Миллиардерлер тәуекелге бара бастады: оларды не қызықтырады және не алаңдатады?
Goldman Sachs бүкіл әлем бойынша 245 отбасылық офиске сауалнама жүргізіп, «ұзақмерзімді» капитал иелерінің портфельдерін қалай қайта құрып жатқанын зерттеді. Жүздеген миллиард долларды басқаратын құрылымдар сыртқы инвесторлардың қысымынсыз, тоқсан сайын есеп беруге міндетті болмай және қатаң мерзімдерсіз инвестиция жасай алады: олардың шешімдері турбуленттілікке шыдайтын стратегияларды және «шыдамды капитал» назарын аударатын активтерді көрсетеді.
Отбасылық офис деген не?
Отбасылық офистер — жаһандық капиталдың ең жабық сегменттерінің бірі. Бұл – аса ауқатты отбасылардың (әдетте $30–100 млн және одан жоғары) қаржысын басқаратын жеке компаниялар. Олар жиі отбасылардың бүкіл қаржылық құрылымын өз мойнына алады: инвестициялар, салықтар, мұрагерлік, қайырымдылық бағдарламалары, сақтандыру, жылжымайтын мүлікті басқару, тіпті күнделікті шығындар.
Бұл индустрияның бастауы — Рокфеллерлердің офисі: 1882 жылы құрылған бұл құрылым бүгінде Rockefeller Capital Management болып қайта құрылып, мультиотбасылық форматта шамамен $151 млрд қаржыны басқарады. Белгілі отбасылық офистердің қатарында: Уолтондар отбасысының Walton Enterprises ($430 млрд актив) және Билл Гейтстің Cascade Investment, оның портфелін 1995 жылдан бері Майкл Ларсон басқарып келеді. Қазіргі таңда әлемде 8000-нан астам отбасылық офис жұмыс істейді, олардың қарамағындағы жалпы капитал $6 трлн шамасында.
Goldman Sachs сауалнамасы
Goldman Sachs 2021 жылдан бастап әр екі жыл сайын отбасылық офистерге портфель құру стратегиясы туралы сауалнама жүргізіп келеді. Соңғы есеп – ең ауқымдысы. Банк бүкіл әлем бойынша 245 отбасылық офиспен сөйлесті. Олардың үштен екісінен көбі $1 млрд-тан астам активтерді басқарады. Қатысушылардың жартысына жуығы — Америка елдерінен, шамамен төрттен бірі — Еуропа, Таяу Шығыс және Африка (EMEA) аймақтарынан, қалғаны — Азия-Тынық мұхиты (АТР) өңірінен.
Goldman Sachs есебінде отбасылық офистердің ұзақмерзімді капиталы нарық құлдырағанда активтерін сатпай, керісінше инвестиция салып, онжылдық көкжиекпен жобаларды қаржыландыруға мүмкіндік беретіндігі айтылған — бұл биомедициналық технологиялар мен жасанды жадыдан бастап энергетикалық ауысу мен инфрақұрылымға дейінгі бағыттарды қамтиды.
Портфель құрылымы: күрт қозғалыстарсыз
2025 жылы отбасылық офистер өтімділік, тәуекел және табыстылық арасындағы дәстүрлі теңгерімді сақтап отыр. Goldman Sachs мәліметі бойынша тиімді кіріс нүктелері пайда болған жағдайда пайдалану үшін орта есеппен портфельдің 12%-ы қолма-қол ақша мен оған балама құралдарда сақталады. Дегенмен, сауалнамаға қатысқандардың үштен бірі бұл резервті жыл ішінде қысқартып, босатылған қаражатты тәуекелі жоғары, бірақ табысты активтерге салуды жоспарлап отыр.
Қоғамдық нарықтағы акциялар портфельдерде өз орнын қайта қалпына келтіріп жатыр: қазір олардың үлесі орта есеппен 31%, бұл 2021 жылғы деңгейге сәйкес және 2023 жылмен салыстырғанда шамамен 3 пайыздық тармаққа жоғары. Альтернативті активтердің үлесі — тікелей инвестициялар, жеке жылжымайтын мүлік, инфрақұрылым, хедж-қорлар мен жеке несиелер — 44%-дан 42%-ға төмендеген. Бұл төмендеу жария және жеке нарықтар арасындағы қайта бағалау кідірісі мен шығу белсенділігінің төмендігімен түсіндіріледі. Дегенмен, респонденттердің 61%-ы бұл бөлікті қысқартпаған. Қысқартқандардың негізгі себептері — портфельді ребаланс жасау (22%) және табыстылықтың көңілден шықпауы немесе үлестердің жетіспеушілігі (14%). Есепте IPO мен M&A мәмілелерінің 2024–2025 жылдары жандануы жеке стратегияларға қызығушылықты қайта арттырып жатқаны атап өтіледі.
