«Зиянды шеңбер»: облигация кірістілігінің өсуі акциялар нарығына қандай тәуекелдер төндіреді?

АҚШ мемлекеттік облигацияларының кірістілігінің өсуі акция бағаларының төмендеуіне әкелуі мүмкін, деп ескертеді J.P. Morgan Global Research талдаушылары. 19 қазанда жарияланған ескертпеге сәйкес, он жылдық АҚШ мемлекеттік облигацияларының кірістілігі қазірдің өзінде қауіпті 5–5,5 пайыздық ауқымға енді, осы деңгейде мұндай сценарийдің қаупі артады. Тіпті мықты экономика да акциялар нарығын қолдауға қауқарсыз болуы мүмкін: қымбат несиелеу корпорациялардың өсуіне кедергі келтіре бастайды, ал жоғары пайыздық мөлшерлемелер акциялардың бағалануына қысым жасайды.

Аналитиктердің айтуынша, мемлекеттік облигациялар бойынша кірістілік белгілі бір шектен асқан жағдайда қор нарығы қысымға ұшырауы мүмкін. J.P. Morgan-ның тарихи талдауы облигациялар кірістілігі өскен кезде де акция бағалары өсе алатынын көрсетті. Алайда белгілі бір деңгейден асқаннан кейін жоғары пайыздық мөлшерлемелер корпорациялардың өсуіне кедергі келтіре бастайды, ал жоғары инфляция мен болашақ пайда болжамдарының төмендеуі акция бағаларына қысым жасайды.

J.P. Morgan компаниясының Еуропа мен дамушы нарықтар бойынша акциялар стратегиясы бөлімінің басшысы Мислав Матейка қазіргі уақытта қор нарығы облигация кірістілігінің өсуіне төтеп беріп отыр деп есептейді. Алайда, осы кезеңнен кейінгі болашақ барған сайын белгісіз болып барады, – деп жазады ол. Стратегтің пікірінше, 10 жылдық АҚШ мемлекеттік облигациялары бойынша кірістілік 5–5,5 пайыз аралығына жеткенде кірістіліктің әрі қарай өсуі акция бағаларының төмендеуімен бірге жүру қаупі күрт артады. Бұл қауіптің қаншалықты ауыр болатыны кірістердің өсу себептеріне және жоғары қарыз алу шығындарының экономикалық өсімді қазірдің өзінде қаншалықты тежеп отырғанына байланысты.

J.P. Morgan Global Research сарапшылары мемлекеттік облигациялар бойынша кірістердің өсуі «зиянды шеңберді» тудыруы мүмкін деп ескертеді. Егер үкіметтер жаңа қарыз алу және қарыздарын қайта қаржыландыру үшін көбірек төлеуге мәжбүр болса, бюджет тапшылығы ұлғаюы мүмкін. Бұл, өз кезегінде, инвесторларды мемлекеттік облигациялардан одан да жоғары кіріс талап етуге итермелеуі мүмкін, нәтижесінде қарызды қызмет көрсету шығындары одан әрі өседі. Сонымен бірге, кәсіпорындар мен тұтынушылардың қарыз алу шығындары да артады.

2035 жылға қарай мемлекеттік облигациялардың жоғары кірістілігі АҚШ мемлекеттік қарызы бойынша пайыздық төлемдерге арналған бюджет шығындарын екі есе арттыруы мүмкін, – дейді J.P. Morgan Global Research бөлімінің басшысы Джойс Чанг. Егер пайыздық мөлшерлемелер болжамдардан небәрі бір пайыздық пунктке асып кетсе, мемлекеттік қарыз тағы 3,5 триллион долларға өсуі мүмкін.

2026 жылдың басынан бері әлем бойынша мемлекеттік облигациялардың кірістілігі өсіп, бірнеше жылдағы ең жоғары деңгейге жетті. «Біз әлемдік облигация кірістілігінің тоқтаусыз өсуін сипаттауға керегімізден артық суперлативтер таба алмай жатырмыз», – дейді J.P. Morgan компаниясының жаһандық пайыздық мөлшерлеме стратегиясы бөлімінің басшысы Джей Барри.

Қазан айының басында 10 жылдық АҚШ қазынашылық облигацияларының кірістілігі — жаһандық қарыз нарықтарының негізгі көрсеткіші — 5,3 пайыздан асқаннан кейін 2002 жылдан бергі ең жоғары деңгейге жетті. Алайда ақпан айының соңына қарай 10 жылдық қазынашылық облигациялардың кірістілігі 4 пайыздан төмендеді. Ұлыбританияда 30 жылдық мемлекеттік облигациялардың кірістілігі 1998 жылдан бері алғаш рет 6 пайыздан асты. Францияда 10 жылдық облигациялардың кірістілігі 2002 жылдың ортасынан бергі ең жоғары деңгейге жетті, ал Жапонияда ол 1996 жылдан бері алғаш рет 3 пайыздан асты.

J.P. Morgan Global Research сарапшыларының айтуынша, АҚШ мемлекеттік облигацияларының кірістілігінің өсуінің басты себебі – Федералдық резерв жүйесінің ақша-несие саясатын қатаңдату күтілуі. Экономика өсіп келеді, еңбек нарығы мықты күйінде қалып отыр, ал жоғары инфляция мен жоғары энергия бағалары пайыздық мөлшерлемелерді төмендетуге кедергі келтіріп отыр. Еуропада инвесторлар Еуропа Орталық Банкінің әрі қарай пайыздық мөлшерлемелерді көтеруін де күтеді, ал Таяу Шығыстағы қақтығыс салдарынан энергия бағасының өсуі облигация нарығына қосымша қысым жасап отыр.