Әлемдегі екінші ірі қор нарығында жасанды интеллект көпіршігі жарылды. Оны не тудырды?

Рейтер агенттігінің мәліметі бойынша, Қытайдағы жасанды интеллект акциялары қазірдің өзінде күрт құлдырады. Ал АҚШ-та Nasdaq Composite индексі 6 қазанда тіркелген рекордтық деңгейден небәрі 5 пайызға төмендеді, Қытай материгіндегі жасанды интеллект пен жартылай өткізгіш салаларының көшбасшыларын қамтитын STAR50 индексі шілдедегі ең жоғары деңгейінен шамамен 43 пайызға төмендеп, олардың біріккен нарықтық капитализациясы шамамен 480 миллиард долларға қысқарды. Агенттіктің ескертуінше, бұл құлдырау бүкіл әлемнің инвесторлары үшін ескерту белгісі болып табылады.

Қытай қор нарығында бөлшек сауда инвесторлары басым болғандықтан, сату толқынынан паналауға дерлік еш жер болмады: Goldman Sachs мәліметі бойынша, Қытай материгі мен Гонконг қор биржаларында жергілікті компаниялардың акцияларымен жасалатын сауда айналымының 57 пайызын жасанды интеллект компаниялары құрайды, ал нарықтық капитализацияның 42 пайызын иеленеді. Тіпті «blue chips» те аман қалмады: олардың CSI 300 индексі маусым айындағы ең жоғары көрсеткіштен шамамен 20 пайызға төмендеді, оның ішінде соңғы айда ғана шамамен 9 пайызға төмендеді.

Құлдырау соншалықты қатты болды, себебі бұған дейін Қытайдағы акция бағалары Батыс пен Азияның басқа аймақтарындағынан әлдеқайда жоғары көтерілген еді, деп хабарлайды Reuters. «Бастапқыда қор нарығы қызу спекулятивті раллиге айналды», ал қазір «көпіршік жарылып жатқанын» көріп отырмыз, – деп Пекиннің бір қорының менеджері Донг Баожэнді агенттік келтіреді.

Бұл дүрбелеңнің ауқымы IPO-лар арқылы айқын көрінеді. Робот техникасын өндіретін Unitree компаниясы тамыз айында акцияларын жарияға ұсынған кезде бөлшек инвесторлардың сұранысы оларға бөлінген акциялар санынан 8000 есе артық болды. Өткен жылы чип өндіруші MetaX Integrated Circuits пен Moore Threads Technology акциялары сауданың алғашқы күнінде тиісінше 700 % және 400 %-ға өсті. Осы жылдың шілдесінен бері олардың акция бағасы жартысына дейін төмендеді, ал тағы бір чип өндіруші CXMT соңғы бір айда нарықтық құнының төрттен бірінен астамын жоғалтты.

Рейтер агенттігінің хабарлауынша, Қытайдағы сатылымдардың жаппай өршуіне айқын себеп болмаған. Агенттік бірнеше фактордың бірігуі сатылымдарды туындатқанын жазады: жасанды интеллектуалды сұранысқа қатысты алаңдаушылықтар мен Қытай экспортына салынған шектеулер. Reuters-пен сөйлескен трейдерлер жоғары акция бағалары мен АҚШ пен басқа елдердің дерек орталықтарында қытайлық жабдықтарды пайдалануға тыйым салуы мүмкін деген қауіпке де назар аударады. Агенттіктің мәліметінше, Вашингтон оптикалық компонент өндірушілері Zhongji Innolight пен Eoptolink Technology-ді осы нарықтан шығаруға дайындалып жатыр, және осыған байланысты олардың акция бағалары жазғы ең жоғары көрсеткіштерінен шамамен 60 пайызға төмендеді.

Қытай компанияларының озық жасанды интеллект модельдеріне қолжетімділігі де қауіп-қатер астында: Anthropic-ті қоса алғанда, АҚШ әзірлеушілері биліктен оны шектеуді талап етті, деп хабарлады Bloomberg қыркүйекте. Олар кейбір қытайлық бәсекелестерді «дистилляция» жасады деп айыптады – яғни рұқсатсыз америкалық модельдерді пайдаланып, өз модельдерін оқыту. Қытай бұл айыптауларды негізсіз деп таныды. АҚШ-тың барлау қызметтері әсіресе DeepSeek, Moonshot, MiniMax және Z.AI компанияларын «дистилляция» жасады деп күдіктенген, алайда компаниялар сол кезде үнсіз қалды.

Рейтердің хабарлауынша, материктік Қытайдағы көптеген инвесторлар басқа салаларға көңіл бөліп немесе жасанды интеллект акцияларының бағасы одан әрі төмендегеннен кейін сатып алуды күтіп отыр. Bloomberg мәліметі бойынша, мамырдағы ең жоғарғы деңгейінен бастап әлемдегі екінші ірі қытай қор нарығы 3,5 триллион доллар жоғалтты. STAR50 P/E коэффициенті (акция бағасы мен компаниялардың соңғы 12 айдағы табысының қатынасы) шыңында шамамен 250-ден төмендеп, қазір шамамен 100-ге жетті. Алайда Nasdaq 100 үшін бұл көрсеткіш небәрі 30-ды құрайды, деп жазады Reuters.

Шанхай Зоуозу Инвестмент Менеджмент компаниясының серіктесі әрі қор менеджері Ван Чжао пікірінше, чип өндірушілер мен жасанды интеллект секторының жабдықтаушылары «басқа барлық қытай өндірушілері сияқты ақырында баға соғысына тартылады». «Ешқандай ерекшелік жоқ». «Барлық көпіршіктер міндетті түрде жарылады», – деп қосты ол.