Қарыз сегментінде офис қызметкерлері өте сақ және өте ұзақ мерзімге бет бұрған. 72% — өтеу мерзімі 3 жылдан жоғары құнды қағаздарды ұстап отыр, ал 57%-ның негізгі диапазоны — 3–5 жыл. Облигациялар үлесі шамамен 11%-ға дейін өсті.
Технологиялар мен ЖЖ: өсу мен инфрақұрылымға ставка
Goldman Sachs сауалнамасы технологияларға айқын бетбұрысты көрсетеді. 58% отбасылық офис өз портфельдерінде ақпараттық технологиялардың басым болуын күтеді. Жасанды жады енді «болашақтың тақырыбы» емес — міндетті бағыт: респонденттердің 86%-ы ЖЖ-мен байланысты инвестицияларға ие.
Негізгі канал — ірі технологиялық компаниялардың қоғамдық акциялары. Кейбір инвесторлар шеңберді кеңейтіп, «жанама бенефициарларға» ставка жасайды: шамамен 32% өндірістік және энергетикалық компанияларға инвестиция салады, өйткені олар цифрлық экономиканың инфрақұрылымдық салмағын көтереді. Есепте мынадай масштаб келтіріледі: деректер орталықтарының энергия тұтынуы бес жылда шамамен 160%-ға өсуі мүмкін — бұл генерация, желілер және инфрақұрылымға сұранысты қолдайды.
Технологиялар капиталды басқару процесіне де енуде. 51% отбасылық офис ЖЖ-ны инвестициялық қызметте (ең алдымен мәліметтерді талдау мен зерттеулер үшін) пайдаланады, тағы 42% — енгізуді жоспарлап отыр. Рутиналық операцияларды автоматтандыру бойынша 70% қатысушы оң нәтижелерге қол жеткізген.
Цифрлық активтер: қызығушылық бар, бірақ фанатизм жоқ
Криптовалюталар — ең алдымен биткоин мен эфир — отбасылық офистердің портфельдерінде экзотика емес, бірақ әзірге «ядро» актив дәрежесіне жеткен жоқ. Goldman Sachs дерегі бойынша цифрлық активтерге инвестиция салған офистер үлесі 2021 жылғы 16%-дан 2025 жылы 33%-ға өсті.
Криптовалютаға инвестиция жасайтындардың көшбасында — Америка елдері (≈37%) және АТР аймағы (35%); Еуропада бұл көрсеткіш төменірек — 25%. Бірақ Азияда қызығушылықтың әлеуеті жоғары: тағы 39% жергілікті офис бұл класқа кіруді қарастыруда (Америка мен Еуропада бұл көрсеткіш — 17%).
Құралдар ретінде тікелей криптовалюта сатып алу немесе олардың бағасын бақылайтын биржалық өнімдер таңдалады — олар дәстүрлі алаңдарда саудаланады. Бұл формат позицияны тез ашуға/жабуға және портфельдегі үлесті қатаң бақылауға мүмкіндік береді.
Цифрлық валютаға көзқарас байсалды. Goldman Sachs Private Wealth Management капитал нарығы бағытының басшысы Сара Нейсон-Таражанонның айтуынша криптовалюта — жоғары тәуекелге байланысты қорғаныс құралы ретінде қарастырылмайды. Қызығушылық артып жатыр, бірақ көлемдер шектеулі: «Бұл портфельдердің негізгі бөлігіне айналмайды». Сауалнамада респонденттердің тек 11%-ы криптовалютаны сирек, бірақ күшті күйзелістерден (мысалы, нарық құлдырауы немесе геосаяси шиеленіс) қорғаныс ретінде атады. Көпшілік үшін бұл — шағын үлеспен әртараптандыру құралы.
Биржадан тыс: не қызықтырады?
Жеке нарықтар портфельдерден кетіп жатқан жоқ, бірақ ішкі екпіндер өзгеруде. Goldman Sachs дерегі бойынша 72% отбасылық офис екінші нарықта жұмыс істейді. Олар кейінгі кездері қолданыстағы инвесторлардан үлес сатып алып жүр. Мұндай қадам жетілген компанияларға, портфельдің ашықтығына және шығуға жақын мерзімге қол жеткізуге мүмкіндік береді, сондай-ақ алғашқы жылдардағы классикалық «теріс табыстылықты» азайтады. Бұл сегменттің белсенділігіне 2024 жылы жалғастыру қорлары арқылы рекордтық мәмілелер көлемі және ірі университет қорларының үлес сату толқыны түрткі болды — отбасылық офистер үшін бұл сапалы активтерді жеңілдікпен алу мүмкіндігі.
