, деп жазды Reuters.
Пандемияның алғашқы екі жылында Nestlé акциясы 20%-дан астамға қымбаттады — тұтынушылар белгісіздік күшейгендіктен оның тауарларын жаппай сатып алған еді, деп жазады The Telegraph.
2022 жылдың қорытындысы бойынша, Nestlé сатылым көлемінің 8,4% өсіп, 94,4 млрд швейцар франкіне жеткенін хабарлады. Органикалық өсім (бірігу мен сатып алуды және валюта бағамының ауытқуын есепке алмағанда) 8,3%-ды құрады. Алайда таза пайда 45,2% құлдырап, 9,3 млрд франк болды.
Бумнан кейін құлдырау басталды. Компания ең алдымен барлық нәрсенің — отыннан бастап ингредиенттерге дейін — қымбаттауына байланысты қиындықтарға тап болды, деп жазады The Telegraph. Осыған жауап ретінде Nestlé бағаларды көтеріп, кейбір тауарларының қаптамасын кішірейтті — бұл «шринкфляция» әсерін берді.
2023 жылдың қорытындысы бойынша, компания сатылым көлемінің 1,5% азайып, 93 млрд швейцар франкіне түскенін хабарлады. Органикалық өсім 7,2%-ды құрады, бұл алдыңғы жылға қарағанда төмен, негізінен бағаның қымбаттау есебінен, ал нақты сатылым сәл ғана — 0,3% қысқарды.
2024 жылы сатылым тағы да 1,8% төмендеп, 93,4 млрд франк болды. Органикалық өсім күрт құлдырап, бар болғаны 2,2% құрады.
Жағдайды шикізат бағасының өсуі де ауырлатты. Nestlé-дің негізгі екі шикізаты — кофе мен какао — 2024 жылы рекордтық деңгейге жетті.
Әлемдегі ең ірі тәттілер мен шоколад өндірушілердің бірі үшін тағы бір соққы «оземпиктік» революция мен салауатты тамақтануға жаппай әуестік болды.
Nestlé жаңа жағдайға бейімделуге белсенді талпынып жатыр — мысалы, өткен жылы GLP-1 негізіндегі (Ozempic және басқа) препараттарды пайдаланатын тұтынушыларға арналған Vital Pursuit өнімдер желісін шығарды. Бұл өнімдер ақуызға, жасұныққа және дәрумендерге бай, ал олардың порциясы салмақ азайтуға арналған дәрілер қабылдайтын адамның тәбетімен сәйкес келеді. Сондай-ақ Nestlé Health Science бөлімшесін дамытып жатыр, ол тағамдық қоспалармен айналысады. Бірақ оның сатылымы 2025 жылдың алғашқы жартысында 0,4% төмендеп, 3,2 млрд швейцар франк болды.
Алты үлкен ставка
2024 жылы компания тізгінін Фрейше қолына алғанда, Barclays сарапшылары оның жағдайы туралы былай деп жазды: «Nestlé COVID-19 пандемиясы кезінде (тамақ өнеркәсібіндегі көптеген басқа компаниялар сияқты) босаңсып кетті және өз брендтерін нығайтуға көбірек күш салуы керек еді. Жоғары бағалар біраз уақыт кемшіліктерді жасырды, бірақ олар төмендеген сайын нарықтағы үлес мәселелері барған сайын айқын бола түсті».
Фрейше органикалық өсім мен «алты үлкен ставкаға» басымдық беруге уәде берді. Ол компанияның 2 мың брендіне шашырамай, бірнеше сегменттің дамуына шоғырлануды жөн көрді. Олардың қатарында — NAN Sinergity балалар қоспасы, Nescafé Espresso концентраты, Maggi фритюрге арналған дәмдеуіштері, Nestlé Choco Trio печеньесі, Purina Gourmet Revelations мысық азығы және Nescafé Dolce Gusto Neo тұрмыстық кофемашиналары бар. Сондай-ақ компания 18 негізгі «артта қалған» санатты (олардың ішінде, мысалы, шоколад дәмді Milo сыра уыты ұнтағы мен мұздатылған өнімдер бар) бөліп алып, жағдайды түзету бағытында жұмыс бастады.
Соңғы есепте компания «алты үлкен ставка» бойынша жалпы сатылым көлемі 2025 жылдың алғашқы жартысында 200 млн швейцар франкінен асқанын жазды. Nestlé қаржы директоры Анна Манц қыркүйек басында айтқандай, 18 артта қалған санаттағы нарықпен арадағы алшақтық үштен біріне қысқарды.
Сонымен қатар Nestlé Fuel for Growth атты үнемдеу бағдарламасын іске қосты. Мақсат — 2027 жылдың соңына дейін 2,5 млрд швейцар франкін үнемдеу. 2025 жылдың бірінші тоқсанындағы есебінде компания бұл бағдарламаны негізінен сатып алудағы үнемдеу және тиімділікті арттыру арқылы жүзеге асырып жатқанын көрсетті.
Бұдан бөлек, компания ЕО-дағы өндірістерін қысқартуда. Мәселен, 2026 жылдың ортасына қарай Nestlé Германияның Нойс қаласындағы Thomy бренді өнімдерін шығаратын зауытын жабады. Сондай-ақ Ұлыбританияның Йорк қаласындағы, Чехияның Крупка қаласындағы және Франциядағы өндірістерде қысқартулар жоспарланған.
Шілде айында Nestlé өзінің дәрумен бизнесін тексере бастады және бірнеше брендті сату мүмкіндігін жоққа шығармайтынын мәлімдеді, өйткені жылдың алғашқы жартысындағы сатылым көлемі күтуді ақтамады, деп жазды Reuters. Дәрумен бизнесі шамамен 1 млрд швейцар франк жылдық табыс әкеледі.
Nestlé болашағы
Nestlé жаңа бас директор Филипп Навратилді тағайындау туралы хабарламасында оның стратегияны өзгертуді жоспарламайтынын айтты. Алайда дәл осы жағдай инвестор-сарапшылардың көңілін түсірді, деп жазды Investing.com. Қаржы директоры Анна Манцтың айтуынша, Навратил Nestlé 16 қазанда үшінші тоқсанның нәтижелерін жариялағанға дейін стратегияны талқылауы екіталай.
Жаңа бас директор компанияның стратегиясы мен іс-қимыл жоспарын «толық қолдайтынын» мәлімдегенімен, Deutsche Bank сарапшылары қыркүйек басында жазғандай, нарыққа онша танымал емес тұлғадан ұзақмерзімді инвесторлардың көбі қосымша түсініктеме естігісі келеді, содан кейін ғана олар сенімдірек көзқарас қалыптастыруы мүмкін.
Жаңа бас директордың шектеулері туралы JPMorgan сарапшылары да жазды: «Бізді жаңа CEO-ның әзірге алдыңғы басшының стратегиясы аясында “қысылып” отырғаны қынжылтады, әсіресе нарық оның нәтижелілігіне күмәнданып тұрған сәтте», — деп жазды олар.
JPMorgan атап өткендей, компанияның акция динамикасын шектейтін, биылғы жылғы жоспарларды орындау барысында тәуекелдер болады. Бұған қоса, олардың пікірінше, Nestlé валдық маржаны жақсартуда кедергілерге тап болуы ықтимал, себебі компания үшін негізгі шикізат саналатын кофе мен какао бағасы өскен.
Yahoo Finance дерегінше, Nestlé акциясының орташа мақсатты бағасы — 86,1 франк. Бұл 11 тамыздағы жабылу бағасынан шамамен 17% жоғары. 22 сарапшының ішінен көпшілігі (12) компания акциясын ұстауды ұсынды.