56% респондент инфрақұрылымға инвестиция салады: негізгі нысандар — деректер орталықтары (энергия және салқындату), логистика (порттар мен қоймалар), сондай-ақ медициналық және әлеуметтік нысандар. Бұл тақырыптар нақты экономикамен байланысты: цифрландыру энергия тұтынуын арттырады және желілерді жаңартуды талап етеді, сауда бағыттарының өзгеруі — порттар мен логистикада жаңа қуаттылықты қажет етеді, ал халықтың қартаюы — қосымша медициналық және күтім мекемелерін қажет етеді.
Жеке несиелеу позицияларын нығайтуда: орташа үлесі 4%-ға (2023 жылы — 3%) дейін өсті, ал отбасылық офистердің үштен екісінен көбі бұл сегментке инвестиция салып жатыр. Бұл қызығушылық жоғары табыс және жақсы қорғаныс үйлесімімен түсіндіріледі: капитал құрылымындағы артықшылықты талаптар, қатаң шарттар және қарыз алушылармен қайта құрылымдауды тікелей келісу мүмкіндігі.
Хедж-қорлар портфельдің тұрақты 6% үлесін ұстап отыр. Оларды жоғары құбылмалылық аясында тұрақты табыс көзі ретінде қарастырады. Ең үлкен қызығушылық — көпстратегиялық платформалар мен дамыған тәуекел-менеджментке. Алайда «жұлдыз» басқарушыларға қол жеткізу шектеулі, сондықтан бұл үлесті арттыра алмай жатқан офистер бар.
Тәуекел өрісі: саясат күн тәртібін айқындайды
2025 жылы отбасылық офистердің басты алаңдаушылығы — саясат. Goldman Sachs дерегі бойынша респонденттердің 61%-ы геосаяси қақтығыстарды үш негізгі қауіптің қатарына жатқызады, ал 66%-ы шиеленіс жақын арада артады деп күтеді. Бұдан кейін саяси тұрақсыздық (39%) және рецессия қаупі (38%) тұр.
Сауда күн тәртібі әлі де қатаң: сұрастырылғандардың 77% экономикалық протекционизм өседі десе, 70% — орташа жаһандық тарифтер қазіргі деңгейде қалады немесе артады деп санайды. Өңірлік тұрғыда бағалар әртүрлі: Америка елдерінде инфляция (34%) көбірек алаңдатады (EMEA — 25%, АТР — 17%), ал Азияда жеткізу тізбегіндегі үзілістер мен тарифтік қысым өткір көтерілуде.
Сауалнама «сирек, бірақ күшті күйзелістерден» қорғану тәсілін де көрсетеді. Бірінші орында — географиялық әртараптандыру (53%). Одан кейін — алтын (24%), АҚШ-тың қазынашылық облигациялары (22%) және алтыннан бөлек басқа материалдық активтер (20%). Криптовалютаны қорғаныс құралы ретінде 11% ғана қолданады — негізінен Азия-Тынық мұхиты өңірінде.
Алда не күтіп тұр?
Алдағы жылы отбасылық офистер тәуекелді сақтықпен арттыруды жоспарлап отыр: публичті акциялар үлесін арттыру (38%), жеке капиталға инвестицияны ұлғайту (39%). Тұрақты табысты активтерде жоспарлар байсалды: облигацияларды арттыруды 20%, ал банктік емес компания қарыздарын — 26% қарастыруда. Хедж-қорлардың үлесін — 24% көбейтуді қалайды.
Шынайы активтер ішінде басым бағыт — инфрақұрылым мен жеке жылжымайтын мүлік: тиісінше 21% және 20% үлесті арттыруды жоспарлап отыр. Шикізат тауарлары тактикалық қосымша ретінде қалады: 14% ғана үлесін арттыруға дайын.
Алдағы жылдағы тақырыптық басымдық — технологияларға беріледі. 58% отбасылық офис өз портфельдерінде ақпараттық технологиялардың үлесін көбейтпек.
Қорытындылай келе, Goldman Sachs 2025 жылғы портфельдер қорғаныс емес, капитал орналастыру мақсатында құрылуда, деп жазды. Қоғамдық акциялар ең ірі жеке актив класы болып қала береді, технологиялар мен ЖЖ көшбасшылық позицияларын сақтайды, ал жеке нарықтар — инфрақұрылымнан бастап кредит беруге дейін — мерзім мен қолжетімділік болған жағдайда негізгі құралға айналады.
